Paragrafta anlatıcı türleri, bir metinde olayı, durumu ya da gözlemi kimin anlattığını gösteren önemli bir paragraf konusudur. TYT Türkçe’de özellikle hikâyeleyici metinlerde anlatıcının olayın içinde mi dışında mı olduğu sorulabilir. Bu nedenle paragrafta anlatıcı türleri konusu, Paragraf Konuları, Anlatım Biçimleri, [Bakış Açıları], Paragrafın Yapısı ve Paragrafın Ana Düşüncesi ile birlikte düşünülmelidir. Bir metni doğru anlamak için yalnızca ne anlatıldığını değil, kimin anlattığını da fark etmek gerekir.
İçindekiler
- Paragrafta Anlatıcı Türleri Nedir?
- Paragrafta Anlatıcı Türleri Neden Önemlidir?
- Anlatıcı Ne Demektir?
- Paragrafta Anlatıcı Türleri Nelerdir?
4.1. Birinci Kişi Anlatıcı
4.2. Üçüncü Kişi Anlatıcı - Birinci Kişi Anlatıcı Nasıl Bulunur?
- Üçüncü Kişi Anlatıcı Nasıl Bulunur?
- Anlatıcı Türleri ile Bakış Açıları Arasındaki İlişki
- Paragrafta Anlatıcı Türlerini Ayırt Etme Yöntemleri
- Paragrafta Anlatıcı Türleri Örnekleri
- Birinci Kişi ve Üçüncü Kişi Anlatıcı Karşılaştırma Tablosu
- Anlatıcı Türleri ile Anlatım Biçimleri Arasındaki Fark
- TYT Türkçe’de Paragrafta Anlatıcı Türleri Nasıl Sorulur?
- Paragrafta Anlatıcı Türlerinde Sık Yapılan Hatalar
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Paragrafta Anlatıcı Türleri Nedir?
Paragrafta anlatıcı türleri, metindeki olayları veya durumları aktaran kişinin konumunu gösterir. Anlatıcı, olayları kendi yaşantısı olarak anlatabilir ya da dışarıdan gözlemleyen biri gibi aktarabilir. Bu fark, paragraftaki kişi ekleri, zamirler ve anlatım biçimi üzerinden anlaşılır.
Temel olarak iki anlatıcı türü vardır:
- Birinci kişi anlatıcı
- Üçüncü kişi anlatıcı
Birinci kişi anlatıcıda anlatan kişi olayın içindedir. “Ben, biz, gördüm, yaşadım, düşündüm” gibi ifadeler kullanılır. Üçüncü kişi anlatıcıda ise olaylar dışarıdan aktarılır. “O, onlar, geldi, gördü, düşündü” gibi ifadeler öne çıkar.
Bu konu özellikle Anlatım Biçimleri içinde yer alan öyküleyici anlatımla yakından ilişkilidir. Çünkü olay anlatan metinlerde anlatıcının kim olduğu daha belirgin hâle gelir.
2. Paragrafta Anlatıcı Türleri Neden Önemlidir?
Paragrafta anlatıcı türleri, metnin kimin gözünden aktarıldığını anlamamızı sağlar. Aynı olay, farklı anlatıcılarla aktarıldığında okuyucuda farklı bir etki oluşturabilir.
Anlatıcı türlerini bilmek şu açılardan önemlidir:
- Metindeki anlatıcının olayın içinde olup olmadığını gösterir.
- Paragrafın anlatım yönünü anlamayı kolaylaştırır.
- Hikâyeleyici metinlerde olay örgüsünü çözmeyi sağlar.
- Bakış açısı sorularına hazırlık oluşturur.
- TYT Türkçe paragraf sorularında zaman kazandırır.
- [Paragraf Soru Çözüm Teknikleri] açısından güçlü bir ipucu verir.
Örneğin bir paragrafta “Sabah erkenden yola çıktım.” deniyorsa anlatıcı olayın içindedir. Ancak “Sabah erkenden yola çıktı.” deniyorsa anlatıcı dışarıdan aktarmaktadır. Küçük gibi görünen bu fark, sorunun doğru çözülmesini sağlar.
3. Anlatıcı Ne Demektir?
Anlatıcı, bir metindeki olayları, kişileri, mekânları, düşünceleri veya gözlemleri okuyucuya aktaran kişidir. Anlatıcı gerçek yazarla karıştırılmamalıdır. Yazar metni oluşturan kişidir; anlatıcı ise metnin içinde sesi duyulan aktarıcıdır.
