Sayı sıfatı, isimleri sayı bakımından belirten sıfat türüdür. Bir ismin kaç tane olduğunu, kaçıncı sırada bulunduğunu, kaçar paylaştırıldığını, kesirli miktarını ya da topluluk anlamını gösteren kelimeler sayı sıfatı olarak adlandırılır. Bu yönüyle sayı sıfatı, sıfatlar konusu içinde yer alan önemli bir belirtme sıfatı türüdür.
Sayı sıfatları, isimlerin niteliğini değil; miktarını, sırasını veya sayı ilişkisini bildirir. Bu nedenle niteleme sıfatı ile karıştırılmamalıdır. Örneğin “üç kitap” ifadesinde “üç” kelimesi kitabın nasıl olduğunu değil, kaç tane olduğunu gösterir. Bu yüzden sayı sıfatıdır.
Sayı sıfatı konusu özellikle TYT Türkçe’de cümledeki görev üzerinden sorulur. Öğrencinin sayı bildiren kelimenin sıfat mı, zamir mi, zarf mı olduğunu ayırt etmesi gerekir. Bu nedenle sayı sıfatlarını yalnızca tanım olarak değil, cümle içindeki kullanımıyla öğrenmek daha doğru olur.
İçindekiler
- Sayı Sıfatı Nedir?
- Sayı Sıfatının Özellikleri
- Sayı Sıfatı Nasıl Bulunur?
- Sayı Sıfatı Türleri
4.1. Asıl Sayı Sıfatı
4.2. Sıra Sayı Sıfatı
4.3. Üleştirme Sıfatı
4.4. Kesir Sayı Sıfatı
4.5. Topluluk Sayı Sıfatı - Sayı Sıfatı Örnekleri
- Sayı Sıfatı ile Belgisiz Sıfat Arasındaki Fark
- Sayı Sıfatı ile Soru Sıfatı Arasındaki Fark
- Sayı Sıfatı ile Zamir Arasındaki Fark
- Sayı Sıfatı ile Niteleme Sıfatı Arasındaki Fark
- Sayı Sıfatı ve Sıfat Tamlaması İlişkisi
- TYT Türkçe’de Sayı Sıfatı Nasıl Sorulur?
- Sayı Sıfatlarında Sık Yapılan Hatalar
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Sayı Sıfatı Nedir?
Sayı sıfatı, isimleri sayı yönünden belirten sıfattır. Bir varlığın kaç tane olduğunu, kaçıncı sırada yer aldığını, kaçarlı şekilde paylaştırıldığını veya kesirli miktarını gösterir.
Örnek:
Üç öğrenci bahçede bekliyordu.
Bu cümlede “üç” kelimesi “öğrenci” ismini sayı bakımından belirtmiştir. “Kaç öğrenci?” sorusunun cevabı “üç öğrenci” olduğu için “üç” kelimesi sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
İkinci soru daha kolaydı.
Bu cümlede “ikinci” kelimesi “soru” ismini sıra bakımından belirtmiştir. “Kaçıncı soru?” sorusunun cevabı “ikinci soru” olduğu için “ikinci” kelimesi sayı sıfatıdır.
Sayı sıfatları, belirtme sıfatları içinde değerlendirilir. Çünkü sayı sıfatları isimlerin nasıl olduğunu değil, sayı bakımından hangi durumda olduğunu belirtir.
2. Sayı Sıfatının Özellikleri
Sayı sıfatları, isimlerden önce gelerek onları sayı bakımından belirtir. Bu sıfatlar, ismin sayısını kesin olarak gösterebildiği gibi sıra, paylaştırma, kesir veya topluluk anlamı da verebilir.
Sayı sıfatlarının temel özellikleri şunlardır:
- Sayı sıfatları isimlerden önce kullanılır.
- İsme “kaç, kaçıncı, kaçar, kaçta kaç” gibi sorular sorularak bulunabilir.
- İsimleri nitelik bakımından değil, sayı bakımından belirtir.
- Tek başına kullanıldığında sıfat olmaz; mutlaka bir ismi belirtmesi gerekir.
- Sayı sıfatları, cümlede genellikle sıfat tamlaması oluşturur.
Örnek:
Beş kalem aldım.
