Belgisiz sıfat, bir ismi sayı, miktar, kişi ya da kapsam bakımından kesinlik bildirmeden belirten sıfat türüdür. “Bazı öğrenciler”, “birkaç soru”, “her insan”, “hiçbir sorun” gibi kullanımlarda isim tam olarak belirlenmez; yalnızca belirsiz biçimde gösterilir. Bu nedenle belgisiz sıfat, Belirtme Sıfatları içinde yer alan en önemli konulardan biridir.
Belgisiz sıfatlar, Sıfatlar konusu içinde özellikle [Belgisiz Zamir] ile karıştırıldığı için dikkatli öğrenilmelidir. Çünkü “bazı, birkaç, çoğu, kimi, her, hiçbir” gibi sözcükler bir ismin önünde kullanıldığında belgisiz sıfat, ismin yerine geçtiğinde ise zamir olur. Bu ayrımı doğru yapmak, Sözcük Türleri ve TYT Türkçe dil bilgisi sorularında oldukça önemlidir.
İçindekiler
- Belgisiz Sıfat Nedir?
- Belgisiz Sıfatın Özellikleri
- Belgisiz Sıfat Nasıl Bulunur?
- Belgisiz Sıfatlarda Kullanılan Kelimeler
- Belgisiz Sıfat Örnekleri
- Belgisiz Sıfatlarda “Bir” Sözcüğünün Kullanımı
- Belgisiz Sıfatlarda Çoğul Kullanımı
- Belgisiz Sıfat ile Belgisiz Zamir Arasındaki Fark
- Belgisiz Sıfat ile İşaret Sıfatı Arasındaki Fark
- Belgisiz Sıfat ile Niteleme Sıfatı Arasındaki Fark
- Belgisiz Sıfat ile Sıfat Tamlaması İlişkisi
- TYT Türkçe’de Belgisiz Sıfat Nasıl Sorulur?
- Belgisiz Sıfatlarda Sık Yapılan Hatalar
- Belgisiz Sıfat Karşılaştırma Tablosu
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Belgisiz Sıfat Nedir?
Belgisiz sıfat, isimleri kesin olarak değil, belirsiz biçimde belirten sıfattır. Bu sıfatlar ismin miktarını, sayısını veya kapsamını tam olarak göstermez. Bunun yerine isme yaklaşık, genel ya da kesin olmayan bir anlam katar.
Örnek:
Bazı öğrenciler sınava geç kaldı.
Birkaç soru oldukça zordu.
Her insan hata yapabilir.
Bu cümlelerde “bazı, birkaç, her” sözcükleri kendilerinden sonra gelen isimleri belirtmiştir. Ancak bu belirtme kesin değildir. “Bazı öğrenciler” ifadesinde hangi öğrencilerin geç kaldığı açıkça söylenmez. “Birkaç soru” ifadesinde soru sayısı tam verilmez. “Her insan” ifadesinde ise belirli bir kişi değil, genel bir kapsam anlatılır.
Belgisiz sıfatlar, isme belirsizlik anlamı kattığı için [İşaret Sıfatı] gibi belirli bir varlığı göstermez. Aynı şekilde [Sayı Sıfatı] gibi kesin sayı da bildirmez.
2. Belgisiz Sıfatın Özellikleri
Belgisiz sıfatlar, bir ismin önüne gelerek onu belirsiz biçimde belirten sözcüklerdir. Bu sıfatların en önemli özelliği, tek başına değil, bir isimle birlikte kullanıldığında sıfat görevinde olmalarıdır.
Belgisiz sıfatların temel özellikleri şunlardır:
- Bir ismin önünde bulunur.
- İsmi kesin olmayan biçimde belirtir.
- Sayı, miktar, kişi veya kapsam bakımından belirsizlik bildirir.
- “Hangi?”, “kaç?”, “ne kadar?” gibi sorulara kesin olmayan cevaplar verir.
- Tek başına kullanıldığında sıfat değil, zamir olabilir.
- İsimle birlikte kullanıldığında [Sıfat Tamlamaları] oluşturur.