Örneğin bir hikâyede olayları çocuk, yaşlı bir kişi, dışarıdan gözlemleyen biri ya da olaylara katılan bir kahraman anlatabilir. Bu kişi anlatıcıdır.
Anlatıcı şunları yapabilir:
- Olayları aktarır.
- Kişileri tanıtır.
- Mekânı anlatır.
- Duygu ve düşünceleri yansıtır.
- Okuyucunun metne hangi açıdan bakacağını belirler.
Bu nedenle anlatıcıyı doğru belirlemek, Paragrafın Konusu ve Paragrafın Ana Düşüncesi gibi temel paragraf konularını anlamayı da kolaylaştırır.
4. Paragrafta Anlatıcı Türleri Nelerdir?
Paragrafta anlatıcı türleri genel olarak iki ana başlıkta incelenir:
| Anlatıcı Türü | Temel Özellik |
|---|---|
| Birinci kişi anlatıcı | Olayı yaşayan ya da olayın içinde bulunan kişi anlatır |
| Üçüncü kişi anlatıcı | Olaylar dışarıdan bir anlatıcı tarafından aktarılır |
Bu iki anlatıcı türü, özellikle kişi eklerinden ve zamirlerden anlaşılır. Birinci kişi anlatıcıda “ben” ve “biz” anlamı öne çıkarken, üçüncü kişi anlatıcıda “o” ve “onlar” anlamı öne çıkar.
4.1. Birinci Kişi Anlatıcı
Birinci kişi anlatıcı, olayları kendi yaşantısı, gözlemi veya düşüncesi olarak aktaran anlatıcıdır. Bu anlatıcı olayın içindedir veya olaylara tanıklık etmektedir.
Birinci kişi anlatıcının özellikleri:
- “Ben” veya “biz” anlamı vardır.
- Anlatıcı olayın içindedir.
- Birinci tekil veya çoğul kişi ekleri kullanılır.
- Duygu ve düşünceler doğrudan verilebilir.
- Okuyucu anlatıcının kişisel bakışını hisseder.
Örnek:
“Sabah erkenden uyandım. Pencereyi açtığımda serin bir rüzgâr yüzüme çarptı. Bir süre dışarıyı izledim, sonra hazırlanıp evden çıktım.”
Bu paragrafta anlatıcı olayları kendi yaşantısı olarak anlatmaktadır. “Uyandım, açtığımda, izledim, çıktım” fiilleri birinci kişi anlatıcıyı gösterir.
Birinci kişi anlatıcıda sık görülen ekler:
| Ek / İfade | Örnek |
|---|---|
| -m | geldim, gördüm |
| -im / -ım | bilirim, anladım |
| ben | ben düşündüm |
| biz | biz yürüdük |
| bana / bende | bana söyledi |
Birinci kişi anlatıcı, özellikle anı, günlük, mektup, hikâye ve roman türlerinde sık kullanılır.
4.2. Üçüncü Kişi Anlatıcı
Üçüncü kişi anlatıcı, olayları dışarıdan aktaran anlatıcıdır. Bu anlatıcı, olayları “o” veya “onlar” üzerinden anlatır. Anlatıcı çoğu zaman olayların doğrudan kahramanı değildir.
Üçüncü kişi anlatıcının özellikleri:
- “O” veya “onlar” anlamı vardır.
- Anlatıcı olayın dışında durabilir.
- Üçüncü kişi ekleri kullanılır.
- Kişiler dışarıdan tanıtılır.
- Olaylar gözlemci ya da daha geniş bir bakışla aktarılabilir.
Örnek:
“Sabah erkenden uyandı. Pencereyi açtığında serin bir rüzgâr yüzüne çarptı. Bir süre dışarıyı izledi, sonra hazırlanıp evden çıktı.”
Bu paragrafta anlatıcı olayları dışarıdan aktarmaktadır. “Uyandı, açtığında, izledi, çıktı” fiilleri üçüncü kişi anlatıcıyı gösterir.
Üçüncü kişi anlatıcıda sık görülen ifadeler:
| İfade / Ek | Örnek |
|---|---|
| o | o düşündü |
| onlar | onlar yürüdü |
| -dı / -di | geldi, gördü |
| -mış / -miş | gitmiş, anlamış |
| onun | onun sesi |
Üçüncü kişi anlatıcı, hikâye ve roman türlerinde çok sık kullanılır. Paragraf sorularında ise dışarıdan anlatılan olay metinlerinde karşımıza çıkar.