Bu cümlede “beş” kelimesi “kalem” ismini belirtmiştir. “Beş kalem” ifadesi bir sıfat tamlamasıdır.
Başka bir örnek:
Beşi masanın üzerindeydi.
Bu cümlede “beşi” kelimesi bir ismin önünde kullanılmamıştır. Bir ismin yerine geçtiği için sayı sıfatı değil, zamirdir.
Bu ayrım sayı sıfatı konusunda çok önemlidir. Çünkü sayı bildiren her kelime sayı sıfatı değildir. Kelimenin sayı sıfatı olabilmesi için mutlaka bir ismi belirtmesi gerekir.
3. Sayı Sıfatı Nasıl Bulunur?
Sayı sıfatını bulmak için önce cümlede sayı anlamı taşıyan kelime belirlenir. Daha sonra bu kelimenin bir ismi belirtip belirtmediğine bakılır.
Sayı sıfatını bulmak için şu sorular sorulabilir:
Kaç?
Kaçıncı?
Kaçar?
Kaçta kaç?
Ne kadar?
Bu sorulara verilen cevap bir ismin önünde yer alıyorsa sayı sıfatı olur.
Örnek:
Dört öğrenci sınıfa girdi.
Kaç öğrenci? Dört öğrenci.
Bu cümlede “dört” kelimesi “öğrenci” ismini sayı bakımından belirtmiştir. Bu nedenle sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Üçüncü yarışmacı sahneye çıktı.
Kaçıncı yarışmacı? Üçüncü yarışmacı.
Bu cümlede “üçüncü” kelimesi “yarışmacı” ismini sıra bakımından belirtmiştir. Bu nedenle sayı sıfatıdır.
Sayı sıfatını bulurken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur:
Sayı bildiren kelime bir ismin önünde bulunmalı ve o ismi belirtmelidir. Eğer kelime bir ismin yerine geçiyorsa sıfat değil, zamirdir.
Örnek:
İki çocuk dışarı çıktı.
Bu cümlede “iki” kelimesi sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
İkisi dışarı çıktı.
Bu cümlede “ikisi” kelimesi sayı sıfatı değildir. Çünkü “çocuk” isminin yerine kullanılmıştır.
4. Sayı Sıfatı Türleri
Sayı sıfatları, ismi sayı bakımından farklı yönlerden belirtebilir. Bu nedenle sayı sıfatları kendi içinde türlere ayrılır.
Sayı sıfatı türleri şunlardır:
- Asıl sayı sıfatı
- Sıra sayı sıfatı
- Üleştirme sıfatı
- Kesir sayı sıfatı
- Topluluk sayı sıfatı
Bu türlerin tamamında ortak özellik, sayı bildiren kelimenin bir ismi belirtmesidir. Ancak her türün isme kattığı anlam farklıdır.
4.1. Asıl Sayı Sıfatı
Asıl sayı sıfatı, isimlerin kesin sayısını bildirir. İsme “kaç?” sorusu sorularak bulunur.
Örnek:
Beş kitap aldım.
Kaç kitap? Beş kitap.
Bu cümlede “beş” kelimesi “kitap” ismini sayı bakımından belirtmiştir. Bu nedenle asıl sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Sınıfta yirmi öğrenci vardı.
Kaç öğrenci? Yirmi öğrenci.
“Yirmi” kelimesi “öğrenci” isminin sayısını gösterdiği için asıl sayı sıfatıdır.
Asıl sayı sıfatları en yaygın kullanılan sayı sıfatlarıdır. Bir, iki, üç, dört, beş, on, yüz, bin gibi sayı adları bir ismin önüne gelerek onu belirttiğinde asıl sayı sıfatı olur.
Örnek:
Bir defter aldım.
On soru çözdü.
Yüz kişi salona girdi.
Bu cümlelerde “bir”, “on” ve “yüz” kelimeleri birer asıl sayı sıfatıdır.
Asıl sayı sıfatı konusu, [asıl sayı sıfatı] yazısında daha ayrıntılı biçimde ele alınabilir.
4.2. Sıra Sayı Sıfatı
Sıra sayı sıfatı, isimlerin sırasını bildirir. İsme “kaçıncı?” sorusu sorularak bulunur.
Örnek:
Birinci öğrenci soruyu cevapladı.
