Ki Bağlacı Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

Ki bağlacı, cümleleri veya cümle değerindeki sözleri anlam ilişkisi kurarak birbirine bağlayan bir sözcüktür. Türkçedeki Bağlaçlar arasında önemli bir yere sahip olan “ki”, genellikle önceki yargıyı açıklayan, tamamlayan ya da güçlendiren ikinci bir yargının önünde kullanılır. “Anladım ki bu iş düşündüğümüzden daha zor.” cümlesinde “ki”, iki ayrı yargı arasında bağlantı kurmuştur. Bağlaç olan “ki” her zaman ayrı yazılır; ancak “çünkü, belki, sanki, hâlbuki, mademki” gibi bazı sözcüklerde kalıplaştığı için bitişik kullanılır. Bu yönüyle ek olan “-ki” ve ilgi zamiri olan “-ki”den ayrılır.

İçindekiler

1. Ki Bağlacı Nedir?
2. Ki Bağlacının Özellikleri
3. Ki Bağlacı Cümleye Hangi Anlamları Katar?
   3.1. Açıklama ve Pekiştirme Anlamı
   3.2. Neden-Sonuç İlişkisi
   3.3. Amaç ve Koşul Anlamı
   3.4. Şaşırma, Yakınma ve Sevinç Anlamı
   3.5. Sonuç ve Çıkarım Anlamı
4. Ki Bağlacı Nasıl Bulunur?
   4.1. Yargılar Arasındaki Bağlantıyı İnceleme
   4.2. “Ki”nin Yazılışını Kontrol Etme
   4.3. Cümleden Çıkarma Yöntemini Uygulama
   4.4. Aitlik veya Yer Anlamı Taşıyıp Taşımadığını Belirleme
5. Ki Bağlacı Nasıl Yazılır?
6. Ki Bağlacı Örnekleri
   6.1. Günlük Hayattan Örnekler
   6.2. Edebî Cümlelerde Ki Bağlacı
   6.3. Açıklamalı Örnekler
7. Ki Bağlacıyla Kurulan Kalıplaşmış Söz Grupları
8. Bağlaç Olan “Ki” ile Ek Olan “-ki” Arasındaki Fark
9. Bağlaç Olan “Ki” ile İlgi Zamiri Olan “-ki” Arasındaki Fark
10. Bağlaç Olan “Ki” ile Sıfat Yapan “-ki” Arasındaki Fark
11. “Ki”nin Bitişik Yazıldığı Kalıplaşmış Sözcükler
12. Ki Bağlacından Önce ve Sonra Virgül Kullanılır mı?
13. Ki Bağlacının Cümledeki Görevi
14. TYT Türkçe’de Ki Bağlacı Nasıl Sorulur?
15. Ki Bağlacı Konusunda Sık Yapılan Hatalar
16. Ki Bağlacı Konu Özeti
17. Açıklamalı Mini Test
18. Sık Sorulan Sorular
19. Sonuç

1. Ki Bağlacı Nedir?

Ki bağlacı; cümleleri, yargıları veya cümle değerindeki söz gruplarını birbirine bağlayan görevli bir sözcüktür. Tek başına belirgin bir varlığı ya da kavramı karşılamaz. Kullanıldığı cümlede kendisinden önceki ve sonraki bölümler arasında anlam ilişkisi kurulmasını sağlar.

“Biliyorum ki bana gerçeği söyleyeceksin.” cümlesini iki ayrı yargıya ayıralım:

• Biliyorum.
• Bana gerçeği söyleyeceksin.

Bu iki yargı “ki” ile bir araya getirilerek “Biliyorum ki bana gerçeği söyleyeceksin.” biçiminde ifade edilmiştir. İkinci yargı, konuşanın neyi bildiğini açıklamaktadır. Dolayısıyla “ki”, yalnızca cümleleri yan yana getirmemiş; aralarında açıklama ve tamamlama ilişkisi de kurmuştur.

Ki bağlacı, Türkçede en sık kullanılan bağlaçlar arasında yer alır. Özellikle birleşik yapılı cümlelerde önceki yargının açıklanması, desteklenmesi veya sonucunun belirtilmesi amacıyla kullanılır.

Örnek:

• Öyle yorulmuştu ki konuşacak gücü kalmamıştı.
• Görüyorum ki kararından vazgeçmeyeceksin.
• Erken çıkalım ki otobüsü kaçırmayalım.
• Anlaşılıyor ki kimse bu değişikliği beklemiyordu.
• Yeter ki çalış, karşılığını mutlaka alırsın.

Bu örneklerde “ki”nin kurduğu anlam ilişkisi aynı değildir. İlk cümlede sonuç, ikinci cümlede açıklama, üçüncü cümlede amaç, dördüncü cümlede çıkarım, son cümlede ise koşul anlamı öne çıkmaktadır.

2. Ki Bağlacının Özellikleri

Ki bağlacını doğru tanıyabilmek için yalnızca ayrı yazılmasına bakmak yeterli değildir. Sözcüğün cümlede üstlendiği görev ve kurduğu anlam ilişkisi de incelenmelidir.

Ki bağlacının başlıca özellikleri şunlardır:

• Cümleleri veya yargıları birbirine bağlar.
• Kendisinden önceki yargıyı açıklayan ya da tamamlayan bir bölümün önünde kullanılabilir.
• Kullanıldığı yere göre açıklama, pekiştirme, neden, sonuç, amaç, koşul, çıkarım, şaşırma ve yakınma gibi anlamlar oluşturabilir.
• Bağlaç olduğu zaman ayrı yazılır.
• Genellikle çekim eki almaz ve biçim değişikliğine uğramaz.
• Cümleden çıkarıldığında temel anlam bütünüyle bozulmayabilir; ancak yargılar arasındaki bağlantı, vurgu veya anlatım düzeni değişebilir.
• Cümle ögelerinden biri olarak değerlendirilmez.
• Tek başına anlamlı bir varlığı veya kavramı karşılamaz.
• Bazı söz gruplarında kalıplaşmış biçimde kullanılır: “demek ki, öyle ki, yeter ki, ne var ki, kaldı ki”.
• “Çünkü, sanki, belki, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki” gibi sözcüklerde kalıplaşarak bitişik yazılır.

Dikkat: “Ki ayrı yazılmışsa kesinlikle bağlaçtır.” yargısı her durumda güvenilir değildir. Sözcüğün görevini belirlerken cümlenin anlamına ve iki yargı arasında bağlantı kurup kurmadığına da bakılmalıdır.

“Belli ki bugün gelmeyecek.” cümlesinde “ki”, “belli” sözü ile “bugün gelmeyecek” yargısını birbirine bağlamaktadır. Buna karşılık “Evdeki kitapları düzenledim.” cümlesindeki “-ki”, bir ismi belirttiği için bağlaç değil, sıfat yapan ektir.