- Belirtme sıfatlarının bir türüdür.
- Cümledeki görevine göre belgisiz zamirle karıştırılabilir.
Örnek:
Birkaç kişi toplantıya katılmadı.
Kimi insanlar sessiz kalmayı tercih eder.
Bütün sorular dikkatle çözülmeli.
Bu cümlelerde “birkaç, kimi, bütün” sözcükleri isimlerin önünde kullanılmıştır. Bu sözcükler isimleri belirli bir kişi, sayı veya miktar bakımından kesinleştirmemiş; belirsiz biçimde belirtmiştir.
Belgisiz sıfatlar, ismin özelliğini bildirmez. Yani “nasıl?” sorusundan çok “hangi?”, “kaç?”, “ne kadar?” gibi sorularla ilişkilidir. Bu nedenle Niteleme Sıfatı ile karıştırılmamalıdır.
3. Belgisiz Sıfat Nasıl Bulunur?
Belgisiz sıfatı bulmak için cümlede önce belirsizlik anlamı taşıyan sözcüklere bakılır. Ancak belirsizlik bildiren her sözcük belgisiz sıfat değildir. Bir sözcüğün belgisiz sıfat olabilmesi için mutlaka bir ismin önünde bulunması ve o ismi belirtmesi gerekir.
Belgisiz sıfatı bulmak için şu sorular sorulabilir:
- Belirsizlik bildiren sözcük bir ismin önünde mi?
- Kendinden sonra gelen ismi belirtiyor mu?
- Sayı, miktar veya kapsam kesin mi, belirsiz mi?
- Sözcük ismin yerine mi geçmiş, yoksa ismi mi belirtmiş?
Örnek:
Bazı konular tekrar edilmelidir.
Bu cümlede “bazı” sözcüğü “konular” isminin önünde kullanılmıştır. Hangi konuların tekrar edileceği kesin olarak belirtilmemiştir. Bu nedenle “bazı” sözcüğü belgisiz sıfattır.
Başka bir örnek:
Birkaç öğrenci bahçede bekliyordu.
Bu cümlede “birkaç” sözcüğü “öğrenci” ismini sayı bakımından belirsiz biçimde belirtmiştir. Öğrenci sayısı tam olarak verilmemiştir. Bu nedenle “birkaç” belgisiz sıfattır.
Ancak şu cümleye dikkat edilmelidir:
Bazıları derse gelmedi.
Burada “bazıları” sözcüğü bir ismin önünde değildir. “Bazı öğrenciler” anlamında ismin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz sıfat değil, [Belgisiz Zamir] olur.
4. Belgisiz Sıfatlarda Kullanılan Kelimeler
Türkçede belgisiz sıfat olarak kullanılan birçok sözcük vardır. Bu sözcüklerin ortak özelliği, bir ismi kesinlik bildirmeden belirtmeleridir.
| Belgisiz Sıfat | Örnek Kullanım |
|---|---|
| bazı | bazı öğrenciler |
| birkaç | birkaç soru |
| birçok | birçok insan |
| kimi | kimi zamanlar |
| her | her öğrenci |
| hiçbir | hiçbir sorun |
| bütün | bütün kitaplar |
| tüm | tüm sınıf |
| çoğu | çoğu kişi |
| az | az zaman |
| fazla | fazla eşya |
| herhangi bir | herhangi bir konu |
| bir | bir gün |
| birtakım | birtakım sorunlar |
| başka | başka yol |
Örnek:
Bazı insanlar erken yorulur.
Birkaç cümle daha yazdım.
Her çocuk ilgi ister.
Hiçbir öğrenci soruyu çözemedi.belgisiz-sifat-ornekleri
Bütün kitapları rafa dizdi.
Bu cümlelerde belgisiz sıfatlar, kendilerinden sonra gelen isimleri kesin olmayan biçimde belirtmiştir.
Belgisiz sıfatlar içinde özellikle “bir” sözcüğüne dikkat edilmelidir. Çünkü “bir” sözcüğü bazı cümlelerde sayı anlamı taşırken bazı cümlelerde belirsizlik anlamı taşır. Bu ayrım, [Sayı Sıfatı] konusu ile bağlantılıdır.
