Varsayım cümleleri, gerçekleşmemiş ya da gerçekleşip gerçekleşmediği bilinmeyen bir durumu olmuş gibi kabul ederek kurulan cümlelerdir. TYT Türkçe’de özellikle Cümlede Anlam konusu içerisinde karşımıza çıkan varsayım cümleleri, öğrencilerin en sık [Tahmin Cümleleri], Olasılık Cümleleri ve Koşul Sonuç Cümleleri ile karıştırdığı konular arasında yer alır. Bu nedenle varsayım anlamını doğru kavramak, yalnızca cümlede anlam sorularında değil, Paragraf Konuları içerisinde yer alan yorumlama sorularında da avantaj sağlar.
Bir cümlede varsayım anlamı varsa konuşan kişi, gerçekte yaşanmamış bir olayı yaşanmış kabul ederek düşüncesini sürdürür. Burada önemli olan nokta, olayın gerçek olup olmaması değil; olayın geçici olarak gerçek kabul edilmesidir. Örneğin “Diyelim ki sınavı kazandın, hangi bölümü tercih edeceksin?” cümlesinde sınavın kazanıldığı kesin değildir. Ancak konuşan kişi bu durumu olmuş gibi kabul ederek yeni bir düşünce geliştirmektedir.
TYT Türkçe’de varsayım cümleleri çoğu zaman diğer anlam ilişkileriyle birlikte sorulur. Bu yüzden konuyu yalnızca tanımıyla değil, örnekleri ve karşılaştırmalarıyla öğrenmek gerekir.
İçindekiler
- Varsayım Cümleleri Nedir?
- Varsayım Cümlelerinin Özellikleri
- Varsayım Cümleleri Nasıl Bulunur?
- Varsayım Bildiren İfadeler
- Varsayım Cümleleri Örnekleri
- Varsayım ve Tahmin Cümleleri Arasındaki Farklar
- Varsayım ve Olasılık Cümleleri Arasındaki Farklar
- Varsayım ve Koşul Sonuç Cümleleri Arasındaki Farklar
- Varsayım Cümleleri Karşılaştırma Tablosu
- TYT Türkçe’de Varsayım Cümleleri Nasıl Sorulur?
- Varsayım Cümlelerinde Sık Yapılan Hatalar
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Varsayım Cümleleri Nedir?
Varsayım cümleleri, gerçekleşmemiş ya da gerçekleşip gerçekleşmediği bilinmeyen bir durumu gerçekleşmiş kabul ederek oluşturulan cümlelerdir. Bu tür cümlelerde konuşan kişi bir olayın gerçekten yaşandığını söylemez; yalnızca düşünceyi geliştirebilmek için o olayı olmuş gibi kabul eder.
Varsayım cümlelerinde genellikle:
- Diyelim ki
- Tut ki
- Farz edelim ki
- Varsayalım ki
- Kabul edelim ki
gibi ifadeler kullanılır.
Örneğin:
Diyelim ki yarın gezi iptal edildi, o zaman ne yapacağız?
Bu cümlede gezinin iptal edildiği kesin değildir. Konuşan kişi bu durumu olmuş kabul ederek yeni bir düşünce üretmektedir.
Bir başka örnek:
Tut ki otobüsü kaçırdın, okula nasıl yetişeceksin?
Burada da otobüsün kaçırıldığı kesin değildir. Sadece varsayılmıştır.
Bu yönüyle varsayım cümleleri, [Kesinlik Bildiren Cümleler] konusundan tamamen ayrılır. Çünkü kesinlik bildiren cümlelerde yargı nettir; varsayım cümlelerinde ise geçici bir kabul söz konusudur.
2. Varsayım Cümlelerinin Özellikleri
Varsayım cümlelerini diğer anlam ilişkilerinden ayırabilmek için temel özelliklerini bilmek gerekir.
2.1 Gerçekleşmemiş Bir Durum Üzerine Kurulurlar
Varsayım cümlelerinin temel özelliği, gerçekleşmemiş bir olayı gerçekleşmiş kabul etmeleridir.
Örnek:
Farz edelim ki yarışmayı kazandın.
Burada yarışmanın kazanıldığı kesin değildir.
2.2 Kesinlik Bildirmezler
Varsayım cümlelerinde kesin bilgi verilmez.
Örnek:
Kabul edelim ki bu konuda haklısın.
Bu cümlede kişinin gerçekten haklı olduğu söylenmez. Sadece öyle kabul edilir.
2.3 Düşünceyi Geliştirmek İçin Kullanılırlar
Çoğu varsayım cümlesi yeni bir değerlendirme yapmak amacıyla kurulur.
