Zamir Nedir? Zamir Türleri, Özellikleri ve Örnekleri

Zamir, isimlerin yerini tutan sözcük türüdür. Türkçede zamirler, aynı kişi veya varlık adının tekrar edilmesini önleyerek anlatımı daha akıcı ve anlaşılır hâle getirir. Dil Bilgisi konularının temel başlıklarından biri olan zamirler; kişi, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük ve ilgi zamiri olmak üzere farklı türlere ayrılır. Zamir konusunu doğru öğrenmek; İsimler, Sıfatlar, Zarflar ve [Cümlenin Ögeleri] gibi birçok dil bilgisi konusunu daha kolay kavramanızı sağlar. Bu yazıda zamirin tanımını, özelliklerini, türlerini, örneklerini ve TYT Türkçe’de nasıl sorulduğunu ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

İçindekiler

1. Zamir Nedir?
2. Zamirin Özellikleri Nelerdir?
3. Zamir Nasıl Bulunur?
4. Zamir Türleri Nelerdir?
    4.1. Kişi Zamiri
    4.2. İşaret Zamiri
    4.3. Belgisiz Zamir
    4.4. Soru Zamiri
    4.5. Dönüşlülük Zamiri
    4.6. İlgi Zamiri
5. Zamir Çeşitleri Tablosu
6. Zamir ile İsim Arasındaki Fark
7. Zamir ile Sıfat Arasındaki Fark
8. Zamir ile Zarf Arasındaki Fark
9. Adıl Nedir?
10. Zamir Örnekleri
11. Cümlede Zamir Nasıl Ayırt Edilir?
12. Zamirlerde Hâl, Çoğul ve İyelik Ekleri
13. TYT Türkçe’de Zamir Nasıl Sorulur?
14. Zamir Konusunda Sık Yapılan Hatalar
15. Zamir Konu Özeti
16. Açıklamalı Mini Test
17. Sık Sorulan Sorular
18. Sonuç

1. Zamir Nedir?

Zamir, bir ismi doğrudan söylemek yerine o ismin yerini tutan sözcüktür. Zamirler kişi, varlık, nesne ve kavram adlarının yerine kullanılabilir. Türkçede zamirin diğer adı “adıl”dır.

Örnek:

Elif, çantasını masaya bıraktı. Elif daha sonra çantasını aldı.

Bu anlatımda “Elif” ve “çanta” isimleri tekrar edilmiştir. Cümleyi daha doğal hâle getirmek için şöyle söyleyebiliriz:

Elif, çantasını masaya bıraktı. Daha sonra onu aldı.

Buradaki “onu” sözcüğü “çanta” isminin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle zamirdir.

Başka bir örnek:

Murat bugün okula gelmedi. O, kendisini iyi hissetmiyormuş.

Bu cümlede “o” sözcüğü “Murat” isminin yerine geçmiştir. “Kendisini” sözcüğü de cümlenin öznesi olan Murat’ı göstermektedir.

Zamirleri doğru anlayabilmek için öncelikle isimlerin ne olduğunu bilmek gerekir. Çünkü zamirin temel görevi, bir ismin yerini tutmaktır. Bu nedenle İsimler konusu ile zamirler arasında doğrudan bir ilişki vardır.

Kısaca:

İsim, varlığın adıdır.
Zamir, o adın yerine kullanılan sözcüktür.

2. Zamirin Özellikleri Nelerdir?

Zamirlerin en önemli özelliği, isimlerin yerine kullanılmalarıdır. Ancak zamirlerin görevi yalnızca kelime tekrarını önlemek değildir. Zamirler aynı zamanda kişiler, nesneler ve kavramlar arasında anlam ilişkisi kurulmasını sağlar.

Zamirlerin başlıca özellikleri şunlardır:

• İsimlerin yerine kullanılır.
• Aynı ismin tekrar edilmesini önler.
• Anlatımı daha akıcı ve kısa hâle getirir.
• Cümlede isim gibi görev üstlenebilir.
• Özne, nesne veya dolaylı tümleç olabilir.
• Hâl eki alabilir.
• Çoğul eki alabilir.
• İyelik eki alabilir.
• Bir kişi veya varlığı işaret yoluyla karşılayabilir.
• Belirsizlik ya da soru anlamı taşıyabilir.
• Kullanıldığı cümleye göre farklı zamir türlerine ayrılır.
• Bazı zamirler sıfatlarla karıştırılabilir.

