Yazım Kuralları ve Doğru Yazımın Temel İlkeleri

Bir metinde ne anlatıldığı kadar, sözcüklerin nasıl yazıldığı da önemlidir. Bağlaç olan “de”yi sözcüğe bitiştirmek, soru eki “mi”yi yanlış yazmak ya da ayrı yazılması gereken bir sözcüğü birleştirmek, anlatılmak istenen düşünce doğru olsa bile yazım yanlışına yol açar.

Yazım kuralları, Türkçedeki sözcüklerin, eklerin, sayıların, kısaltmaların ve özel adların yazıya aktarılırken uyulması gereken kuralların bütünüdür. “İmla kuralları” olarak da bilinen bu kurallar, yazılı anlatımda ortak bir düzen oluşturur.

Türkçe yazım kurallarını öğrenirken her ayrıntıyı ezberlemeye çalışmak yerine kuralların mantığını kavramak daha kullanışlıdır. Örneğin “de”nin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlayabilen biri, daha önce karşılaşmadığı bir cümlede de doğru yazıma ulaşabilir.

Bu yazıda büyük harflerden de/da, ki ve mi’nin yazımına; sayılardan kısaltmalara ve birleşik kelimelere kadar en temel yazım kurallarını örneklerle inceleyeceğiz.

İçindekiler

1. Yazım Kuralları Nedir?
2. Türkçede Temel Yazım Kuralları Nelerdir?
3. Yazım Kuralları Örnekleri
4. Yazım Yanlışı Nasıl Bulunur?
5. En Çok Karıştırılan Yazımlar
6. Yazım Kuralları Sorularında Nasıl İlerlenmeli?
7. Kendinizi Deneyin

1. Yazım Kuralları Nedir?

Yazım kuralları; sözcüklerin, eklerin, sayıların, kısaltmaların ve çeşitli söz gruplarının nasıl yazılması gerektiğini belirleyen kurallardır. Bu kurallar, yazılı dilde ortak kullanımın oluşmasını ve metnin daha kolay anlaşılmasını sağlar.

Örneğin:

Yanlış: Bende yarın sizinle geleceğim.
Doğru: Ben de yarın sizinle geleceğim.

Burada “de”, cümleye “dahi” anlamı kattığı için bağlaçtır ve ayrı yazılır.

Benzer biçimde:

Yanlış: Toplantıya katılacakmısın?
Doğru: Toplantıya katılacak mısın?

Soru eki olan “mi”, kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

Yazım kuralları yalnızca okulda veya sınavlarda karşılaşılan bir konu değildir. E-postadan dilekçeye, ödevden akademik metne kadar yazının kullanıldığı her alanda doğru ve anlaşılır anlatımın önemli bir parçasıdır.

Türkçeyle ilgili diğer konulara Türkçe Konuları sayfasından ulaşabilirsiniz.

2. Türkçede Temel Yazım Kuralları Nelerdir?

Türkçe yazım kuralları oldukça geniş bir alanı kapsar. Büyük harflerin kullanımı, bazı ek ve bağlaçların yazımı, sayıların gösterilmesi, kısaltmalar ve birleşik kelimeler en sık karşılaşılan konular arasındadır.

Bu başlıklarda temel kuralları bilmek günlük yazım yanlışlarının önemli bir bölümünü önlemeye yardımcı olur.

2.1. Büyük Harflerin Kullanımı

Her cümle büyük harfle başlar. Bunun yanında kişi adları, belirli yer adları, millet ve dil adları, devlet adları ile kurum ve kuruluşların özel adlarında büyük harf kullanılması gereken durumlar vardır.

Örnekler:

• Elif bugün kütüphaneye gitti.
• Türkçe, farklı coğrafyalarda konuşulan köklü bir dildir.
• Ahmet Bey toplantıya biraz erken geldi.
• Geçen yaz Ege Bölgesi’ni gezdik.

Ay ve gün adlarının yazımında ise kullanımın bağlamına dikkat edilir. Belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları büyük harfle başlar.

Doğru: Sınav 12 Ekim Pazartesi günü yapılacak.
Doğru: Toplantılar genellikle pazartesi günleri yapılıyor.