Örnek:
Diyelim ki bütün hazırlıklar tamamlandı, sunuma nereden başlayacağız?
2.4 Geçici Kabul İçerirler
Varsayım cümlelerinde kabul edilen durum geçicidir.
Örnek:
Varsayalım ki bugün hiç ders çalışmadın.
Burada kişi gerçekten çalışmamış olmayabilir.
2.5 Soru Cümlelerinde Sık Görülürler
Varsayım cümleleri çoğu zaman soru biçiminde karşımıza çıkar.
Örnek:
Tut ki sınavı geçemedin, sonraki planın ne olurdu?
3. Varsayım Cümleleri Nasıl Bulunur?
Bir cümlede varsayım anlamını bulabilmek için önce olayın gerçek olup olmadığına bakılır.
Kendinize şu soruları sorabilirsiniz:
- Olay kesin olarak gerçekleşmiş mi?
- Konuşan kişi olayı olmuş gibi mi kabul ediyor?
- Cümlede “diyelim ki”, “tut ki” gibi ifadeler var mı?
- Olay düşünce düzeyinde mi ele alınmış?
Örnek:
Diyelim ki bu kitabı bitiremedin, nasıl telafi edeceksin?
Burada kitabın bitirilmediği kesin değildir. Bu nedenle varsayım anlamı vardır.
Örnek:
Varsayalım ki bütün soruları doğru yaptın.
Gerçekte bütün soruların doğru yapıldığı bilinmemektedir. Olay varsayılmıştır.
Birçok öğrenci varsayım anlamını yalnızca kalıplara bakarak bulmaya çalışır. Ancak önemli olan cümlenin genel anlamıdır. Çünkü bazen açık bir kalıp kullanılmasa da varsayım anlamı bulunabilir.
4. Varsayım Bildiren İfadeler
Varsayım cümlelerinde bazı ifadeler sık kullanılır ve öğrencilere önemli ipuçları verir.
| İfade | Örnek |
|---|---|
| Diyelim ki | Diyelim ki yarın gelmedi. |
| Tut ki | Tut ki sınavı geçemedin. |
| Farz edelim ki | Farz edelim ki plan değişti. |
| Varsayalım ki | Varsayalım ki yarışmayı kazandın. |
| Kabul edelim ki | Kabul edelim ki haklısın. |
Bu ifadeler görüldüğünde ilk akla gelen anlam varsayım olmalıdır. Ancak yine de cümlenin tamamı incelenmelidir.
Örnekler:
- Diyelim ki hava yağmurlu oldu.
- Tut ki seni arayamadım.
- Farz edelim ki gezi ertelendi.
- Varsayalım ki bütün hazırlıklar tamamlandı.
- Kabul edelim ki bu konuda sen haklısın.
5. Varsayım Cümleleri Örnekleri
Varsayım cümlelerini öğrenmenin en etkili yolu çok sayıda örnek incelemektir. Çünkü TYT Türkçe’de sorular çoğu zaman tanımı ezberlemeyi değil, cümledeki anlamı fark etmeyi ölçer.
5.1 Günlük Hayattan Varsayım Cümleler
- Diyelim ki bugün hiç dışarı çıkmadın, zamanını nasıl değerlendirdin?
- Tut ki otobüsü kaçırdın, okula nasıl gideceksin?
- Farz edelim ki telefonun bozuldu, arkadaşlarına nasıl ulaşacaksın?
- Varsayalım ki elektrikler kesildi, ders çalışmaya nasıl devam edeceksin?
- Kabul edelim ki planlarımız değişti, ne yapacağız?
5.2 Eğitim ve Sınavla İlgili Varsayım Cümleleri
- Diyelim ki sınavdan beklediğin puanı alamadın, nasıl bir çalışma programı hazırlarsın?
- Tut ki süre yetmedi, hangi soruları önce çözerdin?
- Varsayalım ki bütün soruları doğru yaptın, sonucu nasıl değerlendirirsin?
- Farz edelim ki bir konuyu unuttun, tekrar nereden başlarsın?
- Kabul edelim ki yanlış kaynak kullandın, eksiklerini nasıl kapatırsın?
5.3 TYT’de Karşımıza Çıkabilecek Örnekler
- Diyelim ki yarışmayı kazandın, ilk ne yaparsın?
- Tut ki bu kitabı hiç okumadın, sınava nasıl hazırlanırsın?
- Farz edelim ki gezi ertelendi, boş zamanı nasıl değerlendirirsin?