Örnek:

Ben bu soruyu çözdüm.

“Ben” sözcüğü konuşan kişinin adının yerine kullanılmıştır ve cümlenin öznesidir.

Öğretmen beni çağırdı.

“Beni” sözcüğü yine bir kişinin yerine kullanılmıştır; ancak bu kez belirtme hâl eki almış ve nesne görevinde kullanılmıştır.

Dikkat: Bir sözcüğün zamir olup olmadığını anlamak için yalnızca kelimenin anlamına bakılmaz. Sözcüğün cümlede bir ismin yerine geçip geçmediği kontrol edilir.

Zamirler, Dil Bilgisi içinde sözcük türlerini ayırt etmeye yönelik sorularda sıkça karşımıza çıkar.

3. Zamir Nasıl Bulunur?

Cümlede zamir bulmanın en güvenilir yolu, sözcüğün bir ismin yerini tutup tutmadığını belirlemektir.

Zamir bulmak için şu adımlar izlenebilir:

1. Cümlede kişi, varlık veya nesne bildiren sözcükleri belirleyin.
2. Bir sözcüğün bu isimlerden birinin yerine kullanılıp kullanılmadığını inceleyin.
3. Sözcükten sonra bir isim gelip gelmediğine bakın.
4. Sözcük doğrudan bir varlığı karşılıyorsa zamir olabileceğini düşünün.
5. Sözcüğün hangi ismin yerine geçtiğini bulmaya çalışın.
6. Anlamına göre zamirin türünü belirleyin.

Örnek:

Bu kitap oldukça sürükleyici.

Bu cümlede “bu” sözcüğünden sonra “kitap” ismi gelmiştir. “Bu” sözcüğü ismin yerine geçmemiş, ismi belirtmiştir. Bu nedenle işaret sıfatıdır.

Bu oldukça sürükleyici.

Bu cümlede ise “bu” sözcüğü bir kitap, film veya başka bir varlığın yerine kullanılmıştır. Bu nedenle işaret zamiridir.

Önemli: Bir sözcüğün ardından isim geliyorsa sözcük çoğunlukla sıfat; sözcük ismin yerine kullanılıyorsa zamirdir.

Bu ayrımı daha iyi kavrayabilmek için Sıfatlar konusu ile zamirleri birlikte incelemek oldukça yararlıdır.

4. Zamir Türleri Nelerdir?

Zamirler, taşıdıkları anlam ve cümledeki kullanımlarına göre altı temel grupta incelenir:

1. Kişi zamiri
2. İşaret zamiri
3. Belgisiz zamir
4. Soru zamiri
5. Dönüşlülük zamiri
6. İlgi zamiri

Her zamir türü bir ismin yerini tutar; ancak ismi karşılama biçimi farklıdır. Kişi zamirleri kişi adlarının yerine geçerken işaret zamirleri varlıkları işaret yoluyla gösterir. Belgisiz zamirler varlıkları belirsiz biçimde karşılarken soru zamirleri isimlerin yerini soru yoluyla tutar.

4.1. Kişi Zamiri

Kişi zamiri, kişi adlarının yerine kullanılan zamirdir. Konuşanı, dinleyeni veya hakkında konuşulan kişiyi karşılar.

Kişi zamirleri şunlardır:

Örnek:

Ben yarın erkenden yola çıkacağım.

“Ben” sözcüğü konuşan kişinin adının yerine geçmiştir.

Sen bu kitabı daha önce okudun mu?

“Sen” sözcüğü dinleyen kişinin adının yerine kullanılmıştır.

Onlar bahçede bizi bekliyor.

“Onlar” birden fazla kişinin, “bizi” ise konuşan kişiyle birlikte başka kişilerin yerine kullanılmıştır.

Kişi zamirleri hâl eki alabilir:

• beni
• bana
• bende
• benden
• seni
• sana
• onda
• ondan
• bize
• sizi
• onlara

Örnek:

Bana bu konuyu ayrıntılı olarak anlattı.

“Bana” sözcüğü birinci tekil kişi zamiridir ve yönelme hâl eki almıştır.

