Dil Bilgisi kategorisinde sözcük türleri, fiiller, ekler, tamlamalar, cümle bilgisi, fiilde çatı ve Türkçenin temel dil bilgisi konularına ait anlatımlar yer alır.
Türkçede a, e, ı, i, o, ö, u, ü olmak üzere sekiz ünlü vardır. Günlük kullanımda sesli harfler olarak da adlandırılan bu harfler, sözcüklerin ses ve hece yapısının temel unsurlarındandır. Ünlüler yalnızca sekiz harfi ezberleyerek öğrenilmez. Her ünlü; kalın veya ince, düz veya yuvarlak, geniş veya dar olma özelliği taşır. Örneğin a kalın, düz ve … Devamını oku
“Burun” sözcüğüne -u eki getirildiğinde burunu değil, burnu deriz. “Kitap” sözcüğü aynı eki aldığında kitapı değil, kitabı olur. “Başla” fiili şimdiki zaman eki aldığında ise başlayor yerine başlıyor biçimine dönüşür. burun + u → burnukitap + ı → kitabıbaşla + yor → başlıyor Bu değişiklikler rastgele değildir. Türkçedeki seslerin özellikleri, sözcük içindeki dizilişleri, birbirleriyle kurdukları … Devamını oku
Fiil çekim ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek eylemin zamanını, kipini ve hangi kişi tarafından gerçekleştirildiğini gösterir. “Geleceksiniz” sözcüğündeki -ecek gelecek zaman, -siniz ise ikinci çoğul kişi anlamı taşır. Bu ekler yeni bir sözcük türetmez; fiilin cümle içinde kullanılmasını ve yüklem olmasını sağlar. Fiil çekiminin merkezinde kip ve kişi ekleri bulunur. Bunun yanında olumsuzluk eki, … Devamını oku
Vasıta eki; bir eylemin hangi araçla, kiminle veya nasıl gerçekleştirildiğini gösteren isim çekim ekidir. Günümüz Türkçesinde “ile” sözcüğünün ekleşmesiyle ortaya çıkan -la, -le, -yla, -yle biçimleriyle kullanılır. “Kapıyı anahtarla açtı.” cümlesindeki -la araç, “Arkadaşıyla yürüyüşe çıktı.” cümlesindeki -yla ise birliktelik anlamı taşır. Vasıta eki yalnızca araç ve beraberlik bildirmez. Cümleye durum, sebep ve zaman anlamı … Devamını oku
“Bence bu yol daha kısa.” cümlesindeki bence, “Kardeşim benden yaşça küçüktür.” cümlesindeki yaşça ve “Bu kararı ailece aldık.” cümlesindeki ailece sözcükleri aynı eki taşır. Ancak bu ek, üç cümlede de farklı bir anlam ilişkisi kurar. Birinde “bana göre”, diğerinde “yaş bakımından”, sonuncusunda ise “bütün aile olarak” anlamı vardır. İsimlere ve isim soylu sözcüklere gelerek görelik, … Devamını oku
“Dosyayı Ece mi gönderdi?” ile “Ece dosyayı mı gönderdi?” cümlelerinde aynı kelimeler kullanılır; ancak sorulan şey aynı değildir. İlk cümlede gönderen kişi, ikinci cümlede ise gönderilen nesne sorgulanır. Bu farkı oluşturan unsur, “mi” soru ekinin cümledeki yeridir. Soru eki; mı, mi, mu, mü biçimleriyle isimlerden, isim soylu sözcüklerden ve çekimli fiillerden sonra kullanılır. Temel görevi … Devamını oku
“Kitaplar masanın üzerinde.” cümlesindeki -lar eki, birden fazla kitaptan söz edildiğini gösterir. Peki “On yaşlarında bir çocuk kapıda bekliyordu.” cümlesindeki -lar da aynı şekilde birden fazla varlığı mı anlatır? Hayır. Bu kez ek, kesin bir sayı değil yaklaşık bir yaş aralığı bildirir. Türkçede çoğul eki, diğer adıyla çokluk eki, temel olarak isimlere getirilen -lar/-ler ekidir. … Devamını oku
“Evin kapısı” dediğimizde ev ile kapı arasında bir ilişki kurarız. Bu ilişkide “ev” sözcüğüne gelen -in eki, evin tamlayan olduğunu gösterir: ev + in → evin kapısı Peki “Ceketin düğmesi koptu.” ve “Ceketin burada kalmış.” cümlelerindeki -in aynı ek midir? Görünüşleri aynı olsa da değildir. İlk cümledeki -in ilgi (tamlayan) eki, ikinci cümledeki -in ise … Devamını oku
“Defter” dediğimizde bir varlığın adını söyleriz. “Defterim” dediğimizde ise yalnızca defterden söz etmeyiz; onun kime ait olduğunu da belirtiriz. Sözcüğün sonundaki -im eki, defterin konuşana ait olduğunu gösterir. Türkçede bu görevi üstlenen eklere iyelik ekleri denir. İyelik ekleri; bir varlığın benim, senin, onun, bizim, sizin veya onların olduğunu gösterebilir. Bu nedenle aitlik ekleri ya da … Devamını oku
Bir ismin cümlede neyi karşıladığını bazen yalnızca kelimenin kendisinden değil, sonuna aldığı küçük bir ekten anlarız. “Ev”, “evi”, “eve”, “evde” ve “evden” kelimelerinin hepsinde aynı isim vardır; ancak bu kelimeler cümle içinde aynı ilişkiyi kurmaz. Buradaki değişimi sağlayan yapı hâl ekleri, diğer adıyla durum ekleridir. İsimlere gelen bu ekler; varlığın eylem karşısındaki durumunu, yöneldiği yeri, … Devamını oku