5. Belgisiz Sıfat Örnekleri
Belgisiz sıfatlar günlük konuşmada ve yazılı anlatımda çok sık kullanılır. Özellikle kişi, sayı veya miktarı kesin olarak belirtmek istemediğimiz durumlarda bu sıfatlardan yararlanırız.
Örnek:
Bazı öğrenciler konuyu anlamadı.
Birkaç kitap masanın üzerinde duruyor.
Her insan aynı şekilde düşünmez.
Hiçbir sorun çözümsüz değildir.
Çoğu kişi bu cevabı doğru buldu.
Bu cümlelerde belgisiz sıfatlar şunlardır:
| Cümle | Belgisiz Sıfat | Belirttiği İsim |
|---|---|---|
| Bazı öğrenciler konuyu anlamadı. | bazı | öğrenciler |
| Birkaç kitap masanın üzerinde duruyor. | birkaç | kitap |
| Her insan aynı şekilde düşünmez. | her | insan |
| Hiçbir sorun çözümsüz değildir. | hiçbir | sorun |
| Çoğu kişi bu cevabı doğru buldu. | çoğu | kişi |
Belgisiz sıfatlar yalnızca kişi ve nesne adlarını belirtmez. Zaman, durum, olay ve kavram adlarını da belirsiz biçimde belirtebilir.
Başka bir örnek:
Bazı günler daha zor geçer.
Birkaç konu tekrar edilmeli.
Her düşünce hemen kabul edilmez.
Hiçbir zaman umudunu kaybetme.
Kimi olaylar insanı derinden etkiler.
Bu örneklerde “günler, konu, düşünce, zaman, olaylar” isimleri belirsiz biçimde belirtilmiştir.
6. Belgisiz Sıfatlarda “Bir” Sözcüğünün Kullanımı
Belgisiz sıfat konusunda en çok dikkat edilmesi gereken sözcüklerden biri “bir”dir. Çünkü “bir” sözcüğü cümledeki anlamına göre sayı sıfatı da olabilir, belgisiz sıfat da olabilir.
“Bir” sözcüğü kesin olarak sayı bildiriyorsa sayı sıfatı olur. Ancak “herhangi bir” anlamı taşıyorsa belgisiz sıfat kabul edilir.
| Cümle | “Bir” Sözcüğünün Anlamı | Türü |
|---|---|---|
| Bir öğrenci kapıda bekliyor. | Sayı anlamı güçlüdür. | Sayı sıfatı |
| Bir gün beni anlayacaksın. | Herhangi bir gün anlamı vardır. | Belgisiz sıfat |
| Bir kitap aldım. | Bağlama göre sayı anlamı taşıyabilir. | Sayı sıfatı |
| Bir yolunu buluruz. | Herhangi bir yol anlamı vardır. | Belgisiz sıfat |
Örnek:
Bir çocuk bahçede oynuyordu.
Bu cümlede “bir” sözcüğü “tek bir çocuk” anlamı taşıyorsa sayı sıfatı olarak değerlendirilebilir.
Başka bir örnek:
Bir gün her şey düzelecek.
Bu cümlede “bir” sözcüğü kesin sayı bildirmez. “Herhangi bir gün” anlamı taşır. Bu nedenle belgisiz sıfattır.
Bu ayrım sınavlarda önemlidir. Çünkü “bir” sözcüğü tek başına ezberlenerek değil, cümledeki anlamına göre değerlendirilmelidir.
7. Belgisiz Sıfatlarda Çoğul Kullanımı
Belgisiz sıfatlarda dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, bazı belgisiz sıfatların çoğul isimlerle, bazılarının ise tekil isimlerle daha doğal kullanılmasıdır.
