Zamir, isimlerin yerini tutan sözcük türüdür. Türkçede zamirler, cümlede aynı ismin tekrar edilmesini önler ve anlatımı daha kısa, akıcı ve doğal hâle getirir. “Ali kitabı aldı. Ali kitabı okudu.” demek yerine “Ali kitabı aldı, onu okudu.” dediğimizde “onu” sözcüğü bir ismin yerine kullanıldığı için zamirdir. Bu nedenle zamir nedir? sorusunun cevabı, Sözcük Türleri konusunu anlamak için oldukça önemlidir. Zamir türleri öğrenildiğinde İsimler, Sıfatlar, [Zarflar] ve [Cümlenin Ögeleri] gibi konular da daha kolay kavranır.
İçindekiler
- Zamir Nedir?
- Zamirin Özellikleri Nelerdir?
- Zamir Nasıl Bulunur?
- Zamir Türleri Nelerdir?
4.1. Kişi Zamiri
4.2. İşaret Zamiri
4.3. Belgisiz Zamir
4.4. Soru Zamiri
4.5. Dönüşlülük Zamiri
4.6. İlgi Zamiri - Zamir ile İsim Arasındaki Fark
- Zamir ile Sıfat Arasındaki Fark
- Zamir ile Zarf Arasındaki Fark
- Adıl Nedir?
- Zamir Örnekleri
- Cümlede Zamir Nasıl Ayırt Edilir?
- TYT Türkçe’de Zamir Nasıl Sorulur?
- Zamir Konusunda Sık Yapılan Hatalar
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Zamir Nedir?
Zamir, isimlerin yerine kullanılan sözcüktür. Bir varlığın, kişinin, nesnenin veya kavramın adını tekrar etmek yerine onun yerini tutan sözcükler zamir olarak adlandırılır. Türkçede zamir için “adıl” terimi de kullanılır.
Örnek:
Ayşe defterini çantasına koydu. Ayşe sonra defterini açtı.
Bu cümlede “Ayşe” ve “defter” isimleri tekrar edilmiştir. Anlatımı daha doğal yapmak için şöyle denebilir:
Ayşe defterini çantasına koydu. Sonra onu açtı.
Burada “onu” sözcüğü “defter” isminin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle zamirdir.
Zamirler, cümlede ismin görevini üstlenebilir. Bu yüzden isim gibi hâl eki, iyelik eki veya çoğul eki alabilir. Ancak her zamir aynı şekilde kullanılmaz. Zamirin türü, cümlede hangi ismin yerine geçtiğine ve nasıl bir anlam taşıdığına göre belirlenir.
Kısaca:
İsmin yerine geçen sözcük = Zamir
2. Zamirin Özellikleri Nelerdir?
Zamirlerin en temel görevi, isimlerin yerine geçmektir. Bu yönüyle zamirler, anlatımda tekrarları azaltır ve cümleleri daha akıcı hâle getirir.
Zamirlerin başlıca özellikleri şunlardır:
- İsimlerin yerine kullanılır.
- Cümlede isim gibi görev alabilir.
- Aynı ismin tekrar edilmesini önler.
- Hâl eki alabilir: beni, sana, ondan, şuna
- Çoğul eki alabilir: bizler, onlar, bazıları
- İyelik eki alabilir: kendim, kendimiz, hangisi
- Cümlede özne, nesne, dolaylı tümleç gibi görevlerde bulunabilir.
- Bazı sözcükler cümledeki görevine göre zamir ya da sıfat olabilir.
- Anlamına göre kişi, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük ve ilgi zamiri gibi türlere ayrılır.
Örnek:
Ben bugün erken geldim.
Bu cümlede “ben” sözcüğü konuşan kişinin adının yerine kullanılmıştır. Bu nedenle kişi zamiridir.
Şunu masaya bırak.