- Varsayalım ki okul değişti, yeni ortama nasıl uyum sağlarsın?
- Kabul edelim ki bu konuda yanıldın, düşünceni değiştirir misin?
Bu örneklerin ortak özelliği, gerçekleşmemiş bir durumun gerçekleşmiş gibi kabul edilmesidir.
6. Varsayım ve Tahmin Cümleleri Arasındaki Farklar
Varsayım cümleleri ile [Tahmin Cümleleri] öğrencilerin en çok karıştırdığı konuların başında gelir.
Temel fark şudur:
Varsayım: Gerçekleşmemiş bir durum gerçekleşmiş gibi kabul edilir.
Tahmin: Bir olayın gelecekte gerçekleşeceğine yönelik öngörüde bulunulur.
Örnek Karşılaştırma;
Varsayım:
Diyelim ki yarın okula gelmedi.
Tahmin:
Sanırım yarın okula gelmeyecek.
İlk cümlede kişi gelmemiş kabul edilmiştir.
İkinci cümlede ise geleceğe yönelik tahmin yapılmıştır.
Bir Başka Örnek
Varsayım:
Tut ki sınavı kazanamadın.
Tahmin:
Galiba sınavı kazanamayacak.
İlkinde varsayım vardır.
İkincisinde tahmin vardır.
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Varsayım | Tahmin |
|---|---|---|
| Temel anlam | Olmuş gibi kabul etme | Öngörüde bulunma |
| Kesinlik | Yok | Yok |
| Zaman | Her zaman olabilir | Genellikle gelecek |
| İfade örnekleri | Diyelim ki, tut ki | Sanırım, galiba, herhalde |
| Örnek | Diyelim ki kazandın | Sanırım kazanacaksın |
TYT sorularında özellikle varsayım ve tahmin seçenekleri yan yana verilebilir. Bu nedenle aralarındaki fark iyi bilinmelidir.
7. Varsayım ve Olasılık Cümleleri Arasındaki Farklar
Bir diğer karıştırılan konu da Olasılık Cümleleri‘dir.
Olasılık cümlelerinde bir olayın gerçekleşme ihtimali vardır.
Varsayım cümlelerinde ise olay olmuş kabul edilir.
Örnek:
Varsayım:
Diyelim ki yarın taşındınız.
Olasılık:
Yarın taşınabilirsiniz.
İlk cümlede taşınma gerçekleşmiş gibi düşünülmektedir.
İkinci cümlede yalnızca ihtimal vardır.
Başka Bir Örnek:
Varsayım:
Tut ki yarışmayı kazandın.
Olasılık:
Yarışmayı kazanabilirsin.
Burada da aynı fark görülmektedir.
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Varsayım | Olasılık |
|---|---|---|
| Temel anlam | Olmuş gibi kabul etme | İhtimal bildirme |
| Gerçeklik | Geçici kabul vardır | Gerçekleşme ihtimali vardır |
| İfade örnekleri | Diyelim ki, tut ki | Belki, olabilir, muhtemelen |
| Örnek | Tut ki geldin | Belki gelir |
ÖSYM bu iki konuyu zaman zaman birbirine yakın seçeneklerle sorabilir.
8. Varsayım ve Koşul Sonuç Cümleleri Arasındaki Farklar
Varsayım cümleleri bazen Koşul Sonuç Cümleleri ile de karıştırılır.
Koşul-sonuç cümlelerinde bir sonucun gerçekleşmesi bir şarta bağlıdır.
Varsayım cümlelerinde ise şart değil, geçici kabul vardır.
Örnek:
Varsayım:
Tut ki sınavı geçemedin.
Koşul-Sonuç:
Sınavı geçemezsen kursa devam edersin.
İlk cümlede olay olmuş gibi düşünülmüştür.
İkinci cümlede ise sonuç bir koşula bağlanmıştır.
Başka Bir Örnek:
Varsayım:
Diyelim ki yağmur başladı.
Koşul-Sonuç:
Yağmur başlarsa maç iptal edilir.
İlkinde varsayım vardır.
İkincisinde şart-sonuç ilişkisi vardır.
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Varsayım | Koşul Sonuç |
|---|---|---|
| Temel anlam | Olmuş gibi kabul etme | Şarta bağlı sonuç |
| Yapı | Geçici kabul | Şart ilişkisi |
| Yaygın ifadeler | Diyelim ki, tut ki | -se, -sa |
| Örnek | Diyelim ki geldin | Gelirsen görüşürüz |
Bu ayrımı bilen öğrenciler [Cümlede Anlam Soru Tipleri] bölümündeki soruları daha rahat çözebilir.