5. Birinci Kişi Anlatıcı Nasıl Bulunur?
Birinci kişi anlatıcıyı bulmak için paragraftaki kişi eklerine ve zamirlere dikkat etmek gerekir. Eğer anlatıcı olayları kendi ağzından aktarıyorsa birinci kişi anlatıcı vardır.
Birinci kişi anlatıcıyı bulmak için şu soruları sorabilirsiniz:
- Anlatıcı olayın içinde mi?
- “Ben” veya “biz” anlamı var mı?
- Fiillerde birinci kişi eki kullanılmış mı?
- Anlatıcı kendi duygusunu veya düşüncesini mi aktarıyor?
- Olayları yaşayan kişi aynı zamanda anlatıyor mu?
Örnek:
“Çantamı alıp kapıdan çıktım. Sokağın başındaki eski ağacın altında biraz bekledim. O an içimde garip bir heyecan vardı.”
Bu metinde “çıktım, bekledim, içimde” ifadeleri anlatıcının olayın içinde olduğunu gösterir. Bu nedenle birinci kişi anlatıcı kullanılmıştır.
Kısa ipucu:
“Ben yaşadım, ben gördüm, ben anlattım.” diyebiliyorsak birinci kişi anlatıcı vardır.
6. Üçüncü Kişi Anlatıcı Nasıl Bulunur?
Üçüncü kişi anlatıcıyı bulmak için olayların dışarıdan aktarılıp aktarılmadığına bakılır. Eğer anlatıcı olayları kendisi yaşamıyor, başka kişilerin yaptıklarını anlatıyorsa üçüncü kişi anlatıcı vardır.
Üçüncü kişi anlatıcıyı bulmak için şu sorular sorulabilir:
- Olaylar “o” veya “onlar” üzerinden mi anlatılıyor?
- Anlatıcı olayların dışında mı?
- Fiiller üçüncü kişiyle mi çekimlenmiş?
- Kişiler dışarıdan mı tanıtılıyor?
- Anlatıcı kahramanlardan biri değil mi?
Örnek:
“Çantasını alıp kapıdan çıktı. Sokağın başındaki eski ağacın altında biraz bekledi. O an içinde garip bir heyecan vardı.”
Bu metinde anlatıcı olayları dışarıdan aktarmaktadır. “Çıktı, bekledi, vardı” ifadeleri üçüncü kişi anlatıcıyı gösterir.
Kısa ipucu:
“O yaşadı, anlatıcı aktardı.” diyebiliyorsak üçüncü kişi anlatıcı vardır.
7. Anlatıcı Türleri ile Bakış Açıları Arasındaki İlişki
Anlatıcı türleri ile bakış açıları birbirine yakındır fakat aynı şey değildir. Anlatıcı türü, metni kimin anlattığını gösterir. Bakış açısı ise anlatıcının olayları ne kadar bildiğini ve nasıl gördüğünü gösterir.
Örneğin bir metin üçüncü kişi anlatıcıyla yazılmış olabilir. Bu anlatıcı yalnızca dışarıdan gözlem yapabilir ya da kahramanların iç dünyasını da bilebilir. Bu durum bakış açısıyla ilgilidir.
Aşağıdaki tablo farkı gösterir:
| Özellik | Anlatıcı Türleri | Bakış Açıları |
|---|---|---|
| Temel soru | Kim anlatıyor? | Nereden ve ne kadar biliyor? |
| Odak | Anlatıcının kişi konumu | Anlatıcının bilgi alanı |
| Örnek | Birinci kişi, üçüncü kişi | Kahraman, gözlemci, hâkim bakış açısı |
| İlgili konu | Paragrafta Anlatıcı Türleri | [Bakış Açıları] |
Bu nedenle anlatıcı türleri öğrenilirken [Bakış Açıları] konusu da mutlaka bağlantılı düşünülmelidir.
8. Paragrafta Anlatıcı Türlerini Ayırt Etme Yöntemleri
Paragrafta anlatıcı türlerini ayırt etmek için en pratik yol kişi eklerini incelemektir. Ancak yalnızca tek bir kelimeye bakmak bazen yanıltıcı olabilir. Paragrafın tamamı değerlendirilmelidir.
Ayırt etme yöntemleri:
- Fiillere bakılır.