Bağlaç olan “ki”nin özellikleri, genel olarak Dil Bilgisi içinde görevli sözcüklerin incelendiği Bağlaçlar konusuyla birlikte değerlendirilmelidir.

3. Ki Bağlacı Cümleye Hangi Anlamları Katar?

Ki bağlacı her cümlede aynı anlam ilişkisini kurmaz. Cümlenin kuruluşuna, bağlamına ve konuşanın söyleyiş amacına göre farklı anlamlar kazanabilir. Bu nedenle bir soruda “ki”nin cümleye kattığı anlam isteniyorsa yalnızca bağlacı değil, bağlanan yargıların tamamını incelemek gerekir.

3.1. Açıklama ve Pekiştirme Anlamı

Ki bağlacının en yaygın görevlerinden biri, önceki yargıyı açıklamak veya güçlendirmektir. İkinci bölüm, ilk bölümde eksik bırakılan düşüncenin içeriğini ortaya koyar.

• Biliyorum ki bu konuda elinden geleni yaptın.
• Fark ettim ki anahtarımı evde unutmuşum.
• Şunu unutma ki emek vermeden başarıya ulaşılmaz.
• Görüyorum ki düşüncelerinde hiçbir değişiklik olmamış.

İlk cümlede “bu konuda elinden geleni yaptın” yargısı, konuşanın neyi bildiğini açıklamaktadır. “Ki” çıkarıldığında cümle yeniden düzenlenebilir; ancak iki yargı arasındaki açıklama ilişkisi aynı açıklıkla kurulmaz.

Bazı cümlelerde “ki”, anlatımı pekiştirir:

• O kadar hızlı koştu ki kimse ona yetişemedi.
• Öyle güzel konuştu ki salondaki herkes onu dikkatle dinledi.
• Çok yorulmuştu ki oturduğu yerde uyuyakaldı.

“O kadar… ki” ve “öyle… ki” yapılarında ikinci yargı, ilk bölümde belirtilen durumun derecesini ya da sonucunu gösterir.

3.2. Neden-Sonuç İlişkisi

Ki bağlacı, bağlanan yargılar arasında neden-sonuç ilişkisi kurulmasını sağlayabilir. Bu kullanımda birinci bölümde neden veya yoğunluk, ikinci bölümde ise bunun sonucu yer alır.

• Hava o kadar soğuktu ki dışarı çıkamadık.
• Çok çalışmış ki bütün soruları kolayca çözdü.
• Yol öylesine kalabalıktı ki toplantıya zamanında yetişemedik.
• Sesi o kadar etkileyiciydi ki salondaki herkes sustu.

“Hava çok soğuktu.” yargısı neden, “Dışarı çıkamadık.” yargısı ise sonuçtur. Ki bağlacı bu iki yargıyı tek bir anlatım içinde birleştirmiştir.

Not: “Çok çalışmış ki bütün soruları çözmüş.” gibi bazı cümlelerde anlam, bağlama göre neden-sonuçtan çok çıkarım ilişkisine yaklaşabilir. Böyle durumlarda cümlenin hangi bağlamda söylendiğine dikkat edilmelidir.

3.3. Amaç ve Koşul Anlamı

Ki bağlacı bazı cümlelerde bir eylemin hangi amaçla yapıldığını gösterir.

• Kapıyı açık bıraktım ki seni duyabileyim.
• Biraz erken çıkalım ki trafiğe kalmayalım.
• Notlarını düzenli tut ki sınavdan önce zorlanmayasın.
• Pencereyi açtım ki oda biraz havalansın.

Bu örneklerde ikinci yargı, ilk eylemin yapılma amacını açıklamaktadır. “Pencereyi açtım.” eyleminin amacı, odanın havalanmasıdır.

“Yeter ki, tut ki, farz et ki” gibi yapılarda ise koşul veya varsayım anlamı öne çıkabilir:

• Yeter ki sen çalış, ihtiyaç duyduğun her konuda sana yardım ederim.
• Tut ki beklediğimiz haber bugün gelmedi, ne yapacağız?
• Farz et ki sınav ertelendi, çalışma programını değiştirir misin?

“Yeter ki” ile kurulan ilk cümlede yardım etme eylemi, karşıdaki kişinin çalışması koşuluna bağlanmıştır.

3.4. Şaşırma, Yakınma ve Sevinç Anlamı

Ki bağlacı, özellikle ünlem niteliği taşıyan cümlelerde konuşanın duygusunu güçlendirebilir. Bu tür kullanımlarda şaşırma, beğenme, sevinç, kızgınlık veya yakınma anlamı hissedilir.

• Bir de baktım ki herkes gitmiş!
• Ne iyi ettin ki geldin!
• O kadar söyledim ki beni hiç dinlemedin!
• Nereden çıktı ki şimdi bu mesele?
• Öyle güzel bir haber verdin ki nasıl sevindiğimi anlatamam!

Burada “ki” yalnızca cümleleri bağlamaz; söylenen düşüncenin duygusal etkisini de artırır. Hangi duygunun öne çıktığı cümlenin bağlamına ve söyleyiş biçimine göre belirlenir.

3.5. Sonuç ve Çıkarım Anlamı

“Demek ki, anlaşılıyor ki, belli ki, görülüyor ki” gibi yapılarda ki bağlacı bir gözlemden veya bilgiden ulaşılan sonucu bildirir.

• Işıklar kapalı, demek ki evde kimse yok.
• Telefonunu açmıyor; belli ki hâlâ toplantıda.
• Bütün soruları doğru cevapladı, anlaşılıyor ki iyi hazırlanmış.
• Yollar ıslak olduğuna göre belli ki biraz önce yağmur yağmış.

Bu cümlelerde konuşan, elindeki bir belirti veya bilgiden hareketle sonuca ulaşmaktadır. Ancak ulaşılan sonuç her zaman kesin bilgi olmayabilir; kimi zaman yalnızca güçlü bir tahmin niteliği taşır.

“Çünkü” sözcüğü de yargılar arasında neden ilişkisi kurabilir. Bununla birlikte “çünkü” önceki yargının gerekçesini açıklarken “demek ki” çoğunlukla eldeki veriden ulaşılan sonucu bildirir. Bu ayrım [Çünkü Bağlacı] konusunda daha ayrıntılı biçimde ele alınabilir.

4. Ki Bağlacı Nasıl Bulunur?

Bir cümlede geçen “ki”nin bağlaç olup olmadığını belirlemek için yalnızca yazılışına bakmak yeterli değildir. “Ki”nin bağladığı bölümler, cümleye kattığı anlam ve herhangi bir sözcüğe eklenip eklenmediği birlikte değerlendirilmelidir.

