Sıfat Nedir? Sıfat Türleri, Özellikleri ve Örnekleri

Sıfat, isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sözcük türüdür. Türkçede sıfatlar, özellikle Sözcük Türleri konusu içinde önemli bir yere sahiptir çünkü bir varlığın rengini, durumunu, sayısını, yerini, belirsizliğini veya soru anlamını gösterebilir. “Kırmızı kalem”, “bu kitap”, “üç öğrenci”, “bazı insanlar” gibi ifadelerde isimlerden önce gelen sözcükler sıfat görevindedir. Sıfat konusunu iyi öğrenmek, hem İsimler konusunu hem de [Zamirler], [Zarflar] ve [Cümlenin Ögeleri] gibi konuları daha kolay anlamayı sağlar.

İçindekiler

1. Sıfat Nedir?
2. Sıfatların Özellikleri Nelerdir?
3. Sıfatlar Nasıl Bulunur?
4. Sıfat Türleri Nelerdir?
   4.1. Niteleme Sıfatı
   4.2. Belirtme Sıfatları
   4.3. İşaret Sıfatı
   4.4. Sayı Sıfatı
   4.5. Belgisiz Sıfat
   4.6. Soru Sıfatı
5. Sıfat Tamlaması Nedir?
6. Adlaşmış Sıfat Nedir?
7. Birleşik Sıfat Nedir?
8. Pekiştirmeli Sıfat Nedir?
9. Sıfatlar ile Zamirler Arasındaki Fark
10. Sıfatlar ile Zarflar Arasındaki Fark
11. Sıfat Örnekleri
12. TYT Türkçe’de Sıfatlar Nasıl Sorulur?
13. Sıfatlar Konusunda Sık Yapılan Hatalar
14. Açıklamalı Mini Test
15. Sık Sorulan Sorular
16. Sonuç

1. Sıfat Nedir?

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onların özelliklerini bildiren veya onları çeşitli yönlerden belirten sözcüklerdir. Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için genellikle bir ismi nitelemesi ya da belirtmesi gerekir.

Örneğin:

Güzel ev

Bu örnekte “güzel” sözcüğü, “ev” isminin nasıl olduğunu bildirir. Bu nedenle “güzel” sözcüğü sıfattır.

Bu kitap

Bu örnekte “bu” sözcüğü, “kitap” ismini işaret yoluyla belirtir. Bu nedenle “bu” sözcüğü de sıfattır.

Kısaca sıfatlar, isimlere “nasıl?”, “hangi?”, “kaç?”, “kaçıncı?”, “ne kadar?” gibi sorularla anlam katan sözcüklerdir. Bu yönüyle sıfat konusu, Dil Bilgisi içinde temel konulardan biridir.

2. Sıfatların Özellikleri Nelerdir?

Sıfatların en temel özelliği isimlerden önce gelmesidir. Ancak her isimden önce gelen sözcük otomatik olarak sıfat sayılmaz. Sözcüğün görevi cümledeki kullanımına göre belirlenir.

Sıfatların başlıca özellikleri şunlardır:

• İsimlerden önce gelir.
• İsimleri niteler veya belirtir.
• Tek başına kullanıldığında genellikle sıfat görevinde olmaz.
• İsimle birlikte sıfat tamlaması oluşturur.
• Çekim eki almış bazı kullanımlarda adlaşmış sıfat olabilir.
• Cümlede görevine göre farklı sözcük türleriyle karıştırılabilir.
• Bir ismi renk, biçim, sayı, yer, belirsizlik veya soru anlamı bakımından tamamlayabilir.

Örnek:

Eski çanta masanın üzerindeydi.

Bu cümlede “eski” sözcüğü “çanta” ismini nitelediği için sıfattır.

Eskiyi hemen atma.

Bu cümlede ise “eski” sözcüğü artık bir ismin önünde kullanılmamıştır. Burada isimleşmiştir. Bu kullanım adlaşmış sıfat konusuyla ilgilidir.

3. Sıfatlar Nasıl Bulunur?

Sıfatları bulmak için önce cümledeki isimler belirlenir. Daha sonra bu isimlerin önünde yer alan ve onları niteleyen ya da belirten sözcüklere bakılır.