- Zamirler kontrol edilir.
- Anlatıcının olayın içinde olup olmadığı belirlenir.
- Duygu ve düşüncelerin kime ait olduğu incelenir.
- Metnin genel anlatım yönü değerlendirilir.
Kısa karşılaştırma:
| İpucu | Anlatıcı Türü |
|---|---|
| Ben, biz, bana, gördüm, yaşadım | Birinci kişi anlatıcı |
| O, onlar, gördü, yaşadı, düşündü | Üçüncü kişi anlatıcı |
| Anlatıcı olayın içinde | Birinci kişi anlatıcı |
| Anlatıcı dışarıdan aktarıyor | Üçüncü kişi anlatıcı |
Bu konu, özellikle Anlatım Biçimleri içinde öyküleyici anlatımın bulunduğu paragraflarda daha kolay fark edilir.
9. Paragrafta Anlatıcı Türleri Örnekleri
Aşağıdaki örnekler anlatıcı türlerini daha net görmenizi sağlar.
Birinci kişi anlatıcı örneği:
“Akşamüstü sahile indim. Deniz her zamankinden daha sakindi. Bir süre yürüdüm, sonra kayalıklara oturup güneşin batışını izledim.”
Açıklama: “İndim, yürüdüm, izledim” fiilleri birinci kişi anlatıcıyı gösterir.
Üçüncü kişi anlatıcı örneği:
“Akşamüstü sahile indi. Deniz her zamankinden daha sakindi. Bir süre yürüdü, sonra kayalıklara oturup güneşin batışını izledi.”
Açıklama: Olaylar dışarıdan aktarılmıştır. “İndi, yürüdü, izledi” fiilleri üçüncü kişi anlatıcıyı gösterir.
Birinci kişi anlatıcı örneği:
“O gün sınıfa herkesten önce geldim. Masama oturdum ve defterimi açtım. Yazdıklarımı tekrar okurken biraz heyecanlandım.”
Açıklama: Anlatıcı olayın içindedir ve kendi yaşadıklarını anlatmaktadır.
Üçüncü kişi anlatıcı örneği:
“O gün sınıfa herkesten önce geldi. Masasına oturdu ve defterini açtı. Yazdıklarını tekrar okurken biraz heyecanlandı.”
Açıklama: Anlatıcı olayları dışarıdan aktarmaktadır.
Karma açıklama:
Aşağıdaki iki cümle arasındaki farkı dikkatle inceleyin:
| Cümle | Anlatıcı Türü |
|---|---|
| “Kapıyı açtım ve içeri girdim.” | Birinci kişi anlatıcı |
| “Kapıyı açtı ve içeri girdi.” | Üçüncü kişi anlatıcı |
Görüldüğü gibi anlatıcı türünü belirleyen en önemli unsur fiil çekimidir.
10. Birinci Kişi ve Üçüncü Kişi Anlatıcı Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Birinci Kişi Anlatıcı | Üçüncü Kişi Anlatıcı |
|---|---|---|
| Temel zamir | Ben, biz | O, onlar |
| Olayın içinde mi? | Genellikle evet | Genellikle hayır |
| Fiil örneği | geldim, gördüm, düşündüm | geldi, gördü, düşündü |
| Anlatım etkisi | Daha kişisel ve içten | Daha dışarıdan ve geniş |
| Duygu aktarımı | Doğrudan olabilir | Anlatıcı aracılığıyla verilir |
| Sık görüldüğü metinler | Anı, günlük, hikâye | Hikâye, roman, masal |
| Ayırt etme sorusu | Anlatan kişi olayı yaşıyor mu? | Anlatıcı olayı dışarıdan mı aktarıyor? |
Kısa özet:
- “Ben anlatıyorum.” → Birinci kişi anlatıcı
- “O anlatılıyor.” → Üçüncü kişi anlatıcı
11. Anlatıcı Türleri ile Anlatım Biçimleri Arasındaki Fark
Anlatıcı türleri ile anlatım biçimleri sık karıştırılır. Ancak bu iki kavram farklı şeyleri gösterir.