Dikkat: “O” sözcüğü insan yerine kullanıldığında kişi zamiri, insan dışındaki bir varlığın yerine kullanıldığında işaret zamiri olabilir.

Örnek:

Ahmet bugün gelmedi. O hastalanmış.

Buradaki “o”, Ahmet’in yerine kullanıldığı için kişi zamiridir.

Kitabı masada gördüm. Onu çantama koydum.

Buradaki “onu”, kitap isminin yerine kullanıldığı için işaret zamiridir.

Kişi zamirlerini daha ayrıntılı incelemek için [Kişi Zamiri] konusuna bakabilirsiniz.

4.2. İşaret Zamiri

İşaret zamiri, varlıkların adını söylemeden onları işaret yoluyla karşılayan zamirdir.

Başlıca işaret zamirleri şunlardır:

• bu
• şu
• o
• bunlar
• şunlar
• onlar
• burası
• şurası
• orası
• öteki
• beriki

Örnek:

Bu benim en sevdiğim kitaptır.

“Bu” sözcüğü bir kitabın yerine kullanılmıştır.

Şunu masanın üzerine bırak.

“Şunu” sözcüğü bir nesnenin yerini tutmuştur.

Bunları dolaba yerleştirebilir misin?

“Bunları” sözcüğü birden fazla nesnenin yerine kullanılmıştır.

İşaret zamiri ile işaret sıfatı arasındaki temel fark şöyledir:

Unutmayın: “Bu, şu, o” sözcükleri her zaman zamir değildir. Bu sözcüklerin türü, cümledeki görevlerine göre belirlenir.

Bu ayrımı ayrıntılarıyla öğrenmek için [İşaret Zamiri] ve [İşaret Sıfatı] konularını birlikte inceleyebilirsiniz.

4.3. Belgisiz Zamir

Belgisiz zamir, hangi kişi veya varlığın kastedildiğini kesin olarak bildirmeyen zamirdir. Varlıkların yerini belirsiz biçimde tutar.

Başlıca belgisiz zamirler şunlardır:

• biri
• birisi
• bazıları
• kimileri
• herkes
• hiçbiri
• hepsi
• çoğu
• birkaçı
• başkası
• tümü
• kimi
• öteki
• birçoğu
• herkes
• herhangi biri

Örnek:

Biri seni kapıda bekliyor.

“Biri” sözcüğü kim olduğu bilinmeyen bir kişinin yerine kullanılmıştır.

Bazıları bu soruyu yanlış cevapladı.

“Bazıları” sözcüğü belirli olmayan kişilerin yerine geçmiştir.

Hiçbiri toplantıya zamanında gelmedi.

“Hiçbiri” sözcüğü birden fazla kişinin yerini belirsiz biçimde tutmuştur.

Belgisiz zamirler, belgisiz sıfatlarla sıkça karıştırılır.

Dikkat: Belgisiz zamirler çoğunlukla isim çekim eklerini alabilir. “Bazıları, kimilerini, çoğuna, hiçbirinden” gibi kullanımlarda bu özellik açıkça görülür.

Konunun ayrıntıları için [Belgisiz Zamir] ve [Belgisiz Sıfat] yazılarını inceleyebilirsiniz.

4.4. Soru Zamiri

Soru zamiri, isimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirdir.

Başlıca soru zamirleri şunlardır:

• kim
• ne
• hangisi
• kaçı
• nesi
• kime
• kimden
• neyi
• nereye

Örnek:

Kim kapıyı çaldı?

“Kim” sözcüğü bir kişinin yerine kullanılmıştır.

Ne arıyorsun?

“Ne” sözcüğü bir nesnenin veya kavramın yerini tutmaktadır.

Hangisini satın aldın?

“Hangisini” sözcüğü seçeneklerden birinin yerine geçmiştir.

Soru zamiri ile soru sıfatı arasındaki fark şudur:

Önemli: Bir cümlenin soru anlamı taşıması, cümlede mutlaka soru zamiri bulunduğu anlamına gelmez. Soru sözcüğünün bir ismin yerine geçmesi gerekir.

Soru zamirleri hakkında daha fazla örnek için [Soru Zamiri] ve [Soru Sıfatı] konularına bakabilirsiniz.

4.5. Dönüşlülük Zamiri

Dönüşlülük zamiri, “kendi” sözcüğüyle kurulur. Yapılan işin özneye döndüğünü gösterir veya özneyi pekiştirir.