Bu cümlede “şunu” sözcüğü bir nesnenin yerine geçmiştir. Bu nedenle işaret zamiridir.
Zamir konusu, Dil Bilgisi içinde özellikle sözcük türlerini ayırt etme sorularında sıkça karşımıza çıkar.
3. Zamir Nasıl Bulunur?
Zamir bulmanın en pratik yolu, sözcüğün bir ismin yerine kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmektir. Bir sözcük ismin önünde değil de doğrudan ismin yerine kullanılmışsa zamir olabilir.
Zamir bulma yöntemi şöyledir:
- Cümlede kişi, varlık, nesne veya kavram adı olup olmadığına bak.
- Bir sözcüğün bu ismin yerine kullanılıp kullanılmadığını kontrol et.
- Sözcüğün önünde bir isim varsa sıfat olabileceğini düşün.
- Sözcük tek başına ismin yerini tutuyorsa zamir olabilir.
- “Kimin yerine kullanılmış?” sorusunu sor.
- Sözcük bir varlığı doğrudan karşılıyorsa zamir türünü belirle.
Örnek:
Bu kalem benim.
Bu cümlede “bu” sözcüğü “kalem” isminin önünde kullanılmıştır. Bu nedenle işaret sıfatıdır.
Bu benim.
Bu cümlede “bu” sözcüğü bir varlığın yerine kullanılmıştır. Bu nedenle işaret zamiridir.
Bu ayrım, zamir konusunun en önemli noktalarından biridir. Özellikle Sıfatlar konusu ile zamir konusu birlikte öğrenilirse hata yapma ihtimali azalır.
4. Zamir Türleri Nelerdir?
Zamirler, anlamlarına ve cümledeki görevlerine göre farklı türlere ayrılır. En yaygın zamir türleri şunlardır:
| Zamir Türü | Görevi | Örnek |
|---|---|---|
| Kişi zamiri | Kişi adlarının yerine geçer | ben, sen, o |
| İşaret zamiri | Varlıkları işaret yoluyla karşılar | bu, şu, o |
| Belgisiz zamir | Varlığı belirsiz biçimde karşılar | biri, bazıları |
| Soru zamiri | Varlığı soru yoluyla karşılar | kim, ne, hangisi |
| Dönüşlülük zamiri | Özneyi pekiştirir veya özneye döner | kendi |
| İlgi zamiri | Tamlayan ekiyle kurulan “-ki”dir | benimki, evdeki |
Zamir türlerini öğrenirken yalnızca sözcüğü ezberlemek yeterli değildir. Aynı sözcük farklı cümlelerde farklı görevlerde kullanılabilir. Bu nedenle sözcüğün cümledeki görevine bakmak gerekir.
4.1. Kişi ( Şahıs ) Zamirleri
Kişi zamiri, kişi adlarının yerine kullanılan zamirdir. Konuşan, dinleyen veya hakkında konuşulan kişiyi karşılar.
Kişi zamirleri şunlardır:
| Tekil | Çoğul |
| ben | biz |
| sen | siz |
| o | onlar |
Örnekler:
Ben bugün derse erken geldim.
“Ben” sözcüğü konuşan kişinin adının yerine kullanılmıştır.
Sen bu konuyu iyi anlamışsın.
“Sen” sözcüğü dinleyen kişinin adının yerine kullanılmıştır.
Onlar bahçede bekliyor.
“Onlar” sözcüğü birden fazla kişinin yerine kullanılmıştır.
Kişi zamirleri hâl eki alabilir:
- beni
- bana
- benden
- seni
- sana
- ondan
- bize
- sizi
- onlara
Örnek:
Bana bu soruyu anlattı.
Bu cümlede “bana” sözcüğü kişi zamiridir ve yönelme hâl eki almıştır.
Kişi zamirleri cümlede farklı görevlerde bulunabilir. Örneğin “Ben geldim.” cümlesinde özne, “Beni çağırdı.” cümlesinde nesne görevindedir. Bu yüzden zamir konusu [Cümlenin Ögeleri] ile bağlantılıdır.