Kaçıncı öğrenci? Birinci öğrenci.
Bu cümlede “birinci” kelimesi “öğrenci” ismini sıra bakımından belirtmiştir. Bu nedenle sıra sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Üçüncü kat tadilata alındı.
Kaçıncı kat? Üçüncü kat.
“Üçüncü” kelimesi “kat” ismini sıra yönünden belirttiği için sıra sayı sıfatıdır.
Sıra sayı sıfatları genellikle “-ıncı, -inci, -uncu, -üncü” ekleriyle kurulur.
Örnek:
ikinci sıra
dördüncü sınıf
beşinci bölüm
onuncu soru
Bu örneklerdeki “ikinci, dördüncü, beşinci, onuncu” kelimeleri sıra sayı sıfatıdır.
Rakamla yazılan sıra sayı sıfatlarında rakamdan sonra nokta kullanılır.
Örnek:
- sınıf öğrencileri törene katıldı.
Bu cümlede “5.” ifadesi “beşinci” anlamındadır ve sıra sayı sıfatıdır.
Sıra sayı sıfatı konusu, [sıra sayı sıfatı] yazısında ayrıca işlenebilir.
4.3. Üleştirme Sıfatı
Üleştirme sayı sıfatı, isimlerin paylaştırılma anlamını bildirir. İsme “kaçar?” sorusu sorularak bulunur.
Örnek:
Öğrencilere ikişer kitap verildi.
Kaçar kitap? İkişer kitap.
Bu cümlede “ikişer” kelimesi “kitap” ismini paylaştırma yönünden belirtmiştir. Bu nedenle üleştirme sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Çocuklara üçer elma dağıtıldı.
Kaçar elma? Üçer elma.
“Üçer” kelimesi “elma” ismine paylaştırma anlamı kattığı için üleştirme sayı sıfatıdır.
Üleştirme sayı sıfatları genellikle “-er, -ar” ekleriyle oluşturulur.
Örnek:
birer kalem
ikişer defter
üçer elma
dörder soru
beşer lira
Bu örneklerdeki kelimeler, isimlerin kaçar paylaştırıldığını gösterir.
Üleştirme sayı sıfatı, öğrencilerin en çok karıştırdığı sayı sıfatı türlerinden biridir. Çünkü bu yapılar bazen zarfla karıştırılabilir. Ancak kelime bir ismi belirtiyorsa sayı sıfatıdır.
Örnek:
Çocuklar ikişer ikişer sınıfa girdi.
Bu cümlede “ikişer ikişer” ifadesi fiili etkilediği için zarf görevindedir.
Başka bir örnek:
Çocuklara ikişer kitap verildi.
Bu cümlede “ikişer” kelimesi “kitap” ismini belirttiği için üleştirme sayı sıfatıdır.
Bu ayrım, [üleştirme sıfatı] konusu içinde daha ayrıntılı incelenebilir.
4.4. Kesir Sayı Sıfatı
Kesir sayı sıfatı, isimlerin kesirli miktarını bildirir. İsme “kaçta kaç?” veya “ne kadar?” sorusu sorularak bulunur.
Örnek:
Yarım ekmek aldı.
Ne kadar ekmek? Yarım ekmek.
Bu cümlede “yarım” kelimesi “ekmek” ismini kesirli miktar bakımından belirtmiştir. Bu nedenle kesir sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Çeyrek altın hediye etti.
Ne kadar altın? Çeyrek altın.
“Çeyrek” kelimesi “altın” ismini kesirli miktar bakımından belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
Kesir sayı sıfatları “yarım, çeyrek, üçte bir, dörtte üç” gibi ifadelerle kurulabilir.
Örnek:
Üçte bir hisse ona kaldı.
Bu cümlede “üçte bir” ifadesi “hisse” ismini belirtmiştir. Bu nedenle kesir sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Yarım saat bekledik.
Bu cümlede “yarım” kelimesi “saat” ismini miktar bakımından belirtmiştir. Bu nedenle kesir sayı sıfatıdır.
Kesir sayı sıfatı konusu, [kesir sayı sıfatı] yazısında ayrıca ele alınabilir.
