Kesir sayı sıfatı, bir ismin miktarını tam sayı yerine kesirli bir değerle belirten sayı sıfatı türüdür. “Yarım ekmek”, “çeyrek altın”, “bir buçuk saat”, “üçte iki çoğunluk” gibi kullanımlarda kesir bildiren ifadeler, kendilerinden sonra gelen ismin ne kadar olduğunu gösterir. Bu nedenle kesir sayı sıfatı, Sayı Sıfatı konusunun önemli alt başlıklarından biridir.
Türkçede sayı sıfatları yalnızca “üç kitap”, “beş öğrenci”, “on soru” gibi tam sayıları belirtmez. Bazen bir varlığın yarısını, çeyreğini, belli bir bölümünü veya kesirli miktarını da ifade eder. Bu tür kullanımlarda sayı anlamı yine vardır; ancak bildirilen miktar tam değil, parçalıdır. İşte bu parçalı miktarı gösteren sıfatlara kesir sayı sıfatı denir.
Bu konu özellikle TYT Türkçe, okul sınavları ve genel dil bilgisi çalışmalarında Sıfatlar, Belirtme Sıfatları ve Sözcük Türleri konularıyla birlikte karşımıza çıkar. Kesir sayı sıfatı bazen Asıl Sayı Sıfatı, Sıra Sayı Sıfatı, Üleştirme Sayı Sıfatı ve Topluluk Sayı Sıfatı ile karıştırılabilir. Bu yüzden yalnızca sözcüğün sayı anlamına bakmak yeterli değildir; o sözcüğün cümlede hangi ismi belirttiğine de dikkat etmek gerekir.
Bu yazıda kesir sayı sıfatının ne olduğunu, özelliklerini, nasıl bulunduğunu, örneklerini, diğer sayı sıfatlarıyla farklarını ve TYT Türkçe’de nasıl sorulabileceğini adım adım inceleyeceğiz.
İçindekiler
- Kesir Sayı Sıfatı Nedir?
- Kesir Sayı Sıfatının Özellikleri
- Kesir Sayı Sıfatı Nasıl Bulunur?
3.1. Kesir Bildiren Sayıyı Belirleme
3.2. İsmi Belirtip Belirtmediğini İnceleme
3.3. Cümledeki Anlamı Değerlendirme - Kesir Sayı Sıfatı Örnekleri
4.1. Günlük Hayattan Kesir Sayı Sıfatı Örnekleri
4.2. TYT Tarzı Kesir Sayı Sıfatı Örnekleri - Kesir Sayı Sıfatı ile Asıl Sayı Sıfatı Arasındaki Fark
- Kesir Sayı Sıfatı ile Üleştirme Sayı Sıfatı Arasındaki Fark
- Kesir Sayı Sıfatı ile Topluluk Sayı Sıfatı Arasındaki Fark
- TYT Türkçe’de Kesir Sayı Sıfatı Nasıl Sorulur?
- Kesir Sayı Sıfatında Sık Yapılan Hatalar
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Kesir Sayı Sıfatı Nedir?
Kesir sayı sıfatı, bir ismin miktarını tam sayı yerine kesirli veya parçalı bir değerle belirten sayı sıfatıdır. Bu sıfatlar, isimlerin tamamını değil; yarısını, çeyreğini ya da belirli bir bölümünü ifade eder.
Örnek:
Yarım ekmek aldım.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü, “ekmek” isminin miktarını belirtir. “Ne kadar ekmek?” sorusuna “yarım ekmek” cevabı verildiği için “yarım” sözcüğü kesir sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Bir buçuk saat bekledik.
Bu cümlede “bir buçuk” ifadesi, “saat” isminin miktarını gösterir. Burada tam bir sayıdan değil, kesirli bir zaman miktarından söz edildiği için “bir buçuk” ifadesi kesir sayı sıfatıdır.