Büyük harflerin hangi durumlarda kullanıldığı ve karıştırılan örnekler Büyük Harflerin Kullanımı sayfasında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

2.2. De ve Da’nın Yazımı

“De” ve “da”nın yazımı Türkçede en sık karıştırılan konulardan biridir. Bunun temel nedeni aynı seslerin farklı görevlerde kullanılabilmesidir.

Bağlaç olan de/da ayrı yazılır:

Ben de sizinle gelmek istiyorum.
Mert de toplantıya katıldı.

Bulunma durumu eki olan -de/-da/-te/-ta ise sözcüğe bitişik yazılır:

Anahtar masada duruyor.
Çocuklar bahçede oynuyor.
Kitap rafta duruyor.

Şu cümlede iki kullanımı birlikte görebiliriz:

Ben de evde çalışacağım.

İlk “de” bağlaç olduğu için ayrı, “evde” sözcüğündeki “-de” ise ek olduğu için bitişik yazılmıştır.

Bağlaç olan de/da ile bulunma durumu ekinin nasıl ayırt edildiği De Da Yazımı sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

2.3. Ki’nin Yazımı

“Ki” farklı görevlerde kullanılabildiği için yazımı sık karıştırılan yapılardan biridir.

Bağlaç olan ki ayrı yazılır:

Biliyorum ki bu işi başaracaksın.

Ek durumundaki -ki ise kendisinden önceki sözcüğe bitişik yazılır:

Bahçedeki çiçekler açmış.

Doğru: Duydum ki yarın geliyormuş.
Doğru: Dolaptaki tabakları masaya taşıdı.

Bununla birlikte “belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki” gibi bazı sözcüklerde “ki” kalıplaşmış biçimde bitişik yazılır. Bu nedenle yalnızca sözcüğün görünüşüne bakmak yerine kullanımın niteliğini değerlendirmek gerekir.

Bağlaç olan “ki”, ek olan “-ki” ve karıştırılan kullanımlar Ki’nin Yazımı sayfasında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

2.4. Mi Soru Ekinin Yazımı

Soru eki mı, mi, mu, mü, kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Soru ekinden sonra gelen ekler ise buna bitişik yazılır.

Doğru: Beni duydun mu?
Doğru: Yarın gelecek misin?
Doğru: Bu kitabı okumuş muydunuz?

Bu nedenle:

Yanlış: Gelecekmisin?
Doğru: Gelecek misin?

Soru eki yalnızca doğrudan soru cümlelerinde görülmez:

Çocuk uyudu mu ev sessizleşiyor.

Buradaki “mu” da ayrı yazılır.

Soru ekinin farklı kullanımları ve aldığı eklerle birlikte nasıl yazıldığı Mi Soru Ekinin Yazımı sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

2.5. Sayıların Yazımı

Sayılar yazıyla veya rakamla gösterilebilir. Kullanılacak biçim, sayıların metindeki görevine göre değişebilir.

Yazıyla gösterilen çok basamaklı sayılar ayrı yazılır:

yüz yirmi beş
iki bin kırk altı
on yedi

Üleştirme sayıları ise rakama kesme işaretiyle ek getirilerek değil, yazıyla gösterilir:

Yanlış: 4’er öğrenci
Doğru: dörder öğrenci

Tarihlerin, saatlerin, sıra sayılarının ve üleştirme sayılarının yazımında farklı kurallar bulunduğundan konu yalnızca “rakam mı, yazı mı?” ayrımından ibaret değildir.

Bu kullanımlar Sayıların Yazımı sayfasında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

2.6. Kısaltmaların Yazımı

Kısaltmaların tamamı aynı biçimde oluşturulmaz. Kurum ve kuruluş adları, unvanlar ve ölçü birimleri farklı kısaltma biçimlerine sahip olabilir.

Örneğin:

TDK
TBMM
ABD
Dr.
Prof.
cm
kg

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu dikkate alınır:

TDK’den
TBMM’nin
TRT’de

Kelime gibi okunan bazı kısaltmalarda ise ek, kısaltmanın söylenişine uygun biçimde getirilir:

NATO’dan

Kısaltmaların oluşturulması ve bunlara getirilen eklerle ilgili ayrıntılar Kısaltmaların Yazımı sayfasında ele alınmaktadır.

2.7. Birleşik Kelimelerin Yazımı

İki veya daha fazla sözcüğün bir araya gelmesi, ortaya çıkan yapının mutlaka bitişik yazılacağı anlamına gelmez. Birleşik kelimelerin bazıları bitişik, bazıları ayrı yazılır.