4.5. Topluluk Sayı Sıfatı
Topluluk sayı sıfatı, isimlerin grup veya topluluk hâlinde bulunduğunu gösteren sayı sıfatıdır. Bu sıfatlar, varlıkların birlikte ve belirli bir sayı ilişkisi içinde olduğunu bildirir.
Örnek:
İkiz kardeşler aynı sınıftaydı.
Bu cümlede “ikiz” kelimesi “kardeşler” ismini topluluk anlamıyla belirtmiştir. Bu nedenle topluluk sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Üçüz bebekler hastaneden çıktı.
“Üçüz” kelimesi “bebekler” ismini sayı ve topluluk yönünden belirtmiştir.
Topluluk sayı sıfatları genellikle “ikiz, üçüz, dördüz” gibi kelimelerle kurulur.
Örnek:
ikiz çocuklar
üçüz kardeşler
dördüz bebekler
Bu ifadelerde sayı anlamı doğrudan tek tek sayma biçiminde değil, topluluk anlamıyla verilmiştir.
Topluluk sayı sıfatı, [topluluk sayı sıfatı] konusu ile bağlantılıdır.
5. Sayı Sıfatı Örnekleri
Sayı sıfatını daha iyi anlamak için farklı türlerden örnekleri birlikte incelemek gerekir.
| Cümle | Sayı Sıfatı | Türü |
|---|---|---|
| Üç öğrenci bahçede bekledi. | üç | Asıl sayı sıfatı |
| İkinci soru kolaydı. | ikinci | Sıra sayı sıfatı |
| Herkese ikişer kalem verildi. | ikişer | Üleştirme sayı sıfatı |
| Yarım ekmek aldı. | yarım | Kesir sayı sıfatı |
| İkiz kardeşler okula başladı. | ikiz | Topluluk sayı sıfatı |
Örnek:
Dört arkadaş sinemaya gitti.
Bu cümlede “dört” kelimesi “arkadaş” ismini sayı bakımından belirtmiştir. Asıl sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Altıncı bölüm daha uzundu.
Bu cümlede “altıncı” kelimesi “bölüm” ismini sıra bakımından belirtmiştir. Sıra sayı sıfatıdır.
Örnek:
Öğrencilere beşer soru çözdürüldü.
Bu cümlede “beşer” kelimesi “soru” ismini paylaştırma yönünden belirtmiştir. Üleştirme sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Çeyrek ekmek istedi.
Bu cümlede “çeyrek” kelimesi “ekmek” ismini kesirli miktar bakımından belirtmiştir.
Bu örneklerde ortak nokta, sayı bildiren kelimelerin bir ismin önünde bulunmasıdır.
6. Sayı Sıfatı ile Belgisiz Sıfat Arasındaki Fark
Sayı sıfatı ile [belgisiz sıfat] bazen karıştırılır. Çünkü her ikisi de isme miktar anlamı katabilir. Ancak sayı sıfatı kesin sayı bildirirken belgisiz sıfat kesin olmayan miktar bildirir.
Örnek:
Üç öğrenci sınıfa girdi.
Bu cümlede “üç” kelimesi kesin sayı bildirdiği için sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Birkaç öğrenci sınıfa girdi.
Bu cümlede “birkaç” kelimesi kesin sayı bildirmez. Bu nedenle belgisiz sıfattır.
| Cümle | Tür | Açıklama |
| Beş kitap aldım. | Sayı sıfatı | Kesin sayı bildirir. |
| Birkaç kitap aldım. | Belgisiz sıfat | Kesin sayı bildirmez. |
| On öğrenci geldi. | Sayı sıfatı | Öğrenci sayısı bellidir. |
| Bazı öğrenciler geldi. | Belgisiz sıfat | Öğrenci sayısı belli değildir. |
Bu farkı anlamak için şu noktaya dikkat edilmelidir: Sayı sıfatında miktar nettir. Belgisiz sıfatta ise miktar yaklaşık, genel veya belirsizdir.
7. Sayı Sıfatı ile Soru Sıfatı Arasındaki Fark
Sayı sıfatı, ismin sayısını veya sırasını bildirir. [Soru sıfatı] ise ismi soru yoluyla belirtir.
Örnek:
Kaç öğrenci geldi?
Bu cümlede “kaç” kelimesi soru sıfatıdır. Çünkü “öğrenci” ismini soru yoluyla belirtmiştir.