Kesir sayı sıfatlarında önemli olan nokta, kesir bildiren ifadenin bir ismin önünde kullanılmasıdır. Çünkü sıfatlar tek başına değil, isimlerle birlikte görev kazanır.
Örnek:
Yarım kaldı.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü bir ismin önünde kullanılmadığı için kesir sayı sıfatı değildir.
Başka bir örnek:
Yarım bardak su içti.
Bu cümlede ise “yarım” sözcüğü “bardak” ismini belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
2. Kesir Sayı Sıfatının Özellikleri
Kesir sayı sıfatlarının temel görevi, isimlerin miktarını kesirli biçimde belirtmektir. Bu sıfatlar ismin rengini, biçimini, durumunu ya da niteliğini anlatmaz; ismi sayı ve miktar bakımından sınırlar.
Aşağıdaki özellikler kesir sayı sıfatını daha kolay ayırt etmeyi sağlar:
- Kesir sayı sıfatı, ismin önünde bulunur.
Örnek:
Çeyrek ekmek yedi.
Bu cümlede “çeyrek” sözcüğü, “ekmek” isminin önünde yer almış ve onun miktarını belirtmiştir.
- Kesir sayı sıfatı, isme “ne kadar?” sorusu sorulduğunda cevap verir.
Örnek:
Yarım kilo domates aldım.
Ne kadar domates?
Yarım kilo domates.
Bu kullanımda “yarım kilo” ifadesi, domatesin miktarını belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
- Kesir sayı sıfatı, tam sayı değil parça veya bölüm anlamı taşır.
Örnek:
Üçte bir hisse ona kaldı.
Bu cümlede “üçte bir” ifadesi, “hisse” isminin ne kadar olduğunu gösterir. Tam bir hisseden değil, hissenin belirli bir bölümünden söz edilmektedir.
- Kesir sayı sıfatı, niteleme değil belirtme görevi yapar.
Örnek:
Yarım bardak süt içti.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü bardağın nasıl bir bardak olduğunu anlatmaz. Bardağın miktarını belirtir. Bu yüzden Niteleme Sıfatı değil, belirtme sıfatıdır.
3.Kesir Sayı Sıfatı Nasıl Bulunur?
Kesir sayı sıfatını bulmak için yalnızca kesir anlamı taşıyan sözcüğü görmek yeterli değildir. Asıl önemli olan, bu sözcüğün cümlede hangi görevi üstlendiğini belirlemektir. Eğer kesir bildiren ifade bir ismin önünde yer alıyor ve o ismin miktarını belirtiyorsa kesir sayı sıfatı olarak kullanılmıştır.
Kesir sayı sıfatını bulmak için aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayabilirsiniz.
3.1. Kesir Bildiren Sayıyı Belirleme
İlk olarak cümlede kesir anlamı taşıyan sözcük veya sözcük grubunu bulmalısınız. Türkçede en sık kullanılan kesir bildiren ifadeler; yarım, çeyrek, bir buçuk, iki buçuk, üçte bir, dörtte üç, beşte bir gibi yapılardır.
Örnek:
Yarım saat sonra toplantı başlayacak.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü kesir anlamı taşımaktadır. Ancak bunun kesir sayı sıfatı olduğunu söyleyebilmek için hangi ismi belirttiğine de bakmak gerekir.
Başka bir örnek:
Üçte iki çoğunluk karar aldı.
Bu cümlede “üçte iki” ifadesi kesir anlamı taşımaktadır ve “çoğunluk” ismini belirtmektedir. Bu nedenle kesir sayı sıfatıdır.
3.2. İsmi Belirtip Belirtmediğini İnceleme
Kesir anlamı taşıyan her sözcük sıfat değildir. Bir sözcüğün kesir sayı sıfatı olabilmesi için mutlaka bir ismin önünde kullanılması ve o ismin miktarını belirtmesi gerekir. Bu ayrım, [Sıfat Tamlaması] konusunu öğrenirken de önemlidir.