Sıfat bulma yöntemi şöyledir:

1. Cümledeki isimleri bul.
2. İsmin önünde onu tamamlayan bir sözcük olup olmadığına bak.
3. Bu sözcüğün isme hangi anlamı kattığını belirle.
4. “Nasıl?”, “hangi?”, “kaç?”, “kaçıncı?”, “ne kadar?” gibi sorular sor.
5. Cevap isimden önce gelen bir sözcükse bu sözcük sıfat olabilir.

Örnek:

Sessiz sokakta yürüdük.

Bu cümlede isim “sokak”tır. “Nasıl sokak?” diye sorulduğunda “sessiz sokak” cevabı alınır. Bu nedenle “sessiz” sözcüğü sıfattır.

Örnek:

Üç öğrenci yarışmaya katıldı.

Bu cümlede isim “öğrenci”dir. “Kaç öğrenci?” sorusunun cevabı “üç öğrenci” olduğu için “üç” sözcüğü sıfattır.

Bu yöntem, özellikle [TYT Türkçe] sorularında sıfatları hızlı ayırt etmek için oldukça kullanışlıdır.

4. Sıfat Türleri Nelerdir?

Sıfatlar temel olarak iki ana gruba ayrılır: niteleme sıfatları ve belirtme sıfatları. Niteleme sıfatları varlıkların özelliklerini bildirirken, belirtme sıfatları varlıkları işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirtir.

Sıfat Türü	Görevi	Örnek
Niteleme sıfatı	İsmin özelliğini bildirir	güzel ev
İşaret sıfatı	İsmi işaret eder	bu kalem
Sayı sıfatı	İsmin sayısını bildirir	beş öğrenci
Belgisiz sıfat	İsmi belirsiz biçimde belirtir	bazı insanlar
Soru sıfatı	İsmi soru yoluyla belirtir	hangi kitap
Pekiştirmeli sıfat	Anlamı güçlendirir	masmavi gökyüzü
Birleşik sıfat	Birden fazla unsurla kurulur	çalışkan öğrenci, açık sözlü insan

4.1. Niteleme Sıfatı

Niteleme sıfatı, varlıkların durumunu, rengini, biçimini, özelliğini veya nasıl olduğunu bildiren sıfattır. İsme “nasıl?” sorusu sorularak bulunur.

Örnekler:

Kırmızı elbise

Nasıl elbise?
Kırmızı elbise.

Sessiz oda

Nasıl oda?
Sessiz oda.

Çalışkan öğrenci

Nasıl öğrenci?
Çalışkan öğrenci.

Niteleme sıfatları çoğunlukla varlığın doğrudan özelliğini bildirir. Bu nedenle sıfat türleri içinde en kolay fark edilen gruplardan biridir.

Niteleme sıfatına örnekler:

• güzel manzara
• sıcak çay
• eski ev
• hızlı araba
• temiz sayfa
• kırık sandalye
• uzun yol
• yorgun adam
• sessiz çocuk
• neşeli insan

Niteleme sıfatları, özellikle betimleyici anlatımlarda sıkça kullanılır. Bu yönüyle Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları konularıyla da bağlantılıdır.

4.2. Belirtme Sıfatları

Belirtme sıfatları, isimleri doğrudan özellik bakımından değil; işaret, sayı, belirsizlik veya soru anlamıyla belirten sıfatlardır.

Belirtme sıfatları dört gruba ayrılır:

• İşaret sıfatları
• Sayı sıfatları
• Belgisiz sıfatlar
• Soru sıfatları

Belirtme Sıfatı Türü	Sorduğu Soru	Örnek
İşaret sıfatı	Hangi?	bu ev
Sayı sıfatı	Kaç? Kaçıncı?	üç kitap
Belgisiz sıfat	Ne kadar? Bazı mı? Birkaç mı?	bazı öğrenciler
Soru sıfatı	Hangi? Kaç? Nasıl?	hangi yol

Belirtme sıfatları, isimleri daha belirgin ya da belirsiz hâle getirir. “Bu kitap” ifadesinde kitap işaret edilmiştir. “Bazı kitaplar” ifadesinde ise kitapların hangileri olduğu tam olarak belli değildir.