Özellikle “her, hiçbir, birkaç” gibi sözcüklerden sonra gelen isimler çoğu zaman tekil kullanılır.
| Doğru Kullanım | Yanlış Kullanım |
|---|---|
| Her öğrenci | Her öğrenciler |
| Hiçbir insan | Hiçbir insanlar |
| Birkaç kitap | Birkaç kitaplar |
| Birçok kişi | Birçok kişiler |
Örnek:
Her öğrenci kurallara uymalıdır.
Hiçbir insan kusursuz değildir.
Birkaç kitap masada duruyordu.
Bu cümlelerde “her, hiçbir, birkaç” sözcüklerinden sonra gelen isimler tekil kullanılmıştır. Bu, Türkçenin doğal kullanımına uygundur.
Ancak “bütün” ve “tüm” gibi sözcüklerde çoğul kullanım mümkündür.
Örnek:
Bütün öğrenciler bahçeye çıktı.
Tüm kitaplar rafa dizildi.
Bu cümlelerde “bütün” ve “tüm” sözcükleri çoğul isimlerle birlikte kullanılmıştır.
Bu nokta yalnızca belgisiz sıfatı bulmak için değil, doğru ve doğal cümle kurmak için de önemlidir. Yazılı anlatımda bu tür ayrıntılar, anlatımın daha düzgün olmasını sağlar.
8. Belgisiz Sıfat ile Belgisiz Zamir Arasındaki Fark
Belgisiz sıfat ile belgisiz zamir en çok karıştırılan konulardan biridir. Çünkü “bazı, birkaç, çoğu, kimi, hepsi, hiçbiri” gibi sözcükler cümledeki görevine göre farklı türlerde kullanılabilir.
Belgisiz sıfat bir ismin önünde bulunur ve o ismi belirsiz biçimde belirtir. Belgisiz zamir ise ismin yerine geçer.
| Özellik | Belgisiz Sıfat | Belgisiz Zamir |
|---|---|---|
| İsmin önünde bulunur | Evet | Hayır |
| İsmin yerine geçer | Hayır | Evet |
| İsmi belirsiz biçimde belirtir | Evet | Hayır |
| Ek alabilir mi? | Genellikle almaz | Alabilir |
| Örnek | Bazı öğrenciler | Bazıları |
Örnek:
Bazı öğrenciler derse gelmedi.
Bazıları derse gelmedi.
İlk cümlede “bazı” sözcüğü “öğrenciler” isminin önünde olduğu için belgisiz sıfattır. İkinci cümlede “bazıları” sözcüğü “öğrenciler” isminin yerine geçmiştir. Bu nedenle belgisiz zamirdir.
Başka bir örnek:
Birkaç soru yanlış çıktı.
Birkaçı yanlış çıktı.
İlk cümlede “birkaç” sözcüğü “soru” ismini belirtmiştir. İkinci cümlede “birkaçı” sözcüğü “soruların bir kısmı” anlamında ismin yerine geçmiştir. Bu nedenle zamirdir.
Bu ayrım, Zamirler ve Sıfatlar arasındaki farkı anlamak için çok önemlidir.
9. Belgisiz Sıfat ile İşaret Sıfatı Arasındaki Fark
Belgisiz sıfat ile işaret sıfatı, belirtme sıfatları içinde yer alır; ancak isme kattıkları anlam farklıdır. Belgisiz sıfat ismi kesin olmayan biçimde belirtirken, [İşaret Sıfatı] ismi gösterme yoluyla belirtir.
Örnek:
Bazı öğrenciler bahçede bekliyor.
Bu öğrenciler bahçede bekliyor.
İlk cümlede “bazı” sözcüğü öğrencileri belirsiz biçimde belirtmiştir. Hangi öğrenciler olduğu açık değildir. İkinci cümlede ise “bu” sözcüğü belirli öğrencileri işaret etmiştir.
| Özellik | Belgisiz Sıfat | İşaret Sıfatı |
|---|---|---|
| Belirsizlik bildirir | Evet | Hayır |
| İşaret anlamı taşır | Hayır | Evet |
| İsmin önünde bulunur | Evet | Evet |
| Örnek | bazı kitaplar | bu kitaplar |
Başka bir örnek:
Birkaç soru zordu.
Şu soru zordu.