Örnek:
Pastanın yarısı kaldı.
Bu cümlede “yarısı” sözcüğü tek başına kullanılmıştır. Bir ismi belirtmediği için kesir sayı sıfatı değildir.
Başka bir örnek:
Yarım pasta kaldı.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü “pasta” ismini belirtmektedir. “Ne kadar pasta?” sorusunun cevabı olduğu için kesir sayı sıfatıdır.
Örnek:
Çeyreği bana verildi.
Burada “çeyreği” sözcüğü isim görevindedir.
Başka bir örnek:
Çeyrek ekmek bana verildi.
Bu cümlede ise “çeyrek” sözcüğü “ekmek” ismini belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
3.3. Cümledeki Anlamı Değerlendirme
Kesir sayı sıfatını doğru belirleyebilmek için cümlenin anlamı da dikkate alınmalıdır. Çünkü bazı ifadeler kalıplaşarak gerçek anlamından uzaklaşabilir.
Örnek:
Yarım ağız konuştu.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü miktar bildirmez. “Yarım ağız konuşmak” deyimleşmiş bir kullanım olduğu için burada kesir sayı sıfatı yoktur.
Başka bir örnek:
Yarım bardak su içti.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmış ve “bardak” isminin miktarını belirtmiştir. Bu nedenle kesir sayı sıfatıdır.
Aşağıdaki tablo, kesir sayı sıfatını bulurken izlemeniz gereken adımları özetlemektedir.
| Kontrol Sorusu | Evetse | Hayırsa |
|---|---|---|
| Sözcük kesir veya bölüm anlamı taşıyor mu? | Bir sonraki adıma geçilir. | Kesir sayı sıfatı değildir. |
| Sözcük bir ismin önünde mi kullanılmış? | İncelemeye devam edilir. | Sıfat görevinde değildir. |
| İsmin miktarını mı belirtiyor? | Kesir sayı sıfatıdır. | Başka görevde kullanılmıştır. |
| “Ne kadar?” sorusuna cevap veriyor mu? | Kesir sayı sıfatı olduğu kesinleşir. | Kesir sayı sıfatı değildir. |
Bu dört adımı uyguladığınızda kesir sayı sıfatını diğer sayı sıfatlarından ayırmanız çok daha kolay olacaktır. Aynı yöntem Belirtme Sıfatları, Sıfat Tamlaması ve Sözcük Türleri konularında da sıkça kullanılmaktadır.
4. Kesir Sayı Sıfatı Örnekleri
Kesir sayı sıfatları günlük konuşma dilinde, eğitim hayatında ve resmî yazışmalarda sık kullanılan yapılardır. Özellikle zaman, ölçü, ağırlık, uzunluk ve oran bildiren ifadelerde kesir sayı sıfatlarına rastlanır.
4.1. Günlük Hayattan Kesir Sayı Sıfatı Örnekleri
Kesir sayı sıfatlarını öğrenmenin en etkili yolu, günlük hayatta kullanılan örnekleri incelemektir.
Örnek:
Yarım ekmek sipariş etti.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü “ekmek” isminin miktarını belirtmektedir.
Örnek:
Çeyrek altın hediye ettiler.
“Çeyrek” sözcüğü “altın” ismini miktar bakımından belirtmektedir.
Örnek:
Bir buçuk saat boyunca çalıştı.
“Bir buçuk” ifadesi “saat” isminin miktarını göstermektedir.
Örnek:
İki buçuk litre süt aldık.
Bu cümlede “iki buçuk” ifadesi “litre süt” miktarını belirtmektedir.
Örnek:
Üçte bir maaşını birikime ayırıyor.
“Üçte bir” ifadesi “maaş” isminin belirli bir bölümünü göstermektedir.
Örnek:
Dörtte üç çoğunluk öneriyi kabul etti.