4.3. İşaret Sıfatı

İşaret sıfatı, isimleri işaret yoluyla belirten sıfattır. “Bu, şu, o, öteki, beriki” gibi sözcükler bir ismin önünde kullanıldığında işaret sıfatı olur.

Örnekler:

Bu kalem benim.

“Hangi kalem?” sorusunun cevabı “bu kalem”dir. “Bu” sözcüğü kalemi işaret ettiği için işaret sıfatıdır.

Şu ağacı görüyor musun?

“Şu” sözcüğü “ağaç” ismini işaret yoluyla belirtmiştir.

İşaret sıfatı örnekleri:

• bu kitap
• şu sokak
• o bina
• öteki masa
• beriki çocuk
• böyle davranış
• şöyle cevap
• öyle söz

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: “Bu, şu, o” gibi sözcükler tek başına kullanılırsa işaret zamiri olabilir. Bir ismin önünde kullanılırsa işaret sıfatı olur.

Kullanım	Sözcük Türü	Açıklama
Bu kitap çok güzel.	İşaret sıfatı	“Bu” sözcüğü “kitap” ismini belirtir.
Bu çok güzel.	İşaret zamiri	“Bu” sözcüğü ismin yerine geçmiştir.

Bu fark, [Zamirler] konusuyla doğrudan bağlantılıdır.

4.4. Sayı Sıfatı

Sayı sıfatı, isimleri sayı bakımından belirten sıfattır. İsme “kaç?”, “kaçıncı?”, “kaçar?”, “ne kadar?” gibi sorular sorularak bulunur.

Sayı sıfatları kendi içinde dörde ayrılır:

Sayı Sıfatı Türü	Görevi	Örnek
Asıl sayı sıfatı	İsmin sayısını bildirir	üç kişi
Sıra sayı sıfatı	İsmin sırasını bildirir	ikinci kat
Üleştirme sayı sıfatı	Paylaştırma anlamı verir	ikişer elma
Kesir sayı sıfatı	Parça, oran bildirir	yarım ekmek

Asıl sayı sıfatı örnekleri:

• iki kalem
• beş öğrenci
• on soru
• yüz sayfa

Sıra sayı sıfatı örnekleri:

• birinci sıra
• üçüncü gün
• beşinci bölüm
• sonuncu öğrenci

Üleştirme sayı sıfatı örnekleri:

• ikişer elma
• üçer kitap
• beşer kişi
• onar lira

Kesir sayı sıfatı örnekleri:

• yarım ekmek
• çeyrek saat
• yüzde elli indirim
• üçte bir oran

Sayı sıfatlarında önemli olan, sayı bildiren sözcüğün bir ismi tamamlamasıdır. “Üç kişi geldi.” cümlesinde “üç” sıfattır. Ancak “Üç geldi.” cümlesinde “üç” artık ismin yerine geçtiği için sıfat değildir.

4.5. Belgisiz Sıfat

Belgisiz sıfat, isimleri tam olarak belli etmeyen, belirsizlik anlamı katan sıfattır. “Bazı, birkaç, birçok, kimi, her, hiçbir, biraz, bütün, çoğu” gibi sözcükler bir ismin önünde kullanıldığında belgisiz sıfat olur.

Örnekler:

Bazı öğrenciler erken geldi.

Hangi öğrencilerin geldiği tam olarak belli değildir. Bu nedenle “bazı” sözcüğü belgisiz sıfattır.

Birkaç soru daha çözdük.

Soru sayısı net değildir. “Birkaç” sözcüğü “soru” ismini belirsiz biçimde belirtmiştir.

Belgisiz sıfat örnekleri:

• bazı insanlar
• birkaç gün
• birçok öğrenci
• her çocuk
• hiçbir sorun
• kimi zamanlar
• bütün sınıf
• çoğu kişi
• biraz su
• başka yol

Belgisiz sıfatlar, belgisiz zamirlerle karıştırılabilir. Ayrım yine aynıdır: Sözcük bir ismin önünde kullanılıyorsa sıfat, ismin yerine kullanılıyorsa zamirdir.