Örneğin:

Bitişik yazılanlar:
birçok
birkaç
gecekondu
bilinçaltı

Ayrı yazılanlar:
hafta sonu
açık oturum
yer çekimi
kuru yemiş

Bu nedenle “iki kelime birleşmişse bitişik yazılır” biçiminde genel bir kural oluşturmak yanıltıcıdır.

Birleşik yapıların hangi durumlarda bitişik yazıldığı Birleşik Kelimelerin Yazımı sayfasında, ayrı yazılan yapılar ise Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler sayfasında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

2.8. Pekiştirmelerin Yazımı

Sıfat veya zarf görevindeki bazı pekiştirmeli sözler bitişik yazılır.

masmavi
tertemiz
sapsarı
bembeyaz
kapkara
yemyeşil

Ancak her anlam güçlendirmesi aynı yapıyla oluşturulmaz. Bu nedenle pekiştirmeleri yalnızca birkaç örneği ezberleyerek öğrenmek yerine nasıl oluşturulduklarını anlamak daha kullanışlıdır.

Pekiştirmeli sözlerin oluşumu ve yazımı Pekiştirmelerin Yazımı sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

3. Yazım Kuralları Örnekleri

Kuralları öğrenmenin en kolay yollarından biri, yanlış ve doğru kullanımları karşılaştırmaktır.

Bu örnekler yazım yanlışlarının tek bir nedenden kaynaklanmadığını gösterir. Bir cümlede bağlaç ile ek karıştırılırken başka bir örnekte sorun, sözcüğün ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağının bilinmemesi olabilir.

Bu nedenle yazım yanlışını bulmanın ilk adımı, hangi kuralın söz konusu olduğunu belirlemektir.

4. Yazım Yanlışı Nasıl Bulunur?

Bir cümlede yazım yanlışı ararken bütün sözcükleri rastgele incelemek yerine belirli noktalara sırayla bakmak daha etkili olabilir.

De/da kullanımını kontrol edin.
Bağlaç mı, bulunma durumu eki mi olduğunu belirleyin.

“Ki”nin görevini inceleyin.
Ayrı yazılması gereken bağlaç ile bitişik yazılan eki birbirinden ayırın.

Soru ekine bakın.
“Mı, mi, mu, mü” kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılmış mı?

Büyük harfleri gözden geçirin.
Cümle başlangıçları, özel adlar ve belirli tarihler özellikle kontrol edilmelidir.

Birleşik kelimelere dikkat edin.
İki sözcükten oluşan her yapının bitişik yazılmadığını unutmayın.

Sayıları ve kısaltmaları inceleyin.
Sayıların gösterilişi ve kısaltmalara getirilen ekler de yazım yanlışına neden olabilir.

Emin olmadığınız sözcüğü kontrol edin.
Özellikle ayrı ve bitişik yazımlar konusunda yalnızca söyleyişe veya alışkanlığa güvenmek yerine güncel yazımı doğrulamak daha güvenlidir.

Yazım hatalarının türleri ve farklı örnekleri Yazım Yanlışları sayfasında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

5. En Çok Karıştırılan Yazımlar

Bazı yanlış biçimlerle günlük hayatta o kadar sık karşılaşılır ki bunlar zamanla doğruymuş gibi görünebilir.

Burada yalnızca sözcüğün kaç parçadan oluştuğuna bakarak karar verilemez. Birçok bitişik yazılırken bir şey ayrı; bilinçaltı bitişikken hafta sonu ayrı yazılır.

Bu nedenle sık kullanılan sözcüklerin doğru biçimini öğrenmek ve tereddüt edildiğinde güncel yazımı kontrol etmek önemlidir.

Günlük kullanımda yanlış yazımına sık rastlanan sözcükler Yazımı Karıştırılan Kelimeler sayfasında daha geniş biçimde ele alınmaktadır.

Bir sözcüğün doğru yazılışını doğrudan öğrenmek için Nasıl Yazılır? sayfasındaki alfabetik kelime listesinden de yararlanabilirsiniz.

6. Yazım Kuralları Sorularında Nasıl İlerlenmeli?

Yazım kuralları sorularında yalnızca çok sayıda kelimenin doğru biçimini ezberlemek yeterli değildir. Sorunun hangi kuralı ölçtüğünü fark etmek çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.