“Dörtte üç” ifadesi “çoğunluk” ismini oran bakımından belirtmektedir.
Örnek:
Beşte bir pay kardeşine kaldı.
Bu cümlede “beşte bir” ifadesi “pay” isminin miktarını göstermektedir.
Bu örneklerin ortak özelliği, kesir bildiren ifadelerin her zaman bir ismin önünde kullanılarak o ismin miktarını belirtmesidir.
Aşağıdaki tabloda günlük hayatta en sık kullanılan kesir sayı sıfatı örneklerini görebilirsiniz.
| Kesir Sayı Sıfatı | Belirttiği İsim | Örnek Kullanım |
| Yarım | Ekmek | Yarım ekmek aldım. |
| Çeyrek | Altın | Çeyrek altın hediye etti. |
| Bir buçuk | Saat | Bir buçuk saat bekledik. |
| İki buçuk | Kilometre | İki buçuk kilometre yürüdük. |
| Üçte bir | Hisse | Üçte bir hisse satıldı. |
| Dörtte üç | Çoğunluk | Dörtte üç çoğunluk sağlandı. |
| Beşte bir | Pay | Beşte bir pay bana düştü. |
| Yarım | Bardak | Yarım bardak süt içti. |
4.2. TYT Tarzı Kesir Sayı Sıfatı Örnekleri
TYT Türkçe sorularında kesir sayı sıfatı çoğunlukla diğer Sayı Sıfatı türleriyle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle yalnızca kesir bildiren ifadeleri tanımak yeterli değildir. Aynı zamanda bu ifadelerin cümlede gerçekten sıfat görevinde kullanılıp kullanılmadığını da belirlemek gerekir.
Aşağıdaki örnekler, TYT Türkçe’de karşınıza çıkabilecek soru tarzlarını yansıtmaktadır.
Örnek 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı kullanılmıştır?
A) Beş öğrenci yarışmaya katıldı.
B) İkinci sıraya oturdu.
C) Yarım saat bizi bekledi.
D) Çocuklara ikişer kalem dağıtıldı.
Cevap: C
Açıklama: “Yarım” sözcüğü “saat” ismini miktar bakımından belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
Örnek 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı kullanılmamıştır?
A) Çeyrek altın aldı.
B) Bir buçuk saat yürüdük.
C) Pastanın yarısı masada kaldı.
D) Dörtte üç çoğunluk sağlandı.
Cevap: C
Açıklama: “Yarısı” sözcüğü isim görevindedir. Bir ismi belirtmediği için kesir sayı sıfatı değildir.
Örnek 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı vardır?
A) Üç öğrenci geldi.
B) Dördüncü katta oturuyor.
C) Yarım bardak süt içti.
D) Çocuklar üçer kişilik gruplara ayrıldı.
Cevap: C
Açıklama: “Yarım” sözcüğü “bardak” ismini miktar bakımından belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
Bu tür sorularda doğru cevaba ulaşmanın en kolay yolu, sayı bildiren sözcüğün hangi ismi belirlediğini ve o isme hangi anlamı kattığını incelemektir. Bu nedenle Asıl Sayı Sıfatı, Sıra Sayı Sıfatı, Üleştirme Sayı Sıfatı ve Topluluk Sayı Sıfatı konularını birlikte tekrar etmek faydalı olacaktır.
5. Kesir Sayı Sıfatı ile Asıl Sayı Sıfatı Arasındaki Fark
Kesir sayı sıfatı ile Asıl Sayı Sıfatı birbirine benzese de bildirdikleri anlam bakımından farklıdır. Her ikisi de isimleri sayı yönünden belirtir; ancak asıl sayı sıfatı tam sayıyı, kesir sayı sıfatı ise bir bütünün belirli bir bölümünü ifade eder.
Örnek:
İki kitap aldım.