Cümle	Tür	Açıklama
Bazı öğrenciler gelmedi.	Belgisiz sıfat	“Bazı” sözcüğü “öğrenciler” ismini belirtir.
Bazıları gelmedi.	Belgisiz zamir	“Bazıları” ismin yerine geçmiştir.

Bu ayrımı öğrenmek, Sözcük Türleri sorularında hata yapmayı azaltır.

4.6. Soru Sıfatı

Soru sıfatı, isimleri soru yoluyla belirten sıfattır. “Hangi, kaç, kaçıncı, nasıl, ne kadar” gibi soru sözcükleri bir ismin önünde kullanıldığında soru sıfatı olur.

Örnekler:

Hangi kitabı okuyorsun?

“Hangi” sözcüğü “kitap” ismini soru yoluyla belirtmiştir.

Kaç soru çözdün?

“Kaç” sözcüğü “soru” ismini sayı yönünden soru hâline getirmiştir.

Soru sıfatı örnekleri:

• hangi okul
• kaç kişi
• kaçıncı sıra
• nasıl bir ev
• ne kadar para
• ne tür kitap
• hangi yol
• kaç saat

Soru sıfatları da soru zamirleriyle karıştırılabilir.

Cümle	Tür	Açıklama
Hangi kitabı aldın?	Soru sıfatı	“Hangi” sözcüğü “kitap” ismini belirtir.
Hangisini aldın?	Soru zamiri	“Hangisini” ismin yerine geçmiştir.

5. Sıfat Tamlaması Nedir?

Sıfat tamlaması, bir sıfatın bir ismi nitelemesi veya belirtmesiyle oluşan söz grubudur. Sıfat tamlamasında önce sıfat, sonra isim gelir.

Örnek:

Uzun yol

Bu söz grubunda “uzun” sıfat, “yol” isimdir. Birlikte sıfat tamlaması oluştururlar.

Sıfat tamlamasının yapısı şöyledir:

Sıfat + İsim = Sıfat Tamlaması

Örnekler:

• güzel ev
• eski defter
• bu sokak
• üç öğrenci
• bazı insanlar
• hangi kitap
• kırmızı araba
• çalışkan çocuk

Sıfat tamlaması, isim tamlamasıyla karıştırılmamalıdır. Sıfat tamlamasında bir sözcük ismi niteler ya da belirtir. İsim tamlamasında ise iki isim arasında aitlik, ilgi veya sahiplik ilişkisi bulunur.

Özellik	Sıfat Tamlaması	İsim Tamlaması
Yapı	Sıfat + isim	İsim + isim
Anlam	Niteleme veya belirtme	Aitlik veya ilgi
Örnek	güzel ev	evin kapısı
Soru	Nasıl ev? Hangi ev?	Neyin kapısı?

Sıfat tamlamaları, İsimler konusuyla birlikte öğrenildiğinde daha kolay anlaşılır.

6. Adlaşmış Sıfat Nedir?

Adlaşmış sıfat, aslında bir ismi niteleyen sıfatın, o isim kullanılmadan tek başına isim görevini üstlenmesidir. Yani sıfat, nitelediği ismin yerine geçer.

Örnek:

Yaşlı adam yavaşça yürüdü.

Bu cümlede “yaşlı” sözcüğü “adam” ismini nitelediği için sıfattır.

Yaşlı yavaşça yürüdü.

Bu cümlede “adam” ismi kullanılmamıştır. “Yaşlı” sözcüğü artık o kişinin yerine geçmiştir. Bu nedenle adlaşmış sıfattır.

Adlaşmış sıfat örnekleri:

• Gençler parka gitti.
• Yaşlılara yer verelim.
• Küçükler bahçede oynuyor.
• Çalışkanlar ödül aldı.
• Yoksullara yardım edildi.
• Hastalar sırayla içeri alındı.

Adlaşmış sıfatlar çoğu zaman çoğul eki, iyelik eki veya hâl eki alabilir. Bu nedenle isim gibi kullanılabilir.

Normal Sıfat	Adlaşmış Sıfat
genç insanlar	gençler
yaşlı adamlar	yaşlılar
küçük çocuklar	küçükler
çalışkan öğrenciler	çalışkanlar

Adlaşmış sıfatı bulurken şu soruyu sormak işe yarar: “Bu sözcüğün nitelediği isim düşmüş mü?” Eğer isim düşmüş ve sıfat onun yerine kullanılmışsa adlaşmış sıfat vardır.