“Kendi” sözcüğü kişi ekleriyle kullanılabilir:

Örnek:

Bu resmi kendim çizdim.

“Kendim” sözcüğü işi yapan kişiyi vurgulamıştır.

Çocuk kendi odasını topladı.

“Kendi” sözcüğü odanın çocuğa ait olduğunu belirtmektedir.

Ayşe kendine yeni bir çanta aldı.

“Kendine” sözcüğü, yapılan işin özneye yöneldiğini göstermiştir.

Müdür açıklamayı kendisi yaptı.

“Kendisi” sözcüğü özneyi pekiştirmiştir.

Dikkat: “Kendi” sözcüğü bazı cümlelerde dönüşlülük anlamı taşırken bazı cümlelerde yalnızca pekiştirme amacıyla kullanılabilir. Her iki durumda da dönüşlülük zamiri kabul edilir.

Ayrıntılı konu anlatımı için [Dönüşlülük Zamiri] yazısını inceleyebilirsiniz.

4.6. İlgi Zamiri

İlgi zamiri, tamlayan eki almış bir sözcüğe eklenerek daha önce söylenmiş bir ismin yerini tutan “-ki” ekidir.

Örnek:

Benim kalemim siyah, seninki mavidir.

“Seninki” sözcüğü “senin kalemin” anlamındadır. “Kalem” isminin yerine kullanıldığı için “-ki” ilgi zamiridir.

Bizim evimiz geniş, onlarınki daha küçük.

“Onlarınki” sözcüğü “onların evi” anlamındadır.

Senin çantan burada, benimki sınıfta kaldı.

“Benimki” sözcüğü “benim çantam” yerine kullanılmıştır.

İlgi zamiri olan “-ki”, sıfat yapan “-ki” ve bağlaç olan “ki” ile karıştırılmamalıdır.

Dikkat: İlgi zamiri olan “-ki” ektir ve kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır.

İlgi zamirini ayrıntılı öğrenmek için [İlgi Zamiri] ve [Ki Yazımı] konularını birlikte inceleyebilirsiniz.

5. Zamir Çeşitleri Tablosu

Not: Bir sözcüğün hangi zamir türüne ait olduğunu belirlerken sözcüğün cümlede karşıladığı varlığa ve taşıdığı anlama bakılmalıdır.

6. Zamir ile İsim Arasındaki Fark

İsim, bir varlığın veya kavramın adıdır. Zamir ise bu adın yerine kullanılan sözcüktür.

Örnek:

Merve sınıfa girdi.

“Merve” bir kişi adıdır ve isimdir.

O sınıfa girdi.

“O” sözcüğü Merve’nin yerine kullanılmıştır ve kişi zamiridir.

Önemli: Zamirler isimlerin yerine geçtiği için cümlede isimlerin üstlenebildiği görevleri üstlenebilir.

7. Zamir ile Sıfat Arasındaki Fark

Zamir ile sıfat arasındaki temel fark, sözcüğün isimle kurduğu ilişkidir.

Sıfat, ismin önüne gelerek onu niteler veya belirtir. Zamir ise ismin yerine geçer.

Dikkat: “Bu, şu, o, bazı, birkaç, hangi, kaç” gibi sözcüklerin türü ezberle belirlenemez. Cümledeki kullanımlarına bakılmalıdır.

8. Zamir ile Zarf Arasındaki Fark

Zamir, isimlerin yerine geçer. Zarf ise fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları anlam bakımından etkiler.

Örnek:

Bunu hemen getir.

“Bunu” sözcüğü bir nesnenin yerine geçtiği için zamirdir. “Hemen” sözcüğü ise “getir” fiilini zaman bakımından etkilediği için zarftır.

Zamir ile zarf arasındaki farkları daha iyi anlayabilmek için Zarflar konusu da gözden geçirilebilir.

9. Adıl Nedir?

Adıl, zamirin Türkçe karşılığı olarak kullanılan dil bilgisi terimidir. “Zamir” ve “adıl” aynı sözcük türünü ifade eder.

Kısaca:

Adıl = Zamir

Örnek:

Ben bugün evde kalacağım.

“Ben” sözcüğü kişi adının yerine kullanıldığı için zamirdir. Aynı zamanda adıl olarak da adlandırılır.