4.1. Yargılar Arasındaki Bağlantıyı İnceleme

Bağlaç olan “ki” çoğunlukla iki yargı arasında bağlantı kurar. Bu nedenle önce cümledeki çekimli fiiller veya ek fiil almış sözcükler belirlenmelidir.

Örnek:

“Duydum ki yarın buradan ayrılacakmışsın.”

Bu cümlede iki yargı vardır:

• Duydum.
• Yarın buradan ayrılacakmışsın.

“Ki”, bu iki yargıyı birbirine bağlamış; ikinci yargının ilk yargıyı tamamlamasını sağlamıştır. Konuşanın neyi duyduğu, “yarın buradan ayrılacakmışsın” bölümüyle açıklanmıştır.

Benzer biçimde şu cümlelerde de “ki” bağlaçtır:

• İnanıyorum ki bu sorunu birlikte çözeceğiz.
• Görüyorum ki kararını çoktan vermişsin.
• O kadar yoruldu ki ayakta duracak gücü kalmadı.
• Biraz bekle ki ben de seninle geleyim.

Dikkat: Bağlaç olan “ki” her zaman iki çekimli fiilin tam ortasında bulunmaz. “Belli ki”, “demek ki”, “ne var ki” ve “yeter ki” gibi kalıplaşmış söz grupları içinde de bağlama görevi üstlenebilir.

4.2. “Ki”nin Yazılışını Kontrol Etme

Bağlaç olan “ki” kural olarak kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır:

• Biliyorum ki haklısın.
• Öyle hızlı konuştu ki söylediklerini anlayamadım.
• Yeter ki çalışmaktan vazgeçme.
• Demek ki toplantı ertelenmiş.
• Ne var ki bu karar herkes tarafından kabul edilmedi.

Buna karşılık bir isme eklenen ve onu başka bir isimle ilişkilendiren “-ki” bitişik yazılır:

• masadaki kitap
• dünkü toplantı
• benimki
• evdeki eşyalar

Ayrı yazılma, bağlaç olan “ki”yi belirlemede önemli bir ipucudur; fakat tek başına yeterli değildir. Çünkü “belki, çünkü, sanki, hâlbuki, mademki” gibi bazı sözcüklerde “ki” kalıplaşarak bitişik yazılır.

“Ki”nin yazılışına ilişkin kurallar ve istisnalar, [Ki Yazımı] başlığı altında daha ayrıntılı incelenmelidir.

4.3. Cümleden Çıkarma Yöntemini Uygulama

Bağlaçlar çoğu zaman cümleden çıkarıldığında cümlenin temel anlamı bütünüyle yok olmaz. Bu nedenle “ki”yi cümleden çıkarma yöntemi yardımcı bir ölçüt olarak kullanılabilir.

• Belli ki bugün gelmeyecek.
  Belli, bugün gelmeyecek.
• Sanıyorum ki bu karar yeniden değerlendirilecek.
  Sanıyorum, bu karar yeniden değerlendirilecek.
• Anlaşılıyor ki kimse sonuçtan memnun değil.
  Anlaşılıyor, kimse sonuçtan memnun değil.

“Ki” çıkarıldığında bu cümlelerin söyleyiş biçimi ve akıcılığı değişmiş olsa da yargılar büyük ölçüde anlaşılmaktadır.

Ancak çıkarma yöntemi her cümlede aynı sonucu vermez:

“Öyle yağmur yağdı ki bütün sokakları su bastı.”

Bu cümlede “ki” çıkarılırsa “öyle… ki” yapısı bozulur ve cümle yeniden düzenlenmeden doğal bir anlatım kurulamaz. Dolayısıyla “çıkarılabiliyorsa bağlaçtır” kuralı kesin bir ölçüt değildir. Asıl belirleyici nokta, “ki”nin bir sözcüğe eklenmek yerine yargılar arasında bağlantı kurmasıdır.

4.4. Aitlik veya Yer Anlamı Taşıyıp Taşımadığını Belirleme

Bağlaç olan “ki”, bir varlığın başka bir varlığa ait olduğunu göstermez ve yer ya da zaman bildiren bir sözcüğü sıfat hâline getirmez.

• Seninki daha yeni.
• Dolaptaki tabakları çıkar.
• Yarınki toplantı ertelendi.
• Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.

Bu örneklerdeki “-ki”lerin hiçbiri bağlaç değildir. “Seninki” sözcüğündeki “-ki” aitlik ilgisi kurarken diğer örneklerde kendisinden sonra gelen isimleri belirtmektedir.

Bağlaç olan “ki” ise şu şekilde kullanılır:

• Biliyorum ki seninki henüz gelmedi.
• Anlaşıldı ki yarınki toplantı yapılmayacak.
• Gördüm ki sınıftaki öğrenciler dışarı çıkmış.

Bu cümlelerde ayrı yazılan “ki”, bir isme aitlik veya yer anlamı katmamış; iki yargı arasında bağlantı kurmuştur.

Kısaca ki bağlacını bulmak için şu sıra izlenebilir:

1. “Ki”nin bir sözcüğe bitişik mi, ayrı mı yazıldığına bakılır.
2. İki yargıyı veya anlamca ilişkili iki bölümü bağlayıp bağlamadığı incelenir.
3. Aitlik, yer ya da zaman anlamı taşıyıp taşımadığı kontrol edilir.
4. Cümleden çıkarıldığında ortaya çıkan anlam ve yapı değişikliği değerlendirilir.
5. Kalıplaşmış bir sözcük içinde bulunup bulunmadığı belirlenir.

5. Ki Bağlacı Nasıl Yazılır?

Bağlaç olan “ki” kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Bu kural, sözcüğün cümlede hangi anlamı oluşturduğuna göre değişmez.

Doğru kullanımlar:

• Düşündüm ki bu konuda sen haklısın.
• Belli ki bizi burada beklemeyecek.
• Öyle üşümüştü ki konuşurken sesi titriyordu.
• Yeter ki verdiğin sözün arkasında dur.
• Ne var ki elimizde bunu kanıtlayacak bir belge yok.
• Demek ki adresi yanlış anlamışız.

Bağlaç olan “ki” ayrı yazıldığı için kendisinden önceki sözcüğe doğrudan eklenemez.