7. Birleşik Sıfat Nedir?

Birleşik sıfat, birden fazla sözcüğün veya ekin bir araya gelerek bir ismi nitelemesiyle oluşan sıfattır. Birleşik sıfatlar farklı yollarla kurulabilir.

Örnekler:

• açık sözlü insan
• kısa boylu çocuk
• güler yüzlü öğretmen
• beş katlı bina
• uzun saçlı kız
• çalışkan ve düzenli öğrenci

Birleşik sıfatlar genellikle kalıplaşmış yapılarla ya da “-lı, -li, -lu, -lü” gibi eklerle kurulabilir.

Birleşik sıfat türlerine örnek:

Yapı	Örnek	Açıklama
İsim + ek	kısa boylu çocuk	“boylu” sözcüğü ismi niteler.
Sıfat + isim + ek	uzun saçlı kız	Saçın özelliği kişiye aktarılır.
Birden fazla niteleyici	çalışkan ve dürüst insan	Birden fazla özellik bildirir.

Birleşik sıfatlar, özellikle yazılı anlatımda varlığı daha ayrıntılı tanıtmak için kullanılır.

8. Pekiştirmeli Sıfat Nedir?

Pekiştirmeli sıfat, anlamı güçlendirilmiş sıfattır. Genellikle sıfatın başına “m, p, r, s” ünsüzlerinden biri getirilerek oluşturulur.

Örnekler:

• masmavi gökyüzü
• yemyeşil ova
• tertemiz oda
• bembeyaz gömlek
• sapsarı yaprak
• kıpkırmızı yüz
• simsiyah gece
• dupduru su

Pekiştirmeli sıfatlar, niteleme anlamını güçlendirir. “Mavi gökyüzü” ifadesinde gökyüzünün rengi belirtilir. “Masmavi gökyüzü” ifadesinde ise mavilik daha güçlü vurgulanır.

Normal Sıfat	Pekiştirmeli Sıfat
mavi deniz	masmavi deniz
temiz oda	tertemiz oda
beyaz gömlek	bembeyaz gömlek
yeşil bahçe	yemyeşil bahçe
kırmızı elma	kıpkırmızı elma

Pekiştirmeli sıfatlar, özellikle betimleme yapılan cümlelerde anlatımı daha canlı hâle getirir.

9. Sıfat ile Zamir Arasındaki Fark

Sıfatlar ve zamirler sık karıştırılır. Bunun temel nedeni bazı sözcüklerin hem sıfat hem zamir olarak kullanılabilmesidir. Örneğin “bu”, “şu”, “o”, “bazı”, “hangi” gibi sözcükler cümledeki görevine göre farklı türde olabilir.

En önemli fark şudur:

Sıfat, ismin önünde kullanılır.
Zamir, ismin yerine kullanılır.

Cümle	Tür	Açıklama
Bu kitap benim.	Sıfat	“Bu” sözcüğü “kitap” ismini belirtir.
Bu benim.	Zamir	“Bu” sözcüğü ismin yerine geçmiştir.
Bazı öğrenciler gelmedi.	Sıfat	“Bazı” sözcüğü “öğrenciler” ismini belirtir.
Bazıları gelmedi.	Zamir	“Bazıları” ismin yerine kullanılmıştır.
Hangi soruyu çözdün?	Sıfat	“Hangi” sözcüğü “soru” ismini belirtir.
Hangisini çözdün?	Zamir	“Hangisini” ismin yerine geçmiştir.

Bu nedenle sıfat konusunu öğrenirken [Zamirler] konusuyla karşılaştırma yapmak oldukça faydalıdır.

10. Sıfat ile Zarf Arasındaki Fark

Sıfatlar isimleri niteler veya belirtir. Zarflar ise fiilleri, fiilimsileri, sıfatları ya da başka zarfları etkiler. Bu nedenle “nasıl?” sorusu bazen hem sıfatı hem zarfı buldurabilir. Burada dikkat edilmesi gereken, sözcüğün neyi etkilediğidir.