Başka bir örnek:
Beş öğrenci geldi.
Bu cümlede “beş” kelimesi sayı sıfatıdır. Çünkü “öğrenci” isminin sayısını kesin olarak belirtmiştir.
Soru sıfatı cevap ister. Sayı sıfatı ise cevabın kendisini verir.
| Cümle | Kelime | Tür |
| Kaç kitap aldın? | kaç | Soru sıfatı |
| Üç kitap aldım. | üç | Sayı sıfatı |
| Kaçıncı sınıfa gidiyorsun? | kaçıncı | Soru sıfatı |
| Beşinci sınıfa gidiyorum. | beşinci | Sayı sıfatı |
Bu nedenle “kaç” ve “kaçıncı” gibi kelimeler sayı anlamıyla ilgili olsa da soru sıfatıdır.
8. Sayı Sıfatı ile Zamir Arasındaki Fark
Sayı sıfatı ile zamir arasındaki fark, kelimenin bir ismi belirtip belirtmediğine bağlıdır. Sayı bildiren kelime bir ismin önünde kullanılırsa sayı sıfatı olur. Bir ismin yerine geçerse zamir olur.
Örnek:
Üç öğrenci konuştu.
Bu cümlede “üç” kelimesi “öğrenci” ismini belirttiği için sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Üçü konuştu.
Bu cümlede “üçü” kelimesi “öğrenci” isminin yerine geçtiği için zamirdir.
| Cümle | Kelime | Görev |
| İki çocuk geldi. | iki | Sayı sıfatı |
| İkisi geldi. | ikisi | Zamir |
| Beş öğrenci yarıştı. | beş | Sayı sıfatı |
| Beşi yarıştı. | beşi | Zamir |
Bu ayrımı yapmak için şu soru sorulabilir:
Sayı bildiren kelimeden sonra bir isim geliyor mu?
Eğer geliyorsa çoğu zaman sayı sıfatıdır. Eğer kelime ismin yerine kullanılmışsa zamirdir.
Bu nokta, adlaşmış sıfat ve zamir ayrımıyla da ilişkilidir. Çünkü sıfat görevindeki kelimeler bazen isimleşerek farklı görev kazanabilir.
9. Sayı Sıfatı ile Niteleme Sıfatı Arasındaki Fark
Sayı sıfatı, ismi sayı bakımından belirtir. Niteleme Sıfatı ise ismin özelliğini, durumunu veya niteliğini bildirir.
Örnek:
Üç çocuk bahçede oynuyor.
Bu cümlede “üç” kelimesi “çocuk” ismini sayı bakımından belirtmiştir. Bu nedenle sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Neşeli çocuk bahçede oynuyor.
Bu cümlede “neşeli” kelimesi “çocuk” isminin özelliğini belirtmiştir. Bu nedenle niteleme sıfatıdır.
Sayı sıfatı “kaç?” sorusuna cevap verir. Niteleme sıfatı ise “nasıl?” sorusuna cevap verir.
| Cümle | Sıfat | Tür |
| İki kalem aldım. | iki | Sayı sıfatı |
| Kırmızı kalem aldım. | kırmızı | Niteleme sıfatı |
| Beş öğrenci geldi. | beş | Sayı sıfatı |
| Çalışkan öğrenci geldi. | çalışkan | Niteleme sıfatı |
Sayı sıfatları, ismin sayısal durumunu gösterirken niteleme sıfatları ismin ayırt edici özelliğini gösterir.
10. Sayı Sıfatı ve Sıfat Tamlaması İlişkisi
Sayı sıfatları, isimlerle birlikte sıfat tamlaması oluşturur. Çünkü sayı sıfatı bir ismi belirtir ve o isimle anlam bakımından birleşir.
Örnek:
Dört kalem
Bu ifadede “dört” sıfat, “kalem” isimdir. Birlikte sıfat tamlaması oluştururlar.
Başka bir örnek:
Üçüncü sıra
Bu ifadede “üçüncü” sıfat, “sıra” isimdir. “Üçüncü sıra” ifadesi bir sıfat tamlamasıdır.
Sayı sıfatlarının oluşturduğu sıfat tamlamalarında sıfat, ismin önünde bulunur.