Bağlaç olan “ki” büyük ünlü uyumuna girmez ve “kı, ku, kü” biçimlerine dönüşmez. Her zaman “ki” olarak kullanılır:

• Söyledim ki
• Anladım ki
• Görüyorum ki
• Duydum ki

Önemli: “Ki”nin ayrı yazılmasıyla ilgili genel kuralın bazı kalıplaşmış sözcüklerde istisnaları vardır. “Çünkü, sanki, belki, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki” gibi sözcükler bitişik yazılır. Bu sözcüklerin tamamını parçalayarak ayrı yazmak doğru değildir.

6. Ki Bağlacı Örnekleri

Ki bağlacının görevi, kullanıldığı cümlede kurduğu anlam ilişkisi üzerinden daha kolay anlaşılır. Aşağıdaki örneklerde bağlacın açıklama, sonuç, amaç, koşul ve çıkarım gibi farklı anlamlar oluşturduğu görülmektedir.

6.1. Günlük Hayattan Ki Bağlacı Örnekleri

• Baktım ki otobüs çoktan gitmiş.
• Annem söyledi ki akşam misafir gelecekmiş.
• O kadar bekledik ki sonunda geri dönmeye karar verdik.
• Biraz yavaş konuş ki seni herkes anlayabilsin.
• Belli ki anahtarlarını yine evde unutmuş.
• İyi ki şemsiyemi yanıma almışım.
• Yeter ki ne yapmak istediğini açıkça söyle.
• Demek ki toplantının saatini yanlış biliyormuşuz.
• Öyle dalgındı ki yanından geçtiğimi fark etmedi.
• Ne var ki bu işi bugün tamamlayacak zamanımız kalmadı.

Bu cümlelerde “ki”, konuşma dilinin doğal akışı içinde farklı görevler üstlenmiştir. “İyi ki” memnuniyet ve sevinç, “belli ki” çıkarım, “yeter ki” koşul, “öyle… ki” ise yoğunluk ve sonuç ilişkisi kurmuştur.

6.2. Edebî Cümlelerde Ki Bağlacı

Ki bağlacı, edebî anlatımda düşüncenin etkisini artırmak, olaylar arasında geçiş sağlamak ve duyguyu güçlendirmek amacıyla kullanılabilir.

• Akşam öyle sessiz indi ki sokaklardaki bütün sesler bir anda kayboldu.
• Pencereden dışarı baktı; gördü ki bahçenin üzerini ince bir sis kaplamış.
• Yıllar geçmişti ki eski evin taşları bile onu tanımakta zorlandı.
• Sesinde öyle derin bir hüzün vardı ki odadaki hiç kimse konuşamadı.
• Sanmıştı ki bu şehre dönünce bütün hatıralar yerli yerinde duracak.
• Bir de başını çevirdi ki uzun zamandır beklediği kişi karşısında duruyor.

Bu tür cümlelerde “ki” yalnızca dil bilgisel bir bağlantı kurmaz; anlatımın ritmini, beklenmedik gelişmeyi veya duygusal yoğunluğu da belirginleştirir.

6.3. Açıklamalı Ki Bağlacı Örnekleri

“Anladım ki bu konuda daha dikkatli davranmalıyım.”

“Bu konuda daha dikkatli davranmalıyım” yargısı, konuşanın neyi anladığını açıklamaktadır. “Ki” açıklama ilişkisi kurmuştur.

“Hava öyle soğudu ki göldeki su donmaya başladı.”

İkinci yargı, havanın ne ölçüde soğuduğunu ve bu durumun sonucunu göstermektedir. Cümlede derece-sonuç ilişkisi vardır.

“Işığı açık bırak ki döndüğümde kapıyı kolayca bulabileyim.”

Işığın açık bırakılma amacı, ikinci yargıyla açıklanmıştır. “Ki” amaç ilişkisi kurmuştur.

“Yeter ki sen iste, bütün zorlukları birlikte aşarız.”

Zorlukların birlikte aşılması, karşıdaki kişinin istemesi koşuluna bağlanmıştır.

“Ayakkabıları kapıda yok; demek ki dışarı çıkmış.”

Konuşan, gördüğü bir belirtiden hareketle çıkarım yapmıştır. “Demek ki” kesinliği kanıtlanmamış bir sonucu veya güçlü bir tahmini bildirmektedir.

“Ne var ki yaptığımız bütün uyarılar sonuçsuz kaldı.”

“Ne var ki” önceki düşünceye karşıt ya da beklenmeyen bir durum eklemektedir. Bu yönüyle Ama Bağlacı, Fakat Bağlacı ve Ancak Bağlacı ile benzer bir anlam ilişkisi kurabilir.

7. Ki Bağlacıyla Kurulan Kalıplaşmış Söz Grupları

Ki bağlacı bazı sözcüklerle birlikte sık kullanıldığı için kalıplaşmış söz grupları oluşturmuştur. Bu yapıların anlamı yalnızca “ki” üzerinden değil, söz grubunun bütünü üzerinden değerlendirilmelidir.

7.1. Demek ki

“Demek ki”, eldeki bilgi veya belirtiden ulaşılan sonucu bildirir.

• Odasının ışığı yanmıyor, demek ki henüz eve dönmedi.
• Soruların tamamını çözmüş, demek ki konuya iyi hazırlanmış.
• Bizi aramadı, demek ki henüz bir gelişme yok.

7.2. Öyle ki

“Öyle ki”, bir durumun derecesini veya doğurduğu sonucu açıklamak için kullanılır.

• Yağmur öyle şiddetlendi ki karşıdaki binalar görünmez oldu.
• Konuyu öyle açık anlattı ki kimsenin zihninde soru işareti kalmadı.
• Çocuk öyle sevindi ki yerinde duramadı.

Bu yapıda “öyle” ve “ki” birbirinden ayrı yazılır.

7.3. Yeter ki

“Yeter ki”, bir yargının gerçekleşmesini belirli bir koşula bağlar.

• Yeter ki düzenli çalış, eksiklerini kısa sürede tamamlarsın.
• Yeter ki bana zamanında haber ver, seni beklerim.
• Yeter ki umudunu kaybetme, yeni bir yol mutlaka bulunur.

7.4. Kaldı ki

“Kaldı ki”, söylenen düşünceyi destekleyen ek bir gerekçe sunar. “Üstelik, ayrıca” anlamlarına yaklaşır.

• Bu yol çok uzun; kaldı ki hava da kararmak üzere.
• Onun böyle bir sözü söyleyeceğini sanmıyorum, kaldı ki olay sırasında orada bile değildi.
• Bugün dışarı çıkamayız; kaldı ki bitirmemiz gereken işler var.

7.5. Ne var ki

“Ne var ki”, önceki düşünceyle çelişen veya beklenenin tersine gelişen bir durumu belirtir. “Ama, fakat, ancak” anlamlarında kullanılabilir.