Cümle	Tür	Açıklama
Hızlı araba geçti.	Sıfat	“Hızlı” sözcüğü “araba” ismini niteler.
Araba hızlı geçti.	Zarf	“Hızlı” sözcüğü “geçti” fiilini etkiler.
Güzel çocuk konuştu.	Sıfat	“Güzel” sözcüğü “çocuk” ismini niteler.
Çocuk güzel konuştu.	Zarf	“Güzel” sözcüğü “konuştu” fiilini etkiler.

Sıfat ve zarf ayrımında şu yöntem kullanılabilir:

• Sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfattır.
• Sözcük bir fiili etkiliyorsa zarftır.

Bu ayrım, [Zarflar] konusunun temel noktalarından biridir.

11. Sıfat Örnekleri

Sıfatları daha iyi anlamak için farklı türlerden örneklere bakmak gerekir.

Sıfat Türü	Örnek Söz Grubu	Açıklama
Niteleme sıfatı	güzel şehir	Şehrin niteliğini bildirir.
İşaret sıfatı	bu defter	Defteri işaret eder.
Asıl sayı sıfatı	dört öğrenci	Öğrenci sayısını bildirir.
Sıra sayı sıfatı	ikinci kat	Katın sırasını bildirir.
Belgisiz sıfat	bazı sorular	Soruları belirsiz biçimde belirtir.
Soru sıfatı	hangi konu	Konuyu soru yoluyla belirtir.
Pekiştirmeli sıfat	tertemiz sayfa	Temizlik anlamını güçlendirir.
Birleşik sıfat	uzun saçlı çocuk	Çocuğun özelliğini bildirir.

Cümle içinde sıfat örnekleri:

Eski evin kapısı yenilendi.
“Eski” sözcüğü “ev” ismini niteleyen sıfattır.

Bu soruyu dikkatli çözmelisin.
“Bu” sözcüğü “soru” ismini işaret yoluyla belirten sıfattır.

Beş öğrenci sınava geç kaldı.
“Beş” sözcüğü “öğrenci” ismini sayı bakımından belirten sıfattır.

Bazı konular tekrar edilmeli.
“Bazı” sözcüğü “konular” ismini belirsiz biçimde belirten sıfattır.

Hangi kitabı önerirsin?
“Hangi” sözcüğü “kitap” ismini soru yoluyla belirten sıfattır.

12. TYT Türkçe’de Sıfatlar Nasıl Sorulur?

TYT Türkçe’de sıfatlar genellikle doğrudan tanım sorusu olarak değil, cümle içindeki görev üzerinden sorulur. Öğrenciden bir sözcüğün sıfat mı, zamir mi, zarf mı olduğunu ayırt etmesi istenebilir.

TYT’de sıfatlarla ilgili soru tarzları şunlardır:

• Cümledeki sıfatı bulma
• Sıfat türünü belirleme
• Niteleme ve belirtme sıfatını ayırt etme
• Sıfat ile zamiri karıştırmama
• Sıfat ile zarfı ayırt etme
• Adlaşmış sıfatı bulma
• Sıfat tamlamasını belirleme
• Altı çizili sözcüğün türünü bulma

Örnek soru mantığı:

“Bu eski sokakta çocukluğumun izleri vardı.”

Bu cümlede “bu” işaret sıfatı, “eski” niteleme sıfatıdır. İkisi de “sokak” ismini belirtmiş veya nitelemiştir.

Sınavda sıfat sorularını çözerken öncelikle sözcüğün yanındaki isme bakılmalıdır. Eğer sözcük bir ismin önünde duruyor ve o ismi tamamlıyorsa sıfat olma ihtimali yüksektir.

13. Sıfatlar Konusunda Sık Yapılan Hatalar

Sıfatlar konusunda en sık yapılan hata, sözcüğün anlamına bakıp görevini gözden kaçırmaktır. Oysa Türkçede sözcük türleri çoğu zaman cümledeki kullanıma göre belirlenir.