Örneğin:

“Toplantıya Ayşe’de katılacakmış.”

Bu cümlede sorun bir sözcüğün sözlükteki yazımı değildir. “De”, cümleye “Ayşe de” yani “Ayşe dahi” anlamı kattığı için bağlaçtır.

Doğru kullanım:

“Toplantıya Ayşe de katılacakmış.”

Başka bir örneğe bakalım:

“Bahçe deki masayı içeri taşıdık.”

Bu kez yanlışlık “-ki”nin ayrı yazılmasıdır.

Doğru biçim:

“Bahçedeki masayı içeri taşıdık.”

Bir yazım sorusunu çözerken şu sıra kullanılabilir:

1. Şüpheli yazımı belirleyin.
2. Sözcüğün veya ekin cümledeki görevini düşünün.
3. İlgili yazım kuralını belirleyin.
4. Kuralı cümleye uygulayın.
5. Yalnızca kulağa doğru gelmesine güvenmeyin.
6. Özellikle birleşik kelimelerde doğru yazımı gerektiğinde kontrol edin.

Sınavlarda karşılaşılan soru biçimleri ve çözüm yöntemleri TYT Yazım Kuralları Soru Tipleri sayfasında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

7. Kendinizi Deneyin

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “de/da” doğru yazılmıştır?

A) Ahmet’de bizimle gelecek.
B) Kitaplar masa da duruyor.
C) Ben de bu filmi daha önce izlemiştim.
D) Bahçe’de kimse kalmamış.
E) Sende bizimle gelir misin?

Cevap: C

Açıklama: “Ben de” ifadesindeki “de” bağlaçtır ve ayrı yazılır. Diğer seçeneklerde bağlaç veya bulunma durumu ekinin yazımında yanlışlık vardır.

2. Aşağıdakilerin hangisinde “ki” doğru yazılmıştır?

A) Evde ki çiçekleri suladım.
B) Anladımki beni beklemeyecek.
C) Duydumki sınav ertelenmiş.
D) Masadaki defteri bana uzatır mısın?
E) Öyle yoruldumki hemen uyudum.

Cevap: D

Açıklama: “Masadaki” sözcüğündeki “-ki” ektir ve sözcüğe bitişik yazılır. Diğer seçeneklerde bağlaç olan “ki”nin ayrı yazılması gerekir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki doğru yazılmıştır?

A) Bize gelecek misin?
B) Beni duydunmu?
C) Kitabı okudunmu?
D) Yarın çalışacakmısınız?
E) Bu kalem seninmi?

Cevap: A

Açıklama: Soru eki “mi” kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Soru ekinden sonra gelen kişi ekleri ise buna bitişik yazılabilir.

4. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin yazımı doğrudur?

A) herşey
B) bir kaç
C) hiç bir
D) birçok
E) yanısıra

Cevap: D

Açıklama: “Birçok” bitişik yazılır. Diğer sözcüklerin doğru biçimleri “her şey”, “birkaç”, “hiçbir” ve “yanı sıra”dır.

5. Aşağıdaki kullanımlardan hangisi doğrudur?

A) 7’şer öğrenci
B) 15 ekim 2026
C) TDK’ya göre
D) 5’er kitap
E) 21 Eylül 2026

Cevap: E

Açıklama: Belirli bir tarihi gösteren ay adı büyük harfle başlar. Üleştirme sayıları rakama ek getirilerek değil, yazıyla gösterilir. “TDK” kısaltmasına yönelme eki ise son harfin okunuşuna göre TDK’ye biçiminde getirilir.

Yazım kurallarını öğrenirken bütün kuralları tek seferde ezberlemek yerine yanlışın nedenini anlamak daha kalıcı sonuç verir. Bağlaç ile eki ayırabildiğinizde, sözcüklerin neden ayrı veya bitişik yazıldığını kavradığınızda ve tereddüt ettiğiniz yazımları güvenilir bir kaynaktan kontrol ettiğinizde yeni örnekleri çözmek de kolaylaşır.

Yazımın yanında nokta, virgül, kesme işareti ve diğer işaretlerin kullanımını öğrenmek için Noktalama İşaretleri sayfasına geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Türk Dil Kurumu – Yazım Kılavuzu