4.2. İşaret Zamiri
İşaret zamiri, varlıkların adını söylemeden onları işaret yoluyla karşılayan zamirdir. “Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar” gibi sözcükler işaret zamiri olabilir.
Örnekler:
Bu çok güzelmiş.
“Bu” sözcüğü bir varlığın yerine kullanılmıştır. Bu nedenle işaret zamiridir.
Şunu bana verir misin?
“Şunu” sözcüğü bir nesnenin yerine kullanılmıştır.
Onlar eskimiş, bunları kullanalım.
“Onlar” ve “bunları” sözcükleri varlıkların yerine geçmiştir.
İşaret zamiri ile işaret sıfatı sık karıştırılır. Ayrım şöyledir:
| Cümle | Tür | Açıklama |
| Bu kitap benim. | İşaret sıfatı | “Bu” sözcüğü “kitap” ismini belirtir. |
| Bu benim. | İşaret zamiri | “Bu” sözcüğü ismin yerine geçer. |
| Şu kalemi al. | İşaret sıfatı | “Şu” sözcüğü “kalem” ismini belirtir. |
| Şunu al. | İşaret zamiri | “Şunu” sözcüğü nesnenin yerine geçer. |
Kural basittir: İşaret sözcüğü bir ismin önünde kullanılıyorsa sıfat, ismin yerine kullanılıyorsa zamirdir.
4.3. Belgisiz Zamir
Belgisiz zamir, hangi varlığın ya da kişinin kastedildiğini kesin olarak belirtmeyen zamirdir. Varlığı belirsiz biçimde karşılar.
Belgisiz zamirlere örnekler:
- biri
- birisi
- bazıları
- kimileri
- herkes
- hiçbiri
- hepsi
- çoğu
- birkaçı
- başkası
- tümü
- kimi
Örnekler:
Biri kapıyı çaldı.
Kapıyı çalan kişinin kim olduğu belli değildir. “Biri” sözcüğü belirsiz bir kişinin yerine kullanılmıştır.
Bazıları bu konuyu anlamakta zorlandı.
“Bazıları” sözcüğü belirli olmayan kişilerin yerine geçmiştir.
Herkes sessizce bekledi.
“Herkes” sözcüğü kişileri genel biçimde karşılamıştır.
Belgisiz zamir ile belgisiz sıfat da karıştırılabilir.
| Cümle | Tür | Açıklama |
| Bazı öğrenciler gelmedi. | Belgisiz sıfat | “Bazı” sözcüğü “öğrenciler” ismini belirtir. |
| Bazıları gelmedi. | Belgisiz zamir | “Bazıları” ismin yerine geçer. |
| Birkaç soru çözdüm. | Belgisiz sıfat | “Birkaç” sözcüğü “soru” ismini belirtir. |
| Birkaçını çözdüm. | Belgisiz zamir | “Birkaçını” soru isminin yerine geçer. |
Belgisiz zamiri bulmak için sözcüğün bir ismin önünde mi yoksa ismin yerine mi kullanıldığına bakmak gerekir.
4.4. Soru Zamiri
Soru zamiri, isimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirdir. “Kim, ne, hangisi, kaçı, nereye, nerede, nereden” gibi sözcükler cümlede ismin yerine kullanıldığında soru zamiri olur.
Örnekler:
Kim geldi?
“Kim” sözcüğü bir kişinin yerine kullanılmıştır.
Ne aldın?
“Ne” sözcüğü bir nesnenin yerine geçmiştir.
Hangisini seçtin?
“Hangisini” sözcüğü seçeneklerden birinin yerine kullanılmıştır.