Anlatıcı türleri, metni kimin anlattığını belirtir. Anlatım biçimleri ise metnin hangi yolla anlatıldığını gösterir.
| Özellik | Anlatıcı Türleri | Anlatım Biçimleri |
|---|---|---|
| Temel soru | Kim anlatıyor? | Nasıl anlatılıyor? |
| Odak | Anlatıcının kişi konumu | Metnin anlatım yolu |
| Örnek | Birinci kişi, üçüncü kişi | Açıklayıcı, tartışmacı, öyküleyici, betimleyici |
| Bağlantılı konu | [Paragrafta Anlatıcı Türleri] | [Anlatım Biçimleri] |
Örnek:
“Sabah erkenden uyandım ve okul yoluna koyuldum.”
Bu cümlede anlatıcı birinci kişidir. Çünkü anlatıcı olayı kendisi yaşamaktadır. Aynı zamanda olay anlatıldığı için öyküleyici anlatım vardır.
Yani bu örnekte:
- Anlatıcı türü: Birinci kişi anlatıcı
- Anlatım biçimi: Öyküleyici anlatım
Bu ayrımı yapmak, TYT paragraf sorularında hatayı azaltır.
12. TYT Türkçe’de Paragrafta Anlatıcı Türleri Nasıl Sorulur?
TYT Türkçe’de paragrafta anlatıcı türleri doğrudan veya dolaylı biçimde sorulabilir. Özellikle olay anlatan kısa paragraflarda anlatıcının kişi konumu belirlenmek istenir.
Karşımıza çıkabilecek soru kalıpları:
- Bu parçada anlatım kaçıncı kişi ağzıyla yapılmıştır?
- Parçada kullanılan anlatıcı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Bu metinde olaylar kimin ağzından aktarılmıştır?
- Parçanın anlatıcısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Bu metinde anlatıcı olayın içinde midir?
TYT’de çözüm için pratik yöntem:
- Parçadaki fiillere bak.
- “Ben mi anlatıyor, o mu anlatılıyor?” sorusunu sor.
- Zamirleri kontrol et.
- Anlatıcının olayın içinde olup olmadığını belirle.
- Seçeneklerde anlatıcı türünü işaretle.
Bu konu, [Paragraf Soru Çözüm Teknikleri] ve [Paragraf Taktikleri] ile birlikte çalışıldığında daha hızlı çözülür.
13. Paragrafta Anlatıcı Türlerinde Sık Yapılan Hatalar
Öğrencilerin bu konuda yaptığı hatalar genellikle anlatıcı ile yazarın karıştırılmasından veya kişi eklerinin dikkatli incelenmemesinden kaynaklanır.
Sık yapılan hatalar:
- Yazarı anlatıcı sanmak
- Birinci kişi eklerini fark etmemek
- Üçüncü kişi anlatımı bakış açısıyla karıştırmak
- Tek bir cümleye bakarak karar vermek
- Betimleyici anlatımı anlatıcı türü sanmak
- Öyküleyici anlatım ile anlatıcı türünü aynı şey zannetmek
- “O” zamiri geçen her metinde anlatıcının dışarıda olduğunu düşünmek
Yanlış ve doğru yaklaşım tablosu:
| Yanlış Yaklaşım | Doğru Yaklaşım |
|---|---|
| Yazarı anlatıcı kabul etmek | Metindeki aktarıcıyı bulmak |
| Sadece zamire bakmak | Fiil çekimlerini de incelemek |
| Anlatım biçimiyle anlatıcı türünü karıştırmak | “Kim anlatıyor?” ve “Nasıl anlatılıyor?” sorularını ayırmak |
| Tek cümleyle karar vermek | Paragrafın tamamını değerlendirmek |
| Bakış açısını anlatıcı türü sanmak | Bakış açısının bilgi alanıyla ilgili olduğunu bilmek |
14. Açıklamalı Mini Test
1-“Sabah erkenden kalktım. Defterimi çantama koydum ve sessizce evden çıktım.”
Bu parçada hangi anlatıcı türü kullanılmıştır?
A) Üçüncü kişi anlatıcı
B) Birinci kişi anlatıcı
C) Hâkim anlatıcı
D) Gözlemci anlatıcı
E) Açıklayıcı anlatıcı
Cevap: B
Açıklama: “Kalktım, koydum, çıktım” fiilleri birinci kişiyle çekimlenmiştir. Anlatıcı olayın içindedir.
2-“Çocuk, elindeki kitabı masaya bıraktı. Pencereye doğru yürüdü ve dışarıdaki yağmuru izledi.”
Bu parçada hangi anlatıcı türü vardır?