Şunu bana uzatır mısın?

“Şunu” sözcüğü bir nesnenin yerine kullanıldığı için işaret zamiri, yani işaret adılıdır.

Bazı kaynaklarda “kişi adılı, işaret adılı, belgisiz adıl” gibi ifadeler kullanılabilir. Bu adlandırmalar, “kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir” terimleriyle aynı anlamdadır.

10. Zamir Örnekleri

Kişi zamiri örnekleri:

• Ben bugün erken geldim.
• Sen bu soruyu doğru çözdün.
• O bizi kapıda bekliyordu.
• Biz yarın yola çıkacağız.
• Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
• Onlar bahçede oyun oynuyor.

İşaret zamiri örnekleri:

• Bu benim.
• Şunu alabilir miyim?
• Onları dolaba koydum.
• Bunlar oldukça eski.
• Orası çocukluğumun geçtiği yer.
• Ötekini daha çok beğendim.

Belgisiz zamir örnekleri:

• Biri kapıyı çaldı.
• Bazıları erken ayrıldı.
• Herkes yerini aldı.
• Hiçbiri doğru cevap vermedi.
• Çoğu bu karara itiraz etti.
• Birkaçı bizimle geldi.

Soru zamiri örnekleri:

• Kim geldi?
• Ne arıyorsun?
• Hangisini seçtin?
• Kaçı doğru çıktı?
• Neyi kaybettin?
• Kime haber verdin?

Dönüşlülük zamiri örnekleri:

• Bu işi kendim yaptım.
• Sen kendine dikkat et.
• Ayşe kendisi konuştu.
• Biz bu kararı kendimiz verdik.
• Siz kendinizi tanıtın.
• Çocuklar kendileri hazırlık yaptı.

İlgi zamiri örnekleri:

• Benimki daha yenidir.
• Seninki masanın üzerinde.
• Onunki kırılmış.
• Bizimki bahçede duruyor.
• Sizinki daha geniş.
• Onlarınki henüz tamamlanmadı.

11. Cümlede Zamir Nasıl Ayırt Edilir?

Cümlede zamiri ayırt etmek için şu sorular sorulabilir:

• Sözcük bir kişinin veya varlığın adı mı?
• Sözcük bir ismin yerine mi kullanılmış?
• Sözcükten sonra bir isim geliyor mu?
• Sözcüğün yerine bir isim getirilebilir mi?
• Sözcük kişi, işaret, belirsizlik veya soru anlamı taşıyor mu?

Örnek:

Şu çantayı bana verir misin?

“Şu” sözcüğünden sonra “çanta” ismi gelmiştir. Bu nedenle “şu” işaret sıfatıdır.

Şunu bana verir misin?

“Şunu” sözcüğü çanta veya başka bir nesnenin yerine geçmiştir. Bu nedenle işaret zamiridir.

Başka bir örnek:

Bazı insanlar erken uyandı.

“Bazı” sözcüğü “insanlar” ismini belirtmiştir. Belgisiz sıfattır.

Bazıları erken uyandı.

“Bazıları” sözcüğü insanların yerine kullanılmıştır. Belgisiz zamirdir.

Dikkat: Zamir ile sıfat ayrımında en güvenilir ölçüt, sözcükten sonra bir isim bulunup bulunmadığını kontrol etmektir.

12. Zamirlerde Hâl, Çoğul ve İyelik Ekleri

Zamirler, isimlerin yerine geçtikleri için isim çekim eklerini alabilir.

Zamirlerde hâl ekleri

• ben-i → beni
• ben-e → bana
• sen-i → seni
• sen-e → sana
• o-na → ona
• o-ndan → ondan
• bu-nu → bunu
• şu-na → şuna

Önemli: “Ben” ve “sen” kişi zamirleri yönelme hâl eki aldığında “bana” ve “sana” biçimine dönüşür. “Bene” ve “sene” şeklinde kullanılmaz.

Zamirlerde çoğul eki

Bazı zamirler çoğul eki alabilir:

• bizler
• sizler
• onlar
• bunlar
• şunlar
• kimler
• neler

Zamirlerde iyelik eki

Bazı zamirler iyelik ekiyle birlikte kullanılabilir:

• kendim
• kendin
• kendisi
• hangisi
• birisi
• kimisi

Dikkat: Zamirin aldığı ek, zamirin türünü değiştirmez. “Beni, bana, benden” sözcüklerinin tamamı kişi zamiridir.