Örnek:
beş kitap
ikinci bölüm
ikişer soru
yarım ekmek
ikiz kardeş
Bu ifadelerin tamamında sayı sıfatı isimden önce gelmiştir.
Sayı sıfatı, [sıfat tamlaması] konusuyla doğrudan ilişkilidir. Çünkü sıfatın cümledeki görevini anlamak için hangi ismi belirttiğini görmek gerekir.
11. TYT Türkçe’de Sayı Sıfatı Nasıl Sorulur?
TYT Türkçe’de sayı sıfatı genellikle doğrudan “Sayı sıfatı nedir?” biçiminde sorulmaz. Daha çok cümle içinde kelimenin görevini bulmaya yönelik sorularla karşımıza çıkar.
TYT’de sayı sıfatı sorularında şu noktalara dikkat edilmelidir:
Sayı bildiren kelime bir ismi belirtiyor mu?
Kelime ismin önünde mi kullanılmış?
Kelime “kaç, kaçıncı, kaçar, kaçta kaç” sorularından birine cevap veriyor mu?
Kelime bir ismin yerine mi geçmiş?
Kelime fiili mi etkiliyor?
Örnek:
İki saat çalıştı.
Bu cümlede “iki” kelimesi “saat” ismini belirtmiştir. Bu nedenle sayı sıfatıdır.
Bazı öğrenciler bu cümlede zaman anlamı bulunduğu için “iki” kelimesini zarf sanabilir. Ancak “iki” kelimesi doğrudan “saat” ismini belirttiği için sıfattır.
Başka bir örnek:
İkişer ikişer sınıfa girdiler.
Bu cümlede “ikişer ikişer” ifadesi “nasıl girdiler?” sorusuna cevap verir. Fiili etkilediği için zarf görevindedir.
Örnek:
Öğrencilere ikişer kitap verildi.
Bu cümlede “ikişer” kelimesi “kitap” ismini belirttiği için üleştirme sayı sıfatıdır.
TYT’de bu ayrımlar önemlidir. Özellikle sayı sıfatı, belirtme sıfatları, [belgisiz sıfat], [soru sıfatı] ve zamir konularıyla birlikte düşünülmelidir.
12. Sayı Sıfatlarında Sık Yapılan Hatalar
Sayı sıfatlarında en sık yapılan hata, sayı bildiren her kelimeyi sayı sıfatı kabul etmektir. Oysa sayı bildiren kelimenin sayı sıfatı olabilmesi için bir ismi belirtmesi gerekir.
Yanlış düşünce:
“Beşi geldi.” cümlesindeki “beşi” sayı sıfatıdır.
Doğru açıklama:
Bu cümlede “beşi” kelimesi bir ismin yerine kullanıldığı için zamirdir.
Bir diğer hata, belgisiz sıfat ile sayı sıfatını karıştırmaktır.
Örnek:
Birkaç öğrenci dışarı çıktı.
Bu cümlede “birkaç” kelimesi kesin sayı bildirmez. Bu nedenle sayı sıfatı değil, belgisiz sıfattır.
Sık yapılan bir başka hata da üleştirme sayı sıfatı ile zarfı karıştırmaktır.
Örnek:
Çocuklara üçer kalem verildi.
Bu cümlede “üçer” kelimesi “kalem” ismini belirttiği için sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Çocuklar üçer üçer sıraya girdi.
Bu cümlede “üçer üçer” ifadesi fiili etkilediği için zarftır.
Sıra sayı sıfatlarında rakamdan sonra gelen noktanın fark edilmemesi de yaygın bir hatadır.
Örnek:
- soru zordu.
Bu cümlede “8.” ifadesi “sekizinci” anlamındadır ve sıra sayı sıfatıdır.
13. Açıklamalı Mini Test
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı sıfatı vardır?
A) Bazıları erkenden geldi.
B) Üç öğrenci sınava girmedi.
C) Birkaçı dışarı çıktı.
D) Çoğu konuyu anladı.
E) Hepsi aynı cevabı verdi.
Cevap: B
Açıklama: “Üç” kelimesi “öğrenci” ismini sayı bakımından belirtmiştir. Bu yüzden sayı sıfatıdır.
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıra sayı sıfatı kullanılmıştır?
A) Beş kitap aldım.