İlk cümlede soru sayısı kesin değildir. İkinci cümlede ise belirli bir soru işaret edilmiştir. Bu nedenle “birkaç” belgisiz sıfat, “şu” ise işaret sıfatıdır.
10. Belgisiz Sıfat ile Niteleme Sıfatı Arasındaki Fark
Belgisiz sıfat ile Niteleme Sıfatı arasındaki temel fark, isme kattıkları anlamdır. Niteleme sıfatı ismin özelliğini bildirir. Belgisiz sıfat ise ismi belirsiz biçimde belirtir.
Örnek:
Çalışkan öğrenciler başarılı olur.
Bazı öğrenciler başarılı olur.
İlk cümlede “çalışkan” sözcüğü öğrencilerin niteliğini bildirir. “Nasıl öğrenciler?” sorusuna cevap verir. Bu nedenle niteleme sıfatıdır.
İkinci cümlede “bazı” sözcüğü öğrencilerin özelliğini değil, belirsiz bir kısmını belirtir. Bu nedenle belgisiz sıfattır.
| Özellik | Belgisiz Sıfat | Niteleme Sıfatı |
|---|---|---|
| Belirsizlik bildirir | Evet | Hayır |
| Özellik bildirir | Hayır | Evet |
| “Nasıl?” sorusuna cevap verir | Hayır | Evet |
| Örnek | birkaç öğrenci | çalışkan öğrenci |
Başka bir örnek:
Birkaç eski kitap buldum.
Bu cümlede iki farklı sıfat vardır. “Birkaç” belgisiz sıfattır; çünkü kitap sayısını kesin olmayan biçimde belirtir. “Eski” ise niteleme sıfatıdır; çünkü kitabın özelliğini bildirir.
11. Belgisiz Sıfat ile Sıfat Tamlaması İlişkisi
Belgisiz sıfatlar isimlerle birlikte kullanıldığında sıfat tamlaması oluşturur. Çünkü sıfat tamlamasında bir sıfat ve bir isim bulunur. Belgisiz sıfat da ismin önüne gelerek onu belirttiği için bu yapının içinde yer alır.
Örnek:
Bazı insanlar
Birkaç soru
Her öğrenci
Hiçbir sorun
Bu ifadelerde “bazı, birkaç, her, hiçbir” sözcükleri sıfat; “insanlar, soru, öğrenci, sorun” sözcükleri ise isimdir. Bu nedenle bu yapılar sıfat tamlamasıdır.
Başka bir örnek:
Birkaç eski defter dolapta duruyor.
Bu cümlede “birkaç eski defter” ifadesinde iki sıfat vardır. “Birkaç” belgisiz sıfat, “eski” niteleme sıfatıdır. “Defter” ise isimdir.
Bu tür yapılar, [Sıfat Tamlamaları] konusunun yalnızca niteleme sıfatlarıyla değil, belirtme sıfatlarıyla da ilişkili olduğunu gösterir.
12. TYT Türkçe’de Belgisiz Sıfat Nasıl Sorulur?
TYT Türkçe’de belgisiz sıfat genellikle doğrudan tanım sorusu olarak değil, sözcüğün cümledeki görevini buldurmaya yönelik sorulur. Öğrenciden belgisiz sıfat ile belgisiz zamiri ayırt etmesi beklenir.
TYT’de belgisiz sıfat şu şekillerde sorulabilir:
- Altı çizili sözcüğün türü sorulabilir.
- Belgisiz sıfat ile belgisiz zamir karşılaştırılabilir.
- Belirtme sıfatları içinde belgisiz sıfat buldurulabilir.
- Sıfat tamlamasında kullanılan sıfatın türü sorulabilir.
- “Bir” sözcüğünün görevine dikkat edilmesi istenebilir.
- Çoğul kullanımı üzerinden doğru-yanlış ayrımı yaptırılabilir.
Örnek:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfat vardır?
A) Bazıları erkenden ayrıldı.
B) Birkaçı doğru cevap verdi.
C) Her öğrenci sınava katıldı.