9. Varsayım Cümleleri Karşılaştırma Tablosu
Varsayım cümleleri TYT Türkçe’de çoğu zaman diğer anlam ilişkileriyle birlikte sorulur. Bu nedenle benzer konular arasındaki farkları tek tabloda görmek faydalıdır.
| Cümle Türü | Temel Özellik | Örnek |
|---|---|---|
| Varsayım | Gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş kabul eder. | Diyelim ki sınavı kazandın. |
| Tahmin | Bir olayla ilgili öngörü bildirir. | Sanırım sınavı kazanacaksın. |
| Olasılık | Bir olayın gerçekleşme ihtimalini bildirir. | Sınavı kazanabilirsin. |
| Koşul Sonuç | Bir sonucu bir şarta bağlar. | Sınavı kazanırsan tercih yaparsın. |
| Kesinlik | Yargı net ve kesindir. | Bu sınavı kesin kazanacak. |
| Amaç Sonuç | Yapılmak istenen amacı bildirir. | Kazanmak için çok çalışıyor. |
| Neden Sonuç | Bir olayın nedenini açıklar. | Çok çalıştığı için başarılı oldu. |
Bu tablo özellikle [Tahmin Cümleleri], Olasılık Cümleleri, Koşul Sonuç Cümleleri, Amaç Sonuç Cümleleri ve Neden Sonuç Cümleleri konularını tekrar ederken oldukça yararlıdır.
10. TYT Türkçe’de Varsayım Cümleleri Nasıl Sorulur?
Varsayım cümleleri TYT Türkçe’de genellikle doğrudan tanım sorusu şeklinde gelmez. Bunun yerine öğrencinin cümledeki anlam ilişkisini fark etmesi beklenir.
ÖSYM’nin tercih ettiği soru tarzları şunlardır:
Gerçekleşmemiş Bir Durumu Gerçekleşmiş Kabul Etme
Örnek soru mantığı:
“Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçekleşmemiş bir durum gerçekleşmiş gibi kabul edilmiştir?”
Bu tip soruların cevabı varsayım cümlesidir.
Varsayım Anlamı Taşıyan Cümleyi Bulma
Örnek:
A) Belki yarın bize gelir.
B) Sanırım toplantı ertelenecek.
C) Diyelim ki toplantı ertelendi, ne yapacağız?
D) Bu yıl mutlaka başarılı olacak.
Doğru cevap:C
Çünkü toplantının ertelendiği kesin değildir; yalnızca öyle kabul edilmiştir.
Tahmin ve Varsayımı Karıştırmaya Yönelik Sorular
ÖSYM özellikle bu ayrımı ölçmeyi sever.
Örnek:
A) Galiba yarın yağmur yağacak.
B) Sanırım bugün bize uğrayacak.
C) Tut ki yağmur başladı, geziyi iptal eder miyiz?
D) Muhtemelen sınav zor olacak.
Doğru cevap:C
Çünkü yalnızca C seçeneğinde varsayım anlamı vardır.
Olasılık ve Varsayımı Karıştırmaya Yönelik Sorular
Örnek:
A) Yarın gelebilir.
B) Belki bizimle gelir.
C) Muhtemelen katılacaktır.
D) Diyelim ki geldi, nerede kalacak?
Doğru cevap:D
Bu nedenle varsayım cümleleri çalışılırken yalnızca tanım değil, diğer anlam ilişkileriyle farkları da öğrenilmelidir.
11. Varsayım Cümlelerinde Sık Yapılan Hatalar
Bu konuda öğrencilerin yaptığı bazı yaygın hatalar vardır.
1. Varsayımı Tahminle Karıştırmak
Yanlış:
“Sanırım yarın gelir.” → Varsayım
Doğru:
Bu bir tahmin cümlesidir.
Çünkü geleceğe yönelik öngörü vardır.
2. Varsayımı Olasılıkla Karıştırmak
Yanlış:
“Belki sınavı kazanır.” → Varsayım
Doğru:
Bu bir olasılık cümlesidir.
Çünkü yalnızca ihtimal bildirilmektedir.
3. Her “ki”li Yapıyı Varsayım Sanmak
Yanlış düşünce:
İçinde “ki” varsa varsayımdır.
Doğru yaklaşım:
Önemli olan anlamdır.
Örnek:
“Öyle güzel konuştu ki herkes onu dinledi.”
Bu cümlede varsayım yoktur.
4. Koşul-Sonuç ile Karıştırmak
Yanlış:
“Sınavı geçersen ödül alırsın.” → Varsayım
Doğru:
Bu koşul-sonuç cümlesidir.