Bu cümlede “iki” sözcüğü tam sayı bildirdiği için asıl sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
Yarım kitap okudu.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü kitabın tamamını değil, belirli bir bölümünü ifade ettiği için kesir sayı sıfatıdır.
Kesir sayı sıfatını asıl sayı sıfatından ayırmanın en kolay yolu, sayı bildiren ifadenin tam bir miktarı mı yoksa kesirli bir miktarı mı gösterdiğine bakmaktır.
6. Kesir Sayı Sıfatı ile Üleştirme Sayı Sıfatı Arasındaki Fark
Kesir sayı sıfatı ile Üleştirme Sıfatı özellikle sınavlarda birlikte sorulabilen konular arasındadır. İki sıfat türü arasındaki temel fark, ifade ettikleri anlamdır.
Kesir sayı sıfatı bir bütünün belirli bir kısmını gösterir. Üleştirme sayı sıfatı ise varlıkların kişi veya nesneler arasında eşit biçimde paylaştırıldığını anlatır.
Örnek:
Yarım ekmek yedi.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü ekmeğin miktarını belirtmektedir.
Başka bir örnek:
Öğrencilere ikişer kitap dağıtıldı.
Bu cümlede “ikişer” sözcüğü paylaşma anlamı taşıdığı için üleştirme sayı sıfatıdır.
Sorularda “yarım” ve “ikişer” gibi ifadeler birlikte verilebilir. Bu durumda sözcüğün kesir mi yoksa paylaştırma anlamı mı taşıdığı dikkatlice incelenmelidir.
7. Kesir Sayı Sıfatı ile Topluluk Sayı Sıfatı Arasındaki Fark
Kesir sayı sıfatı ile Topluluk Sayı Sıfatı aynı başlık altında incelense de birbirinden farklı görevler üstlenir.
Kesir sayı sıfatı bir bütünün belirli bir bölümünü gösterirken topluluk sayı sıfatı, birden fazla varlığı tek bir grup hâlinde ifade eder.
Örnek:
Yarım pasta kaldı.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü pastanın belirli bir bölümünü gösterdiği için kesir sayı sıfatıdır.
Başka bir örnek:
İkiz kardeşler yarışmaya katıldı.
Bu cümlede “ikiz” sözcüğü iki kişiden oluşan bir topluluğu ifade ettiği için topluluk sayı sıfatıdır.
Aşağıdaki tablo, sayı sıfatı türleri arasındaki temel farkları tek bakışta görmenizi sağlar.
| Sayı Sıfatı Türü | Bildirdiği Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| Asıl Sayı Sıfatı | Varlığın tam sayısını bildirir. | Üç öğrenci |
| Sıra Sayı Sıfatı | Varlığın sırasını bildirir. | İkinci kat |
| Üleştirme Sıfatı | Paylaştırma anlamı katar. | İkişer kalem |
| Kesir Sayı Sıfatı | Varlığın kesirli miktarını bildirir. | Yarım ekmek |
| Topluluk Sayı Sıfatı | Varlıkları topluluk hâlinde gösterir. | İkiz kardeş |
Tablodan da görüldüğü gibi sayı sıfatlarının tamamı isimleri sayı yönünden belirtir. Ancak her biri farklı bir anlam ilişkisi kurar. Tam sayı bildiren ifadeler Asıl Sayı Sıfatı, sıralama bildiren ifadeler Sıra Sayı Sıfatı, paylaştırma anlamı taşıyan ifadeler Üleştirme Sıfatı, kesirli miktar bildiren ifadeler kesir sayı sıfatı, topluluk bildiren ifadeler ise Topluluk Sayı Sıfatı olarak değerlendirilir.