• Çok uğraştık, ne var ki istediğimiz sonucu alamadık.
• Her şey hazır görünüyordu, ne var ki son anda önemli bir sorun çıktı.
• Onu uyarmak istedim, ne var ki konuşmaya fırsat bulamadım.

7.6. Tut ki

“Tut ki”, gerçekleşmemiş bir durumu varsayım olarak kabul etmek için kullanılır.

• Tut ki sınav ertelendi, çalışma programını tamamen bırakacak mısın?
• Tut ki beklediğin cevap gelmedi, başka bir çözümün var mı?
• Tut ki bu yol kapalı, hedefe nasıl ulaşacağız?

7.7. Gelgelelim ki

“Gelgelelim ki”, önceki düşünceye karşıt veya onu sınırlandıran yeni bir duruma geçiş yapar. Günümüzde “gelgelelim” biçimi daha yaygın olmakla birlikte “gelgelelim ki” kullanımıyla da karşılaşılabilir.

• Plan oldukça iyi hazırlanmıştı; gelgelelim ki uygulamada ciddi sorunlar çıktı.
• Herkes sonucun olumlu olacağını düşünüyordu; gelgelelim ki beklenen gerçekleşmedi.

Not: “Demek ki, öyle ki, yeter ki, kaldı ki, ne var ki, tut ki” söz gruplarında “ki” ayrı yazılır. Bu yapıların “demekki, yeterki, ne varki” biçiminde yazılması yanlıştır.

8. Bağlaç Olan “Ki” ile Ek Olan “-ki” Arasındaki Fark

Türkçede “ki” iki temel biçimde kullanılır: Bağlaç olan “ki” ayrı, ek olan “-ki” ise kendisinden önceki sözcüğe bitişik yazılır. Ancak bu ayrımı yalnızca yazılışa bakarak yapmak yerine sözcüğün cümledeki görevini de incelemek gerekir.

Bağlaç olan “ki”, çoğunlukla iki yargı arasında bağlantı kurar:

• Anladım ki söylediklerim onu üzmüş.
• Belli ki bugün bizimle gelmeyecek.
• Öyle yorulmuş ki konuşacak hâli kalmamış.
• Bekleyelim ki o da bize yetişebilsin.

Ek olan “-ki” ise bir sözcüğe eklenerek ona aitlik, yer veya zamanla ilgili bir özellik kazandırır:

• masadaki defter
• bugünkü toplantı
• bahçedeki çocuklar
• benimki
• onunki

Aralarındaki temel farklar şöyledir:

Örnek karşılaştırma:

• Anladım ki odadaki çanta seninkiymiş.
• “Ki”: İki yargıyı bağladığı için bağlaçtır.
• “Odadaki” sözcüğündeki “-ki”: “Çanta” ismini belirttiği için sıfat yapan ektir.
• “Seninki” sözcüğündeki “-ki”: “Senin çantan” sözündeki “çanta” isminin yerini tuttuğu için ilgi zamiridir.

Bu cümle, “ki”nin üç farklı görevini bir arada göstermesi bakımından önemlidir.

9. Bağlaç Olan “Ki” ile İlgi Zamiri Olan “-ki” Arasındaki Fark

İlgi zamiri olan “-ki”, daha önce sözü edilen bir varlığın veya ismin tekrar edilmesini önler. Genellikle ilgi eki almış kişi zamirlerine ya da isimlere eklenir ve aitlik anlamı taşır.

• Benim kalemim kırmızı, seninki mavi.
• Onların evi eski, bizimki daha yeni.
• Ahmet’in dosyası burada, Ayşe’ninki nerede?
• Bu kitap benimki değil.

“Seninki” sözcüğü “senin kalemin”, “bizimki” sözcüğü “bizim evimiz”, “Ayşe’ninki” ise “Ayşe’nin dosyası” anlamında kullanılmıştır. İsimlerin yerine geçen bu ek, İlgi Zamiri olarak adlandırılır.

Bağlaç olan “ki” ise aitlik bildirmez ve bir ismin yerini tutmaz:

• Biliyorum ki bu kitap seninki.
• Anlaşılıyor ki bizimki henüz hazır değil.
• Fark ettim ki Ayşe’ninki diğerlerinden farklı.

Bu örneklerde ayrı yazılan “ki” yargıları birbirine bağlamış, bitişik yazılan “-ki” ise daha önce sözü edilen ismin yerine geçmiştir.

Dikkat: İlgi zamiri olan “-ki”nin bulunduğu sözcük her zaman bir eşyanın yerini tutmayabilir. “Bizimki bugün işe gitmedi.” cümlesinde “bizimki” bir kişiyi karşılamaktadır. Hangi ismin yerini tuttuğu, cümlenin bağlamından anlaşılır.

10. Bağlaç Olan “Ki” ile Sıfat Yapan “-ki” Arasındaki Fark

Sıfat yapan “-ki”; yer, zaman veya durum bildiren bir sözcüğe eklenerek kendisinden sonra gelen ismi belirtir. Eklendiği sözcükle birlikte sıfat görevinde kullanılır.

• masadaki kitap
• sınıftaki öğrenciler
• yarınki sınav
• geçen yılki sonuçlar
• sokaktaki kalabalık
• akşamki toplantı

“Masanın üzerindeki hangi kitap?”, “hangi öğrenciler?”, “hangi sınav?” sorularının cevapları sırasıyla “masadaki”, “sınıftaki” ve “yarınki” sözcükleridir. Bu sözcükler isimleri belirttiği için sıfat görevindedir.

Bağlaç olan “ki” ise kendisinden sonra gelen bir ismi belirtmez:

• Biliyorum ki yarınki sınav ertelenmeyecek.
• Gördüm ki masadaki kitap alınmış.
• Anlaşıldı ki sınıftaki öğrenciler geziye katılacak.
• Fark ettim ki akşamki toplantının saati değiştirilmiş.

Bu örneklerde ayrı yazılan “ki” yargıları birbirine bağlarken “yarınki, masadaki, sınıftaki, akşamki” sözcüklerinde bulunan “-ki” isimleri belirtmiştir.

Sıfat yapan “-ki”, Sıfatlar konusu içinde de değerlendirilir. Kendisinden sonra gelen isim düşürüldüğünde ise sözcüğün görevi değişebilir:

• Masadaki kitap yeniydi.
• Masadaki yeniydi.

İlk cümlede “masadaki”, “kitap” ismini belirttiği için sıfattır. İkinci cümlede isim düşmüş ve “masadaki” onun yerine kullanılmıştır. Bu nedenle ikinci kullanım zamirleşmiş sıfat olarak değerlendirilir.