D) Hiçbiri bu soruyu çözemedi.
E) Kimi bunu kabul etmedi.
Doğru cevap C seçeneğidir. Çünkü “her” sözcüğü “öğrenci” isminin önünde kullanılmış ve onu belirsiz kapsam anlamıyla belirtmiştir.
TYT’de bu konu, çoğu zaman Dil Bilgisi ve Sözcük Türleri başlıkları içinde değerlendirilir. Bu nedenle yalnızca kelime ezberlemek yeterli değildir; sözcüğün cümledeki görevi mutlaka incelenmelidir.
13. Belgisiz Sıfatlarda Sık Yapılan Hatalar
Belgisiz sıfat konusu kolay görünse de öğrenciler özellikle zamir ayrımında hata yapar. Çünkü belgisiz sıfat olarak kullanılan birçok sözcük, başka bir cümlede zamir olabilir.
Bu konuda sık yapılan hatalar şunlardır:
- Belirsizlik bildiren her sözcüğün belgisiz sıfat sanılması.
- İsmin önünde bulunma şartının unutulması.
- Belgisiz sıfat ile belgisiz zamirin karıştırılması.
- “Bir” sözcüğünün her zaman sayı sıfatı kabul edilmesi.
- “Her öğrenciler”, “hiçbir insanlar” gibi yanlış çoğul kullanımların yapılması.
- Belgisiz sıfat ile niteleme sıfatının aynı görevde sanılması.
Örnek:
Bazı öğrenciler gelmedi.
Bazıları gelmedi.
İlk cümlede “bazı” sözcüğü “öğrenciler” isminin önünde kullanıldığı için belgisiz sıfattır. İkinci cümlede ise “bazıları” sözcüğü ismin yerine geçtiği için belgisiz zamirdir.
Başka bir örnek:
Her öğrenciler dikkatli olmalı. (yanlış)
Her öğrenci dikkatli olmalı. (doğru)
“Her” sözcüğünden sonra gelen isim genellikle tekil kullanılır. Bu nedenle “her öğrenciler” kullanımı doğru değildir.
14. Belgisiz Sıfat Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki tablo, belgisiz sıfatı benzer kavramlardan ayırmayı kolaylaştırır.
| Kavram | Görevi | Örnek |
|---|---|---|
| Belgisiz Sıfat | İsmi belirsiz biçimde belirtir | bazı insanlar |
| Belgisiz Zamir | İsmin yerine geçer | bazıları |
| İşaret Sıfatı | İsmi işaret ederek belirtir | bu insanlar |
| Niteleme Sıfatı | İsmin özelliğini bildirir | çalışkan insanlar |
| Soru Sıfatı | İsmi soru yoluyla belirtir | hangi insanlar |
| Sayı Sıfatı | İsmi sayı bakımından belirtir | üç insan |
Belgisiz sıfatı doğru bulmak için önce sözcüğün bir ismin önünde bulunup bulunmadığına bakmak gerekir. Sözcük bir ismin önündeyse ve o ismi kesin olmayan biçimde belirtiyorsa belgisiz sıfattır.
15. Açıklamalı Mini Test
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfat vardır?
A) Bazıları toplantıya katılmadı.
B) Birkaç öğrenci sınıfta kaldı.
C) Hiçbiri doğru cevap vermedi.
D) Kimi bunu kabul etmedi.
E) Çoğu erken ayrıldı.
Cevap: B
Açıklama: “Birkaç öğrenci” ifadesinde “birkaç” sözcüğü “öğrenci” isminin önünde kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz sıfattır.
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “bazı” sözcüğü belgisiz sıfat olarak kullanılmıştır?
A) Bazıları seni bekliyor.
B) Bazı konular tekrar edilmeli.
C) Bazısını daha önce görmüştüm.
D) Bazıları çok yoruldu.
E) Bazısını anlamadım.
Cevap: B
Açıklama: “Bazı konular” ifadesinde “bazı” sözcüğü “konular” ismini belirsiz biçimde belirtmiştir.
Soru 3
“Her insan hata yapabilir.” cümlesinde “her” sözcüğünün türü nedir?