8. TYT Türkçe’de Kesir Sayı Sıfatı Nasıl Sorulur?
TYT Türkçe’de kesir sayı sıfatı genellikle tek başına tanım sorusu olarak değil, Sayı Sıfatı türleri içinde ayırt etme sorusu olarak karşımıza çıkar. Soruda “yarım”, “çeyrek”, “bir buçuk”, “üçte bir” gibi ifadeler verilse bile bu sözcüklerin sıfat görevinde olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
TYT’de bu konu genellikle şu şekilde sorulur:
- Kesir sayı sıfatının bulunduğu cümleyi bulma
- Kesir anlamı taşıdığı hâlde sıfat olmayan sözcüğü ayırt etme
- Kesir sayı sıfatı ile Asıl Sayı Sıfatı konusunu karşılaştırma
- Kesir sayı sıfatı ile Üleştirme Sıfatı konusunu ayırt etme
- Bir cümledeki sayı sıfatı türünü belirleme
Örnek:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı kullanılmıştır?
A) Üç öğrenci sınıfa geç geldi.
B) İkinci soruyu boş bıraktı.
C) Yarım litre su içti.
D) Öğrencilere ikişer kitap verildi.
Cevap: C
Açıklama: “Yarım” sözcüğü “litre” isminin miktarını belirttiği için kesir sayı sıfatıdır. Diğer seçeneklerde asıl sayı sıfatı, sıra sayı sıfatı ve üleştirme sayı sıfatı kullanılmıştır.
9. Kesir Sayı Sıfatında Sık Yapılan Hatalar
Kesir sayı sıfatında en sık yapılan hata, kesir anlamı taşıyan her sözcüğü sıfat sanmaktır. Oysa bir sözcüğün kesir sayı sıfatı olabilmesi için bir ismin önünde kullanılması ve o ismin miktarını belirtmesi gerekir.
Kesir anlamı taşıyan her sözcüğü kesir sayı sıfatı sanmak
Yanlış değerlendirme:
Pastanın yarısı kaldı.
Bu cümlede “yarısı” sözcüğü isim görevindedir. Bir ismi belirtmediği için kesir sayı sıfatı değildir.
Doğru değerlendirme:
Yarım pasta kaldı.
Bu cümlede “yarım” sözcüğü “pasta” ismini belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
Kesir sayı sıfatını asıl sayı sıfatıyla karıştırmak
Yanlış değerlendirme:
İki ekmek aldı. → Kesir sayı sıfatı
Doğru değerlendirme:
“İki” sözcüğü tam sayı bildirdiği için Asıl Sıfatı örneğidir.
Kesir sayı sıfatını üleştirme sayı sıfatıyla karıştırmak
Yanlış değerlendirme:
İkişer kalem dağıtıldı. → Kesir sayı sıfatı
Doğru değerlendirme:
“İkişer” sözcüğü paylaştırma anlamı taşıdığı için Üleştirme Sayı Sıfatı örneğidir.
Kalıplaşmış ifadeleri gerçek kesir anlamıyla değerlendirmek
Yanlış değerlendirme:
Yarım ağız konuştu. → Kesir sayı sıfatı
Doğru değerlendirme:
Bu cümlede “yarım ağız” ifadesi gerçek miktar anlamı taşımaz. Deyimleşmiş bir kullanım olduğu için kesir sayı sıfatı olarak değerlendirilmez.
10. Açıklamalı Mini Test
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı kullanılmıştır?
A) Beş öğrenci yarışmaya katıldı.
B) Yarım ekmek aldı.
C) Üçüncü sıraya oturdu.
D) Çocuklara ikişer kalem dağıtıldı.
Cevap: B
Açıklama: “Yarım” sözcüğü “ekmek” isminin miktarını belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı yoktur?
A) Çeyrek saat bekledik.
B) Bir buçuk kilometre yürüdük.
C) Pastanın yarısı kaldı.
D) Dörtte üç çoğunluk sağlandı.
Cevap: C
Açıklama: “Yarısı” sözcüğü isim görevindedir. Bir ismi belirtmediği için kesir sayı sıfatı değildir.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde asıl sayı sıfatı kullanılmıştır?
A) İki kitap aldım.