11. “Ki”nin Bitişik Yazıldığı Kalıplaşmış Sözcükler

Bağlaç olan “ki”nin ayrı yazılması temel kuraldır. Bununla birlikte bazı sözcüklerde “ki” zamanla kalıplaşmış ve sözcüğün ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir. Bu nedenle aşağıdaki sözcükler bitişik yazılır:

• belki
• çünkü
• hâlbuki
• mademki
• meğerki
• oysaki
• sanki

11.1. Belki

“Belki”, bir durumun gerçekleşme ihtimalini bildirir.

• Belki yarın bize gelir.
• Bu sorun belki düşündüğümüzden daha kolay çözülebilir.
• Belki de kararını değiştirmiştir.

“Bel ki” biçiminde ayrı yazılması yanlıştır.

11.2. Çünkü

“Çünkü”, önceki yargının nedenini veya gerekçesini açıklar.

• Bugün dışarı çıkmadım çünkü hava çok soğuktu.
• Seni arayamadım çünkü telefonumun şarjı bitmişti.
• Bu kitabı seviyorum çünkü anlatımı oldukça doğal.

“Çün ki” biçiminde bir yazım yoktur. Sözcüğün anlamı ve cümledeki kullanımı Çünkü Bağlacı yazısında ayrıntılı olarak incelenebilir.

11.3. Hâlbuki

“Hâlbuki”, beklenenle gerçekleşen durum arasındaki karşıtlığı gösterir.

• Onu evde sanıyordum, hâlbuki çoktan dışarı çıkmış.
• Her şeyin hazır olduğunu söylediler, hâlbuki önemli eksikler vardı.
• Bizi duyduğunu düşündüm, hâlbuki söylediklerimi hiç işitmemiş.

“Hâl bu ki” veya “hâlbu ki” biçimleri yanlıştır.

11.4. Mademki

“Mademki”, bilinen veya kabul edilen bir durumdan hareketle sonuç bildiren bir yargıya geçilmesini sağlar.

• Mademki gelmeyecektin, neden bize haber vermedin?
• Mademki kararını verdin, artık uygulamaya geçmelisin.
• Mademki konuyu biliyorsun, soruyu sen cevapla.

“Madem ki” biçiminde ayrı yazılması yanlıştır.

11.5. Meğerki

“Meğerki”, çoğunlukla “ancak, şu şartla” anlamında kullanılır ve koşul bildirir.

• Bu işi bugün bitirebiliriz, meğerki beklenmedik bir sorun çıkmasın.
• Onu kararından kimse döndüremez, meğerki kendisi vazgeçsin.
• Yola çıkabiliriz, meğerki hava daha da kötüleşmesin.

11.6. Oysaki

“Oysaki”, önceki düşünceyle çelişen veya beklenenin tersini gösteren bir yargıya geçiş sağlar.

• Bizi bekleyeceğini söylemişti, oysaki erkenden ayrılmış.
• Konunun kolay olduğunu düşündü, oysaki sorular oldukça zordu.
• Kimsenin onu anlamadığını sanıyordu, oysaki herkes ne demek istediğini biliyordu.

“Oysa ki” biçimindeki ayrı kullanım yerine “oysaki” yazımı tercih edilmelidir.

11.7. Sanki

“Sanki”; benzetme, varsayım veya gerçekte olmayan bir durumu olmuş gibi gösterme anlamı taşır.

• Sanki beni hiç duymamış gibi davranıyor.
• Gökyüzü sanki birazdan yağmur yağacakmış gibi karardı.
• Bu şehri sanki yıllardır tanıyormuşum gibi hissediyorum.
• Sanki bütün olayların sorumlusu benmişim!

“Sanki” sözcüğünün “san ki” biçiminde ayrılması doğru değildir.

Önemli: Bitişik yazılan bu sözcükler, bağlaç olan “ki”nin ayrı yazılması kuralının kalıplaşmış istisnalarıdır. Bunların yazımı hakkında daha geniş açıklama ve karşılaştırmalar için [Ki Yazımı] sayfasına bakılabilir.

12. Ki Bağlacından Önce ve Sonra Virgül Kullanılır mı?

Bağlaç olan “ki”den hemen önce veya sonra yalnızca bağlaç olduğu için virgül kullanılmaz.

Doğru:

• Biliyorum ki sen de bizimle geleceksin.
• Öyle yorulmuştu ki konuşmaya gücü kalmamıştı.
• Demek ki toplantı yarına ertelenmiş.
• Yeter ki verdiğin sözün arkasında dur.
• Fark ettim ki masadaki dosya alınmış.

Yanlış:

• Biliyorum, ki sen de bizimle geleceksin.
• Öyle yorulmuştu, ki konuşmaya gücü kalmamıştı.
• Demek ki, toplantı yarına ertelenmiş.
• Yeter ki, verdiğin sözün arkasında dur.

Ancak cümlenin genel yapısı başka bir noktalama işaretinin kullanılmasını gerektirebilir:

• Her şey yolunda görünüyordu; ne var ki beklenmedik bir sorun çıktı.
• Sana yardım etmek isterdim; gelgelelim ki bugün hiç vaktim yok.
• Işıklar kapalıydı, kapının önünde de kimse yoktu; demek ki evden ayrılmışlardı.

Bu örneklerde noktalama işaretleri “ki”den dolayı değil, uzun ve bağımsız yargılar arasındaki anlam ilişkisini göstermek amacıyla kullanılmıştır.

“Ki” bağlacından sonra bir ara söz gelirse ara sözün gerektirdiği virgüller kullanılabilir:

• Anladım ki, ne yazık ki, bu karar artık değişmeyecek.

Buradaki virgüller “ki” bağlacını ayırmak için değil, “ne yazık ki” ara sözünü belirtmek için kullanılmıştır.

13. Ki Bağlacının Cümledeki Görevi

Ki bağlacı, cümlede yargılar arasında anlam ilişkisi kurar; ancak tek başına bir cümle ögesi sayılmaz. Bu nedenle özne, nesne, yer tamlayıcısı veya zarf tümleci olarak değerlendirilmez.

“Biliyorum ki bana gerçeği söyleyeceksin.” cümlesinde “ki”, “biliyorum” yargısıyla “bana gerçeği söyleyeceksin” yargısını birbirine bağlamıştır. Fakat yükleme yöneltilen “ne, kim, nerede, ne zaman, nasıl” sorularından herhangi birinin doğrudan cevabı değildir.

Ki bağlacının cümledeki başlıca görevleri şunlardır:

• Bir yargının içeriğini açıklamak
• Önceki düşünceyi tamamlamak
• Yargılar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak
• Amaç veya koşul bildirmek
• Bir durumun derecesini ve sonucunu göstermek
• Çıkarım veya tahmin bildirmek
• Karşıt bir düşünceye geçiş sağlamak
• Duyguyu ve anlatımın etkisini güçlendirmek

Örnek:

“Biraz erken çıkalım ki otobüsü kaçırmayalım.”