5. Kalıba Odaklanıp Anlamı Gözden Kaçırmak
Bazı öğrenciler yalnızca “diyelim ki” kalıbını arar.
Oysa önemli olan cümlenin anlamıdır.
Varsayım anlamı bazen farklı ifadelerle de kurulabilir.
12. Açıklamalı Mini Test
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde varsayım anlamı vardır?
A) Sanırım bu yıl daha başarılı olacak.
B) Belki yarın bize gelir.
C) Diyelim ki sınavı kazanamadın, ne yaparsın?
D) Bu yıl kesinlikle başarılı olacak.
Doğru Cevap: C
Açıklama: Sınavı kazanamama durumu gerçekleşmiş gibi kabul edilmiştir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi varsayım cümlesidir?
A) Muhtemelen geç kalacak.
B) Tut ki otobüsü kaçırdın, ne yaparsın?
C) Çok çalıştığı için başarılı oldu.
D) Erken gelirsen görüşürüz.
Doğru Cevap: B
Açıklama: Otobüsü kaçırma durumu varsayılmıştır.
Soru 3
“Farz edelim ki bu kitabı hiç okumadın.”
Bu cümlede hangi anlam vardır?
A) Olasılık
B) Tahmin
C) Varsayım
D) Kesinlik
Doğru Cevap: C
Açıklama: Kitabın okunmadığı kabul edilmiştir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisinde tahmin anlamı vardır?
A) Diyelim ki toplantı iptal edildi.
B) Tut ki sınavı kazanamadın.
C) Sanırım bu yıl derece yapacak.
D) Varsayalım ki okula geç kaldın.
Doğru Cevap: C
Açıklama: Geleceğe yönelik öngörü vardır.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerden hangisi varsayım cümlesi değildir?
A) Kabul edelim ki haklısın.
B) Diyelim ki yarın gelmedi.
C) Tut ki telefonu evde unuttun.
D) Belki yarın uğrar.
Doğru Cevap: D
Açıklama: Bu cümlede olasılık anlamı vardır.
13. Sık Sorulan Sorular
Varsayım cümlesi nedir?
Gerçekleşmemiş ya da gerçekleşip gerçekleşmediği bilinmeyen bir durumu gerçekleşmiş kabul ederek kurulan cümlelere varsayım cümlesi denir.
Varsayım cümleleri nasıl bulunur?
Cümlede bir olay olmuş gibi kabul ediliyorsa varsayım anlamı vardır. Özellikle “diyelim ki”, “tut ki”, “farz edelim ki” gibi ifadeler önemli ipuçlarıdır.
Varsayım ve tahmin arasındaki fark nedir?
Varsayımda olay gerçekleşmiş kabul edilir. Tahminde ise olayın gerçekleşeceğine yönelik öngörü vardır.
Varsayım ve olasılık aynı şey midir?
Hayır. Olasılıkta ihtimal vardır. Varsayımda ise olay olmuş gibi düşünülür.
TYT’de varsayım cümleleri çıkar mı?
Evet. Özellikle Cümlede Anlam soruları içinde varsayım, tahmin ve olasılık ilişkileriyle birlikte sorulabilir.
14. Sonuç
Varsayım cümleleri, gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş kabul ederek oluşturulan anlam yapılarıdır. Bu cümlelerde amaç bir olayın gerçekten yaşandığını söylemek değil, düşünceyi belirli bir kabul üzerinden geliştirmektir. Bu nedenle varsayım cümlelerinde geçici kabul vardır; kesinlik yoktur.
TYT Türkçe’de varsayım cümleleri çoğunlukla [Tahmin Cümleleri], Olasılık Cümleleri, Koşul Sonuç Cümleleri ve [Kesinlik Bildiren Cümleler] ile birlikte değerlendirilir. Bu konular arasındaki farkları iyi bilen öğrenciler, cümlede anlam sorularında daha başarılı olur.
Özellikle “diyelim ki”, “tut ki”, “farz edelim ki”, “varsayalım ki” ve “kabul edelim ki” ifadeleri görüldüğünde varsayım anlamı akla gelmelidir. Ancak her zaman cümlenin genel anlamı incelenmeli, yalnızca kalıplara bağlı kalınmamalıdır.
Bu konuyu bol örnek çözerek pekiştirmek, TYT Türkçe’de anlam bilgisi sorularında önemli bir avantaj sağlayacaktır.
- Varsayım kelimesinin sözlük anlamına buradan” TDK Sözlük “ulaşabilirsiniz.