B) Yarım bardak süt içti.
C) Beşte bir pay aldı.
D) Çeyrek ekmek yedi.
Cevap: A
Açıklama: “İki” sözcüğü tam sayı bildirdiği için Asıl Sayı Sıfatı örneğidir.
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üleştirme sayı sıfatı vardır?
A) İki buçuk saat bekledi.
B) Üçte bir hisse sattı.
C) Çocuklara ikişer oyuncak verildi.
D) Yarım gün izin kullandı.
Cevap: C
Açıklama: “İkişer” sözcüğü paylaştırma anlamı taşıdığı için Üleştirme Sıfatı örneğidir.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı kullanılmıştır?
A) Üçüncü katta oturuyor.
B) Beş öğrenci geldi.
C) Dörtte bir hisse bana ait.
D) İkiz kardeşler yarıştı.
Cevap: C
Açıklama: “Dörtte bir” ifadesi “hisse” ismini kesirli miktar bakımından belirttiği için kesir sayı sıfatıdır.
11. Sık Sorulan Sorular
Kesir sayı sıfatı nedir?
Kesir sayı sıfatı, bir ismin miktarını tam sayı yerine kesirli bir değerle belirten [Sayı Sıfatı] türüdür. “Yarım ekmek”, “çeyrek altın”, “bir buçuk saat” gibi kullanımlar kesir sayı sıfatına örnektir.
Kesir sayı sıfatı nasıl bulunur?
Kesir sayı sıfatını bulmak için önce kesir anlamı taşıyan sözcük belirlenir. Daha sonra bu sözcüğün bir ismin önünde kullanılıp kullanılmadığına ve o ismin miktarını belirtip belirtmediğine bakılır. Bu yöntem [Belirtme Sıfatları] konusunu öğrenirken de işe yarar.
“Yarım” her zaman kesir sayı sıfatı mıdır?
Hayır. “Yarım” sözcüğü yalnızca bir ismin önünde kullanılıp o ismin miktarını belirttiğinde kesir sayı sıfatı olur. “Yarım kaldı.” cümlesinde sıfat değildir.
Kesir sayı sıfatı hangi soruya cevap verir?
Kesir sayı sıfatı isme sorulan “ne kadar?” sorusuna cevap verir. Örneğin “Yarım bardak su içti.” cümlesinde “Ne kadar bardak?” sorusunun cevabı “yarım bardak”tır.
Kesir sayı sıfatı ile asıl sayı sıfatı arasındaki fark nedir?
Asıl sayı sıfatı tam sayı bildirir; kesir sayı sıfatı ise bir bütünün belirli bir bölümünü gösterir. “İki ekmek” Asıl Sayı Sıfatı, “yarım ekmek” kesir sayı sıfatıdır.
12. Sonuç
Kesir sayı sıfatı, isimlerin miktarını kesirli bir değerle belirten Sayı Sıfatı türüdür. “Yarım”, “çeyrek”, “bir buçuk”, “üçte bir”, “dörtte üç” gibi ifadeler bir ismin önünde kullanılıp o ismin miktarını gösterdiğinde kesir sayı sıfatı görevindedir.
Bu konuyu doğru öğrenmek için yalnızca kesir bildiren sözcüğü görmek yeterli değildir. Sözcüğün bir ismi belirtip belirtmediği, “ne kadar?” sorusuna cevap verip vermediği ve cümlede gerçek miktar anlamı taşıyıp taşımadığı mutlaka değerlendirilmelidir.
TYT Türkçe’de kesir sayı sıfatı genellikle Asıl Sayı Sıfatı, Sıra Sayı Sıfatı, Üleştirme Sıfatı ve Topluluk Sayı Sıfatı ile birlikte sorulur. Bu nedenle sayı sıfatı türlerini karşılaştırmalı öğrenmek, sorularda doğru cevaba daha hızlı ulaşmayı sağlar.