B) İkişer kalem dağıtıldı.
C) İkinci kapıdan içeri girdi.
D) Yarım ekmek yedi.
E) Üçüz kardeşler geldi.
Cevap: C
Açıklama: “İkinci” kelimesi “kapı” ismini sıra bakımından belirtmiştir. Bu nedenle sıra sayı sıfatıdır.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üleştirme sayı sıfatı vardır?
A) Dört öğrenci konuştu.
B) Üçüncü soru zordu.
C) Yarım bardak su içti.
D) Çocuklara ikişer defter verildi.
E) İkiz kardeşler aynı okula gidiyor.
Cevap: D
Açıklama: “İkişer” kelimesi “defter” ismini paylaştırma yönünden belirtmiştir. Bu nedenle üleştirme sayı sıfatıdır.
Soru 4
“Üçü de aynı cevabı verdi.” cümlesindeki “üçü” kelimesinin türü nedir?
A) Sayı sıfatı
B) Niteleme sıfatı
C) Belgisiz sıfat
D) Zamir
E) Zarf
Cevap: D
Açıklama: “Üçü” kelimesi bir ismin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle sıfat değil, zamirdir.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı vardır?
A) Beş öğrenci bahçede bekledi.
B) Yarım elma masada kaldı.
C) Üçüncü sınıf geziye katıldı.
D) Dörder soru çözdüler.
E) İkiz çocuklar oyun oynadı.
Cevap: B
Açıklama: “Yarım” kelimesi “elma” ismini kesirli miktar bakımından belirtmiştir. Bu nedenle kesir sayı sıfatıdır.
14. Sık Sorulan Sorular
Sayı sıfatı nedir?
Sayı sıfatı, isimleri sayı bakımından belirten sıfattır. İsmin sayısını, sırasını, paylaştırılmasını, kesirli miktarını veya topluluk anlamını gösterebilir.
Sayı sıfatı nasıl bulunur?
Sayı sıfatını bulmak için isme “kaç, kaçıncı, kaçar, kaçta kaç” gibi sorular sorulur. Cevap olan kelime bir ismi belirtiyorsa sayı sıfatıdır.
Sayı bildiren her kelime sayı sıfatı mıdır?
Hayır. Sayı bildiren kelimenin sayı sıfatı olabilmesi için bir ismi belirtmesi gerekir. Bir ismin yerine geçerse zamir olur.
“Birkaç” sayı sıfatı mıdır?
Hayır. “Birkaç” kesin sayı bildirmez. Bu nedenle sayı sıfatı değil, belgisiz sıfattır.
“5. sınıf” ifadesinde sayı sıfatı var mıdır?
Evet. “5.” ifadesi “beşinci” anlamındadır ve “sınıf” ismini sıra bakımından belirttiği için sıra sayı sıfatıdır.
15. Sonuç
Sayı sıfatı, isimleri sayı bakımından belirten önemli bir sıfat türüdür. Bir ismin kaç tane olduğunu, kaçıncı sırada bulunduğunu, kaçar paylaştırıldığını, kesirli miktarını veya topluluk anlamını gösterebilir. Bu yönüyle sayı sıfatları, belirtme sıfatları içinde değerlendirilir.
Sayı sıfatları asıl sayı sıfatı, sıra sayı sıfatı, üleştirme sayı sıfatı, kesir sayı sıfatı ve topluluk sayı sıfatı olmak üzere farklı türlere ayrılır. Bu türlerin tamamında ortak nokta, sayı bildiren kelimenin bir ismi belirtmesidir.
Sayı sıfatını doğru bulmak için yalnızca sayı anlamına bakmak yeterli değildir. Kelimenin cümledeki görevine dikkat edilmelidir. Bir ismi belirtiyorsa sayı sıfatı, bir ismin yerine geçiyorsa zamir, fiili etkiliyorsa zarf olabilir.
Bu konuyu iyi öğrenen bir öğrenci, sıfatlar, niteleme sıfatı, belirtme sıfatları, [belgisiz sıfat], [soru sıfatı] ve [adlaşmış sıfat] konularını daha kolay ayırt edebilir. Özellikle TYT Türkçe’de sayı sıfatı soruları, tanımdan çok cümledeki görevi doğru belirlemeye dayanır.