A) Birinci kişi anlatıcı
B) Tartışmacı anlatıcı
C) Üçüncü kişi anlatıcı
D) Açıklayıcı anlatıcı
E) Tanık anlatıcı
Cevap: C
Açıklama: Olaylar “çocuk” üzerinden dışarıdan aktarılmıştır. Fiiller üçüncü kişiyle çekimlenmiştir.
3-Aşağıdaki cümlelerden hangisi birinci kişi anlatıcıya örnektir?
A) Yaşlı adam yavaşça kapıya yöneldi.
B) Öğrenciler bahçede bekliyordu.
C) Bir süre düşündüm, sonra cevap verdim.
D) Kadın eski defteri açtı.
E) Çocuk sessizce gülümsedi.
Cevap: C
Açıklama: “Düşündüm, verdim” fiilleri birinci kişi anlatıcıyı gösterir.
4-Aşağıdakilerden hangisi anlatıcı türleri ile anlatım biçimleri arasındaki farkı doğru açıklar?
A) İkisi de aynı kavramdır.
B) Anlatıcı türü metni kimin anlattığını, anlatım biçimi metnin nasıl anlatıldığını gösterir.
C) Anlatım biçimi yalnızca kişi ekleriyle bulunur.
D) Anlatıcı türü yalnızca açıklayıcı metinlerde görülür.
E) Anlatıcı türleri sadece şiirlerde kullanılır.
Cevap: B
Açıklama: Anlatıcı türü “kim anlatıyor?” sorusuyla, anlatım biçimi “nasıl anlatılıyor?” sorusuyla ilgilidir.
5-“Anlatıcı olayları kendi yaşantısı olarak aktarıyor, kendi duygu ve düşüncelerine yer veriyorsa…” cümlesi aşağıdaki anlatıcı türlerinden hangisini açıklar?
A) Üçüncü kişi anlatıcı
B) Birinci kişi anlatıcı
C) Betimleyici anlatım
D) Açıklayıcı anlatım
E) Karşılaştırma
Cevap: B
Açıklama: Olayın anlatıcının kendi yaşantısı olarak verilmesi birinci kişi anlatıcıyı gösterir.
15. Sık Sorulan Sorular
Paragrafta anlatıcı türleri nelerdir?
Paragrafta anlatıcı türleri temel olarak birinci kişi anlatıcı ve üçüncü kişi anlatıcı olmak üzere ikiye ayrılır.
Birinci kişi anlatıcı nasıl anlaşılır?
Birinci kişi anlatıcı “ben” veya “biz” anlamı taşıyan ifadelerle anlaşılır. “Geldim, gördüm, düşündüm, yaşadım” gibi fiiller kullanılır.
Üçüncü kişi anlatıcı nasıl anlaşılır?
Üçüncü kişi anlatıcıda olaylar dışarıdan aktarılır. “O geldi, çocuk yürüdü, adam düşündü” gibi üçüncü kişi ifadeleri kullanılır.
Anlatıcı türleri ile bakış açıları aynı mı?
Hayır. Anlatıcı türü metni kimin anlattığını, bakış açısı ise anlatıcının olayları hangi konumdan ve ne kadar bilgiyle aktardığını gösterir.
Anlatıcı türleri TYT’de sorulur mu?
Evet. TYT Türkçe’de özellikle paragraf ve anlatım sorularında anlatıcının kişi konumu doğrudan ya da dolaylı biçimde sorulabilir.
16. Sonuç
Paragrafta anlatıcı türleri, metindeki olayları kimin aktardığını anlamamızı sağlayan önemli bir konudur. Birinci kişi anlatıcı olayın içinde yer alır ve kendi yaşadıklarını aktarır. Üçüncü kişi anlatıcı ise olayları dışarıdan anlatır. Bu ayrım özellikle kişi ekleri, zamirler ve fiil çekimleri üzerinden yapılır.
TYT Türkçe’de bu konuyu iyi öğrenmek, paragraf sorularında büyük kolaylık sağlar. Çünkü anlatıcının kim olduğunu doğru belirleyen öğrenci, metnin yapısını, bakış açısını ve anlatım biçimini daha rahat kavrar. Bu nedenle paragrafta anlatıcı türleri çalışılırken Paragraf Konuları, Anlatım Biçimleri, [Bakış Açıları], Paragrafın Yapısı, Paragraf Oluşturma, Düşünceyi Geliştirme Yolları, [Paragraf Soru Çözüm Teknikleri] ve [Paragraf Taktikleri] konularıyla birlikte değerlendirme yapılmalıdır.