13. TYT Türkçe’de Zamir Nasıl Sorulur?

TYT Türkçe’de zamir soruları çoğunlukla sözcüğün cümledeki görevini belirlemeye dayanır. Sorularda yalnızca zamirin tanımını bilmek yeterli değildir. Zamir ile sıfat, zamir ile zarf ve kişi zamiri ile işaret zamiri arasındaki farkların bilinmesi gerekir.

TYT’de zamirlerle ilgili şu soru biçimleriyle karşılaşılabilir:

• Cümledeki zamiri bulma
• Zamirin türünü belirleme
• Kişi zamirini işaret zamirinden ayırma
• İşaret zamiri ile işaret sıfatını ayırma
• Belgisiz zamir ile belgisiz sıfatı ayırma
• Soru zamiri ile soru sıfatını ayırma
• Dönüşlülük zamirini bulma
• İlgi zamiri olan “-ki”yi belirleme
• Zamirin cümledeki görevini yorumlama
• Zamirin aldığı hâl ekini belirleme

Örnek soru mantığı:

“Bazıları bu öneriyi kabul etmedi.”

Bu cümlede “bazıları” sözcüğü belirli olmayan kişilerin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz zamirdir.

“Hangi öneriyi kabul etmediler?”

Bu cümlede “hangi” sözcüğü “öneri” ismini belirttiği için soru sıfatıdır.

“Hangisini kabul etmediler?”

Bu cümlede “hangisini” sözcüğü önerilerden birinin yerine geçtiği için soru zamiridir.

Önemli: Sınav sorularında altı çizili sözcüğün tek başına anlamına değil, cümledeki görevine bakılmalıdır.

Zamirlerin cümlede özne veya nesne olarak kullanılabilmesi, konuyu [Cümlenin Ögeleri] ile de ilişkili hâle getirir.

14. Zamir Konusunda Sık Yapılan Hatalar

Zamir konusunda yapılan yanlışların büyük bölümü, sözcüğün cümledeki görevine dikkat edilmemesinden kaynaklanır.

Bu, şu, o” sözcüklerini her zaman zamir sanmak

“Bu kalem” ifadesindeki “bu” işaret sıfatıdır. “Bu benim.” cümlesindeki “bu” ise işaret zamiridir.

O” sözcüğünün türünü yanlış belirlemek

“O” bir insanın yerine kullanılırsa kişi zamiri, insan dışındaki bir varlığın yerine kullanılırsa işaret zamiridir.

Belgisiz zamir ile belgisiz sıfatı karıştırmak

“Bazı öğrenciler” ifadesinde “bazı” sıfat, “bazıları” sözcüğü ise zamirdir.

Soru zamirini soru sıfatı sanmak

“Hangi kitabı?” ifadesindeki “hangi” sıfat, “hangisi?” sözcüğü zamirdir.

İlgi zamiri olan “-ki”yi bağlaç sanmak

“Benimki” sözcüğündeki “-ki” bir ismin yerine geçtiği için ilgi zamiridir.

Her soru sözcüğünü zamir kabul etmek

“Nasıl geldin?” cümlesindeki “nasıl” sözcüğü fiili etkilediği için soru zarfıdır. Bir ismin yerine geçmediği için zamir değildir.

Zamiri yalnızca “ben, sen, o” sözcüklerinden ibaret sanmak

Kişi zamirleri zamir türlerinden yalnızca biridir. İşaret, belgisiz, soru, dönüşlülük ve ilgi zamirleri de vardır.

Unutmayın: Bir sözcüğün zamir sayılabilmesi için bir ismin yerini tutması gerekir.

15. Zamir Konu Özeti

• Zamir, isimlerin yerine kullanılan sözcüktür.
• Zamirin diğer adı adıldır.
• Zamirler cümlede isim gibi görev yapabilir.
• Kişi zamirleri kişi adlarının yerine geçer.
• İşaret zamirleri varlıkları işaret yoluyla karşılar.
• Belgisiz zamirler varlıkları belirsiz biçimde karşılar.
• Soru zamirleri isimlerin yerini soru yoluyla tutar.
• Dönüşlülük zamiri “kendi” sözcüğüyle kurulur.
• İlgi zamiri, bir ismin yerine geçen “-ki” ekidir.
• Sıfat ismin önünde, zamir ise ismin yerine kullanılır.
• “O” sözcüğünün türü, insan veya insan dışı bir varlığın yerine kullanılmasına göre değişebilir.
• Zamirler hâl, çoğul ve iyelik eklerini alabilir.