Bu cümlede “ki”, erken çıkma eylemiyle otobüsü kaçırmama amacı arasında bağlantı kurmuştur. Bağlacın kendisi cümle ögesi değildir; fakat iki yargı arasındaki amaç ilişkisini görünür hâle getirmiştir.

Ki bağlacının görevini belirlerken onu tek başına değil, bağladığı yargılarla birlikte değerlendirmek gerekir. Aynı bağlaç bir cümlede amaç, başka bir cümlede sonuç, koşul veya açıklama anlamı oluşturabilir.

14. TYT Türkçe’de Ki Bağlacı Nasıl Sorulur?

TYT Türkçe’de “ki” konusu yalnızca “ayrı mı, bitişik mi yazılır?” biçiminde sorulmaz. Sorularda bağlaç olan “ki”, ilgi zamiri olan “-ki” ve sıfat yapan “-ki” aynı seçenekler içinde verilerek öğrencinin görev ve yazım ayrımını yapması beklenebilir.

Ki bağlacıyla ilgili sorular genellikle şu noktalar üzerinde durur:

• Bağlaç olan “ki”nin ayrı yazılması
• Kalıplaşmış sözcüklerde “ki”nin bitişik yazılması
• İlgi zamiri olan “-ki”nin belirlenmesi
• Sıfat yapan “-ki”nin bulunması
• “Ki”nin cümleye kattığı anlam
• “Ki”den önce veya sonra virgül kullanımı
• Aynı cümlede farklı görevlerdeki “ki”lerin ayırt edilmesi

14.1. Yazım Yanlışı Soruları

Bu soru tipinde seçeneklerde geçen “ki”lerin yazımı karşılaştırılır.

Örnek:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazımı yanlıştır?

A) Belli ki bugün bizimle gelmeyecek.
B) Masadaki dosyaları dolaba yerleştirdim.
C) Madem ki kararını verdin, hemen başlamalısın.
D) Benimki diğerlerinden biraz daha eski.
E) Öyle yorulmuştu ki konuşamıyordu.

Cevap: C

Açıklama: “Mademki” kalıplaşmış bir sözcüktür ve bitişik yazılmalıdır. Diğer seçeneklerdeki kullanımlar doğrudur.

14.2. Tür ve Görev Soruları

Bu sorularda “ki”nin bağlaç mı, ilgi zamiri mi yoksa sıfat yapan ek mi olduğu belirlenir.

Örnek:

“Biliyorum ki sınıftaki kitap seninki değil.”

Bu cümlede “ki” üç farklı görevde kullanılmıştır:

• “Biliyorum ki”: Bağlaç
• “Sınıftaki”: Sıfat yapan ek
• “Seninki”: İlgi zamiri

Soruyu çözerken “ki”nin yazılışının yanı sıra cümlede ne işe yaptığına bakılmalıdır.

14.3. Anlam İlişkisi Soruları

Bazı sorularda “ki”nin bağladığı yargılar arasında hangi anlam ilişkisinin bulunduğu sorulur.

• Pencereyi açtım ki oda havalansın. → Amaç
• Hava öyle soğuktu ki göl dondu. → Derece-sonuç
• Yeter ki düzenli çalış. → Koşul
• Işıklar yanmıyor, demek ki evde kimse yok. → Çıkarım
• Anladım ki söylediklerim yanlış anlaşılmış. → Açıklama

Bu tür sorularda bağlacın tek başına ezberlenmesi yeterli değildir. “Ki”nin öncesindeki ve sonrasındaki yargılar birlikte değerlendirilmelidir.

14.4. Noktalama Soruları

Bağlaç olan “ki”den önce veya sonra sırf bağlaç olduğu için virgül getirilmez.

• Doğru: Anladım ki kararını değiştirmeyeceksin.
• Yanlış: Anladım, ki kararını değiştirmeyeceksin.
• Yanlış: Anladım ki, kararını değiştirmeyeceksin.

Ancak ara söz, sıralı cümle veya başka bir noktalama gerekliliği varsa virgül ve noktalı virgül kullanılabilir. Bu durumda noktalama işaretinin kullanılma nedeni doğrudan “ki” bağlacı değildir.

Sınavda uygulanabilecek en güvenli yöntem şudur:

1. “Ki”nin ayrı mı, bitişik mi yazıldığına bakın.
2. Bir ismi belirtip belirtmediğini kontrol edin.
3. Daha önce kullanılan bir ismin yerine geçip geçmediğini belirleyin.
4. İki yargı arasında bağlantı kuruyorsa bağlaç olabileceğini düşünün.
5. “Belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki” sözcüklerini kalıplaşmış biçimleriyle hatırlayın.
6. Son olarak cümlenin tamamındaki anlam ilişkisini inceleyin.

15. Ki Bağlacı Konusunda Sık Yapılan Hatalar

Ki bağlacında yapılan hataların önemli bir bölümü, bütün “ki”lerin aynı görevde olduğunun düşünülmesinden kaynaklanır.

15.1. Bağlaç Olan “Ki”yi Bitişik Yazmak

• Yanlış: Biliyorumki doğruyu söylüyorsun.
• Doğru: Biliyorum ki doğruyu söylüyorsun.
• Yanlış: Demekki adresi bulamamış.
• Doğru: Demek ki adresi bulamamış.
• Yanlış: Yeterki çalışmaya devam et.
• Doğru: Yeter ki çalışmaya devam et.

Bağlaç olan “ki” kural olarak kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

15.2. Kalıplaşmış Sözcükleri Ayırmak

• Yanlış: Bel ki yarın gelir.
• Doğru: Belki yarın gelir.
• Yanlış: Madem ki buradasın, bize yardım et.
• Doğru: Mademki buradasın, bize yardım et.
• Yanlış: Oysa ki her şeyi biliyordu.
• Doğru: Oysaki her şeyi biliyordu.
• Yanlış: San ki beni hiç görmedi.
• Doğru: Sanki beni hiç görmedi.

Kalıplaşmış sözcüklerin güncel yazımları bir bütün olarak öğrenilmelidir.

15.3. Ayrı Yazılan Her “Ki”yi Cümleden Çıkarmaya Çalışmak

“Ki çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır.” bilgisi yardımcı olabilir; ancak kesin bir kural değildir.

• Öyle yorulmuştu ki ayakta duramıyordu.
• Biraz bekle ki ben de geleyim.

Bu cümlelerden “ki” çıkarıldığında yapı bozulur veya cümlenin yeniden düzenlenmesi gerekir. Buna rağmen her iki örnekteki “ki” de bağlaçtır.