Sık yapılan hatalar şunlardır:

• “Bu, şu, o” sözcüklerini her zaman sıfat sanmak
• Belgisiz sıfat ile belgisiz zamiri karıştırmak
• Soru sıfatı ile soru zamirini ayırt edememek
• Sıfat ile zarfı “nasıl?” sorusu yüzünden karıştırmak
• Adlaşmış sıfatları normal sıfat gibi değerlendirmek
• Sıfat tamlaması ile isim tamlamasını karıştırmak
• Sayı bildiren her sözcüğü sıfat kabul etmek
• İsmin önünde olmayan sözcüğü sıfat sanmak

Mini özet:

1. Sıfat ismin önündedir.
2. Zamir ismin yerine geçer.
3. Zarf fiili etkiler.
4. Adlaşmış sıfat isim görevine geçer.
5. Sıfat tamlamasında sıfat ve isim birlikte kullanılır.

14. Açıklamalı Mini Test

1. “Kırmızı kalem masanın üzerinde duruyordu.” cümlesinde sıfat olan sözcük hangisidir?

A) kalem
B) masa
C) kırmızı
D) üzerinde
E) duruyordu

Cevap: C

Açıklama: “Kırmızı” sözcüğü “kalem” ismini nitelemektedir. “Nasıl kalem?” sorusunun cevabı “kırmızı kalem” olduğu için bu sözcük sıfattır.

2. “Bu kitabı dün aldım.” cümlesinde “bu” sözcüğünün türü nedir?

A) İşaret zamiri
B) İşaret sıfatı
C) Belgisiz sıfat
D) Soru sıfatı
E) Zarf

Cevap: B

Açıklama: “Bu” sözcüğü “kitap” isminin önünde kullanılmış ve onu işaret etmiştir. Bu nedenle işaret sıfatıdır.

3. “Bazıları toplantıya geç kaldı.” cümlesinde altı çizili kabul edilen “bazıları” sözcüğü neden sıfat değildir?

A) Fiili nitelediği için
B) Sayı bildirdiği için
C) Bir ismin önünde kullanılmadığı için
D) Soru anlamı taşıdığı için
E) Yer bildirdiği için

Cevap: C

Açıklama: “Bazıları” sözcüğü bir ismin önünde değildir, ismin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz zamirdir.

4. Aşağıdaki söz gruplarından hangisinde pekiştirmeli sıfat vardır?

A) eski ev
B) bu sokak
C) üç öğrenci
D) masmavi deniz
E) hangi soru

Cevap: D

Açıklama: “Masmavi” sözcüğü “mavi” sıfatının anlamca güçlendirilmiş biçimidir. Bu nedenle pekiştirmeli sıfattır.

5. “Çocuk hızlı koştu.” cümlesinde “hızlı” sözcüğü neden sıfat değildir?

A) İsmin önünde kullanılmadığı ve fiili etkilediği için
B) Sayı bildirdiği için
C) İşaret anlamı taşıdığı için
D) Belirsizlik anlamı verdiği için
E) İsimleştiği için

Cevap: A

Açıklama: “Hızlı” sözcüğü bu cümlede “koştu” fiilini etkilemektedir. Bu nedenle zarf görevindedir. Sıfat olsaydı bir ismin önünde kullanılırdı: “hızlı çocuk” gibi.

15. Sık Sorulan Sorular

16. Sonuç

Sıfatlar, isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bu konu, Türkçede sözcük türlerini doğru anlamak için temel bir basamaktır. Niteleme sıfatları varlıkların özelliklerini bildirirken, belirtme sıfatları varlıkları işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirtir. Sıfat tamlaması, adlaşmış sıfat, birleşik sıfat ve pekiştirmeli sıfat gibi başlıklar da konunun önemli parçalarıdır.

Sıfatları doğru öğrenmek için sözcüğün cümledeki görevine dikkat etmek gerekir. Bir sözcük ismin önünde durup onu tamamlıyorsa sıfat olabilir; ismin yerine geçiyorsa zamir, fiili etkiliyorsa zarf olabilir. Bu nedenle sıfat konusu öğrenilirken İsimler, [Zamirler], [Zarflar], Sözcük Türleri ve Dil Bilgisi konularıyla birlikte düşünülmelidir.

**Sıfatın TDK sözlükteki tanımı için buraya bakabilirsiniz , Sıfat Nedir ?