16. Açıklamalı Mini Test

Soru 1

“Ben bu konuyu daha önce öğrenmiştim.” cümlesinde zamir olan sözcük hangisidir?

A) bu
B) konuyu
C) daha
D) ben
E) önce

Cevap: D

Açıklama: “Ben” sözcüğü konuşan kişinin adının yerine kullanılmıştır. Bu nedenle kişi zamiridir. “Bu” sözcüğü ise “konu” ismini belirttiği için işaret sıfatıdır.

Soru 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri vardır?

A) Bu kalem çok güzel yazıyor.
B) Şu çocuk bizim sınıfta.
C) Bunları dolaba yerleştirdim.
D) O öğrenci yarışmayı kazandı.
E) Bu ev geçen yıl yapıldı.

Cevap: C

Açıklama: “Bunları” sözcüğü birden fazla nesnenin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle işaret zamiridir. Diğer seçeneklerde işaret bildiren sözcükler bir ismin önünde kullanıldığı için işaret sıfatıdır.

Soru 3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir kullanılmıştır?

A) Birkaç öğrenci dışarı çıktı.
B) Bazı sorular oldukça zordu.
C) Herkes sessizce öğretmeni dinledi.
D) Bir gün yeniden görüşeceğiz.
E) Bütün kitapları rafa dizdi.

Cevap: C

Açıklama: “Herkes” sözcüğü belirli olmayan kişilerin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz zamirdir. Diğer seçeneklerde belirsizlik bildiren sözcükler isimlerin önünde kullanılmıştır.

Soru 4

“Benim kalemim siyah, seninki kırmızı.” cümlesindeki “seninki” sözcüğünün türü nedir?

A) Kişi zamiri
B) İşaret zamiri
C) İlgi zamiri
D) Belgisiz zamir
E) Dönüşlülük zamiri

Cevap: C

Açıklama: “Seninki” sözcüğü “senin kalemin” anlamındadır. Kalem isminin yerine kullanıldığı için ilgi zamiridir.

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “o” sözcüğü kişi zamiri olarak kullanılmıştır?

A) O kitabı geçen hafta okudum.
B) O, yarın bizimle gelecek.
C) O evi satın almak istiyorlar.
D) O gün hava çok soğuktu.
E) O çantayı masaya bırak.

Cevap: B

Açıklama: B seçeneğinde “o” sözcüğü bir kişinin yerine kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise bir ismin önünde yer aldığı için işaret sıfatıdır.

17. Sık Sorulan Sorular

18. Sonuç

Zamir, isimlerin yerine kullanılan ve anlatımdaki gereksiz tekrarları önleyen sözcük türüdür. Zamirler sayesinde cümleler daha kısa, doğal ve akıcı hâle gelir. Kişi zamiri kişi adlarının, işaret zamiri işaret edilen varlıkların, belgisiz zamir belirsiz kişi veya varlıkların, soru zamiri ise soru yoluyla öğrenilmek istenen isimlerin yerini tutar. “Kendi” sözcüğü dönüşlülük zamiri, bir ismin yerine geçen “-ki” eki ise ilgi zamiridir.

Zamir konusunda en önemli nokta, sözcüğün cümledeki görevini doğru belirlemektir. Bir sözcük ismin önünde kullanılıyorsa sıfat, ismin yerine kullanılıyorsa zamir olabilir. Bu nedenle zamirleri öğrenirken yalnızca sözcükleri ezberlemek yerine cümlenin bütününe bakmak gerekir.

Zamirler konusu doğru öğrenildiğinde sözcük türlerini ayırt etmek, cümlenin ögelerini bulmak ve TYT Türkçe sorularını çözmek daha kolay hâle gelir. Konunun kalıcı olması için zamir türlerini örnek cümleler üzerinde incelemek ve benzer sözcük türleriyle karşılaştırmak oldukça önemlidir.