15.4. İlgi Zamiri Olan “-ki”yi Bağlaç Sanmak

“Benimki, seninki, onunki, bizimki” gibi sözcüklerdeki “-ki” ayrı bir ismin yerini tutar ve aitlik bildirir.

• Senin çantan siyah, benimki kahverengi.

Buradaki “benimki”, “benim çantam” anlamındadır. Bu nedenle “-ki” bağlaç değil, **[İlgi Zamiri]**dir.

15.5. Sıfat Yapan “-ki”yi Bağlaç Sanmak

• Sokaktaki çocuklar eve döndü.
• Yarınki toplantı ertelendi.
• Masadaki kitap kaybolmuş.

Bu örneklerde “-ki”, kendisinden sonra gelen isimleri belirtmektedir. Dolayısıyla bağlaç değil, sıfat yapan ektir.

15.6. “Ki”den Önce veya Sonra Gereksiz Virgül Kullanmak

• Yanlış: Biliyorum, ki beni anlayacaksın.
• Yanlış: Biliyorum ki, beni anlayacaksın.
• Doğru: Biliyorum ki beni anlayacaksın.

Bağlaç olan “ki”, yalnızca bağlaç olduğu gerekçesiyle virgülle ayrılmaz.

15.7. “İyi Ki”yi Bitişik Yazmak

• Yanlış: İyiki geldin.
• Doğru: İyi ki geldin.

“İyi ki” söz grubundaki “ki” bağlaçtır ve ayrı yazılır. Aynı kural “keşke ki” gibi doğal olmayan yapılara genellenmemeli; her söz grubu kendi yerleşik kullanımı içinde değerlendirilmelidir.

16. Ki Bağlacı Konu Özeti

• Ki bağlacı, sözcükleri veya çoğunlukla yargıları birbirine bağlar.
• Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
• Büyük ünlü uyumuna girmez ve her zaman “ki” biçimindedir.
• Açıklama, amaç, koşul, sonuç, çıkarım, karşıtlık ve pekiştirme gibi anlam ilişkileri kurabilir.
• Cümlenin öznesi, nesnesi veya zarf tümleci değildir.
• “Demek ki, öyle ki, yeter ki, kaldı ki, ne var ki, tut ki, iyi ki” ayrı yazılır.
• “Belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki” kalıplaşmış biçimde bitişik yazılır.
• İlgi zamiri olan “-ki”, aitlik bildirir ve bir ismin yerini tutar.
• Sıfat yapan “-ki”, kendisinden sonra gelen ismi belirtir.
• Bağlaç olan “ki”den önce veya sonra sırf bağlaç olduğu için virgül kullanılmaz.
• “Ki”yi cümleden çıkarma yöntemi tek başına kesin sonuç vermez.
• Tür belirlenirken yazım, görev ve cümlenin anlamı birlikte incelenmelidir.

17. Açıklamalı Mini Test

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki” bağlaç olarak kullanılmıştır?

A) Bahçedeki ağaçlar çiçek açmış.
B) Seninki masanın üzerinde duruyor.
C) Duydum ki gelecek hafta taşınacakmışsınız.
D) Yarınki sınava birlikte çalışalım.
E) Bizimki bugün işe gitmedi.

Cevap: C

Açıklama: “Duydum ki gelecek hafta taşınacakmışsınız.” cümlesinde “ki”, iki yargıyı birbirine bağlamıştır. Diğer seçeneklerde “-ki” sıfat yapan ek veya ilgi zamiridir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

A) İyi ki bizi zamanında uyarmışsın.
B) Belli ki kararını çoktan vermiş.
C) Mademki buraya kadar geldin, içeri gir.
D) Ne varki elimizde yeterli kanıt yok.
E) Sanki bu soruyu daha önce görmüş.

Cevap: D

Açıklama: “Ne var ki” ayrı yazılan kalıplaşmış bir söz grubudur. Doğru yazım “Ne var ki elimizde yeterli kanıt yok.” biçimindedir.

3. “Biraz erken çıkalım ki yoğun trafiğe kalmayalım.” cümlesinde “ki” hangi anlam ilişkisini kurmuştur?

A) Karşılaştırma
B) Amaç
C) Varsayım
D) Karşıtlık
E) Çıkarım

Cevap: B

Açıklama: Erken çıkma eyleminin amacı yoğun trafiğe kalmamaktır. “Ki”, iki yargı arasında amaç ilişkisi kurmuştur.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat yapan “-ki” kullanılmıştır?

A) Anladım ki beni beklemeyecek.
B) Benimki henüz hazır değil.
C) Sokaktaki kalabalık giderek arttı.
D) Demek ki toplantı iptal edilmiş.
E) Yeter ki sözünü tut.

Cevap: C

Açıklama: “Sokaktaki” sözcüğü “kalabalık” ismini belirtmektedir. Bu nedenle buradaki “-ki” sıfat yapan ektir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin kullanımı doğrudur?

A) Öyle yoruldu, ki hemen uyudu.
B) Biliyorumki bize yardım edecek.
C) Bel ki yarın yeniden görüşürüz.
D) Yeterki düzenli çalışmaya devam et.
E) Anlaşılıyor ki bu konuda bir yanlışlık yapılmış.

Cevap: E

Açıklama: Bağlaç olan “ki” ayrı yazılmış ve gereksiz virgülle ayrılmamıştır. Diğer seçeneklerin doğru biçimleri “Öyle yoruldu ki…”, “Biliyorum ki…”, “Belki…” ve “Yeter ki…” olmalıdır.

18. Sık Sorulan Sorular

19. Sonuç

Ki bağlacı; yargılar arasında açıklama, amaç, koşul, sonuç, çıkarım ve karşıtlık gibi ilişkiler kuran, Türkçede sık kullanılan bir bağlaçtır. Temel yazım kuralı, kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılmasıdır. Buna karşılık “belki, çünkü, sanki, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki” gibi kalıplaşmış sözcükler bitişik yazılır.

Bir cümledeki “ki”nin türünü belirlemek için yalnızca ayrı veya bitişik yazılmasına bakılmamalıdır. “Ki” iki yargıyı bağlıyorsa bağlaç, bir ismin yerini tutuyorsa ilgi zamiri, kendisinden sonra gelen ismi belirtiyorsa sıfat yapan ektir. Bu görev ayrımı kavrandığında hem yazım soruları hem de sözcük türü soruları daha kolay çözülebilir. Bağlaçların genel özellikleri ve diğer bağlaçlarla kurdukları anlam ilişkileri ise Bağlaçlar başlığı altında birlikte değerlendirilebilir.