A) İşaret sıfatı
B) Belgisiz sıfat
C) Niteleme sıfatı
D) Belgisiz zamir
E) Soru sıfatı
Cevap: B
Açıklama: “Her” sözcüğü “insan” isminin önünde kullanılmış ve ismi kapsam bakımından belirtmiştir. Bu nedenle belgisiz sıfattır.
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfat ile niteleme sıfatı birlikte kullanılmıştır?
A) Bazıları erken geldi.
B) Bu kitabı okudum.
C) Birkaç eski kitap buldum.
D) Hangi soruyu çözdün?
E) Üç öğrenci yarıştı.
Cevap: C
Açıklama: “Birkaç eski kitap” ifadesinde “birkaç” belgisiz sıfat, “eski” ise niteleme sıfatıdır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi belgisiz sıfat için doğru değildir?
A) İsmin önünde bulunur.
B) İsmi belirsiz biçimde belirtir.
C) Belirtme sıfatları içinde yer alır.
D) Her zaman ismin yerine geçer.
E) “Bazı, birkaç, her” gibi sözcüklerle yapılabilir.
Cevap: D
Açıklama: Belgisiz sıfat ismin yerine geçmez, ismin önünde bulunur. İsmin yerine geçen kullanımlar belgisiz zamirdir.
16. Sık Sorulan Sorular
Belgisiz sıfat nedir?
Belgisiz sıfat, bir ismi kesinlik bildirmeden belirten sıfattır. “Bazı öğrenciler”, “birkaç soru”, “her insan” ifadelerinde kullanılan “bazı, birkaç, her” sözcükleri belgisiz sıfattır.
Belgisiz sıfat nasıl bulunur?
Belgisiz sıfatı bulmak için belirsizlik bildiren sözcüğün bir ismin önünde kullanılıp kullanılmadığına bakılır. Sözcük bir ismi belirsiz biçimde belirtiyorsa belgisiz sıfattır.
Belgisiz sıfat ile belgisiz zamir arasındaki fark nedir?
Belgisiz sıfat bir ismin önünde bulunur ve onu belirtir. Belgisiz zamir ise ismin yerine geçer. “Bazı öğrenciler geldi.” cümlesinde “bazı” belgisiz sıfat, “Bazıları geldi.” cümlesinde “bazıları” belgisiz zamirdir.
“Bir” sözcüğü belgisiz sıfat olur mu?
Evet. “Bir” sözcüğü “herhangi bir” anlamı taşıyorsa belgisiz sıfat olur. “Bir gün beni anlayacaksın.” cümlesinde “bir” sözcüğü belgisiz sıfattır.
Belgisiz sıfat belirtme sıfatı mıdır?
Evet. Belgisiz sıfat, belirtme sıfatlarının bir türüdür. İsmi kesin olmayan, belirsiz bir anlamla belirttiği için belirtme sıfatları içinde değerlendirilir.
17. Sonuç
Belgisiz sıfat, isimleri kesinlik bildirmeden belirten önemli bir sıfat türüdür. “Bazı, birkaç, birçok, her, hiçbir, kimi, çoğu, bütün, tüm” gibi sözcükler bir ismin önünde kullanıldığında belgisiz sıfat olur. Bu sıfatlar ismin miktarını, sayısını veya kapsamını tam olarak belirtmez; yalnızca belirsiz biçimde gösterir.
Bu konu, Belirtme Sıfatları içinde yer alan temel başlıklardan biridir. Belgisiz sıfatı iyi anlayan bir öğrenci, [İşaret Sıfatı], [Soru Sıfatı] ve [Sayı Sıfatı] konularını daha kolay ayırt eder. Ayrıca belgisiz sıfat ile belgisiz zamir arasındaki farkı bilmek, Zamirler ve Sözcük Türleri sorularında doğru sonuca ulaşmayı sağlar. Belgisiz sıfatların isimlerle birlikte oluşturduğu yapılar ise Sıfat Tamlamaları konusunu anlamak için güçlü bir temel oluşturur.