Fiil çekim ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek eylemin zamanını, kipini ve hangi kişi tarafından gerçekleştirildiğini gösterir. “Geleceksiniz” sözcüğündeki -ecek gelecek zaman, -siniz ise ikinci çoğul kişi anlamı taşır. Bu ekler yeni bir sözcük türetmez; fiilin cümle içinde kullanılmasını ve yüklem olmasını sağlar. Fiil çekiminin merkezinde kip ve kişi ekleri bulunur. Bunun yanında olumsuzluk eki, … Devamını oku
Bir işin gerçekleşmesini başka bir duruma bağlayan fiiller şart kipiyle kurulabilir. “Düzenli çalışırsan konuyu öğrenirsin.” cümlesinde öğrenmenin gerçekleşmesi, düzenli çalışma şartına bağlanmıştır. “Keşke biraz dinlensem.” cümlesinde ise aynı kip eki bir koşuldan çok dilek anlamı taşımaktadır. Şart kipinin eki **“-sa/-se”**dir. Bu ek, fiil kök veya gövdesinden sonra gelir ve kişi ekleriyle çekimlenir: “gelirsem, beklesen, çalışırsak” … Devamını oku
Bir işi yapma isteğini, niyetini veya birlikte hareket etme önerisini bildiren fiil biçimleri istek kipiyle kurulur. “Biraz dinleneyim.” ve “Bu konuyu birlikte değerlendirelim.” cümlelerinde eylemler henüz gerçekleşmemiştir; konuşan, bu eylemlerin yapılmasını istemektedir. İstek kipinin temel eki “-a/-e”’dir. Ancak ek, kişi ekleriyle birleştiğinde “geleyim, başlayalım, bekleyesin” gibi farklı biçimlerde görülebilir. Günümüz Türkçesinde özellikle birinci tekil ve … Devamını oku
Fiiller yalnızca bir işin, oluşun veya durumun zamanını bildirmez. Konuşanın bir eyleme ilişkin isteğini, koşulunu, gereklilik düşüncesini ya da buyruğunu da ifade edebilir. Fiilleri bu anlamlarla çekimleyen kiplere dilek kipleri denir. “Biraz dinlenelim.” cümlesinde istek, “Erken gelirsen görüşürüz.” cümlesinde şart, “Daha dikkatli olmalısın.” cümlesinde gereklilik, “Kapıyı kapat.” cümlesinde ise emir anlamı bulunur. Bu cümlelerde fiiller, … Devamını oku
Fiillerin geçmişte, konuşma anında, gelecekte veya genel bir zamanda gerçekleştiğini bildiren çekimlere haber kipleri denir. “Geldi”, “gelmiş”, “geliyor”, “gelecek” ve “gelir” sözcükleri aynı fiilin farklı zaman anlamları kazanmış biçimleridir. Bu fiiller yalnızca hareketi değil, hareketin zaman içindeki yerini de gösterir. Haber kiplerinde görülen ek ile cümlenin gerçek zaman anlamı her zaman bire bir örtüşmeyebilir. “Yarın … Devamını oku
Fiiller cümlede yargı bildirebilmek için zaman veya tasarlama anlamı kazanır ve bir kişiye bağlanır. “Yaz-” tek başına fiil köküdür; “yazdı”, “yazıyor”, “yazacak” ve “yazmalısın” biçimleri ise kip ve kişi anlamı taşıyan çekimli fiillerdir. Bu sözcükler bir işin kim tarafından, hangi zamanda veya hangi tasarlama anlamıyla gerçekleştirildiğini gösterir. Çekimli fiili belirlerken yalnızca sözcüğün sonunda ek bulunup … Devamını oku