Soru zamiri ile soru sıfatı arasındaki fark çok önemlidir.
| Cümle | Tür | Açıklama |
| Hangi kitabı aldın? | Soru sıfatı | “Hangi” sözcüğü “kitap” ismini belirtir. |
| Hangisini aldın? | Soru zamiri | “Hangisini” ismin yerine geçer. |
| Kaç soru çözdün? | Soru sıfatı | “Kaç” sözcüğü “soru” ismini belirtir. |
| Kaçını çözdün? | Soru zamiri | “Kaçını” soru isminin yerine geçer. |
Soru zamirlerinde en önemli nokta, soru sözcüğünün bir ismin yerini tutmasıdır. Eğer soru sözcüğü bir ismi belirtiyorsa sıfat olur.
4.5. Dönüşlülük Zamiri
Dönüşlülük zamiri, “kendi” sözcüğüyle yapılan zamirdir. Kişinin yaptığı işin yine kendisiyle ilgili olduğunu belirtir veya özneyi pekiştirir.
Örnekler:
Bu işi kendim yaptım.
“Kendim” sözcüğü işi yapan kişiyi vurgulamıştır.
Ayşe kendine yeni bir defter aldı.
“Kendine” sözcüğü işin özneye döndüğünü göstermiştir.
Bu kararı kendimiz verdik.
“Kendimiz” sözcüğü “biz” anlamını pekiştirmiştir.
Dönüşlülük zamiri kişi ekleriyle kullanılabilir:
| Kişi | Dönüşlülük Zamiri |
| ben | kendim |
| sen | kendin |
| o | kendi / kendisi |
| biz | kendimiz |
| siz | kendiniz |
| onlar | kendileri |
Dönüşlülük zamiri cümlede bazen pekiştirme anlamı da taşır.
Örnek:
Müdür bu açıklamayı kendisi yaptı.
Bu cümlede “kendisi” sözcüğü, işi yapan kişiyi özellikle vurgulamaktadır.
4.6. İlgi Zamiri
İlgi zamiri, tamlayan eki almış bir ismin yerine kullanılan “-ki” ekidir. En yaygın örnekleri “benimki, seninki, onunki, bizimki, sizinki, onlarınki” biçimindedir.
Örnekler:
Benim kalemim kırmızı, seninki mavi.
Bu cümlede “seninki” sözcüğü “senin kalemin” anlamındadır. “Kalem” isminin yerine kullanılmıştır.
Bizim sınıf geniş, onlarınki daha küçük.
“Onlarınki” sözcüğü “onların sınıfı” anlamındadır.
İlgi zamiri olan “-ki”, sıfat yapan “-ki” ve bağlaç olan “ki” ile karıştırılmamalıdır.
| Kullanım | Tür | Örnek |
| Benimki burada. | İlgi zamiri | “Benim kalemim” yerine kullanılmıştır. |
| Evdeki hesap tutmadı. | Sıfat yapan -ki | “Evdeki” sözcüğü “hesap” ismini belirtir. |
| Duydum ki gelmişsin. | Bağlaç olan ki | Cümleleri bağlar. |
Bu ayrım, [Ki Yazımı] ve Yazım Kuralları konularıyla da ilişkilidir.
5. Zamir ile İsim Arasındaki Fark
Zamir ile isim arasındaki temel fark şudur: İsim varlığın adıdır, zamir ise o adın yerine kullanılır.
| Özellik | İsim | Zamir |
| Görev | Varlığı adlandırır | İsmin yerine geçer |
| Örnek | Ayşe | o |
| Örnek | kitap | bu |
| Örnek | öğrenciler | bazıları |
| Kullanım | Varlığın gerçek adı verilir | Varlık adı tekrar edilmez |
Örnek:
Mehmet geldi.
Bu cümlede “Mehmet” bir isimdir.
O geldi.
Bu cümlede “o” sözcüğü “Mehmet” isminin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle zamirdir.
Zamirleri doğru anlamak için önce isimleri ayırt edebilmek gerekir. Bu yüzden İsimler konusu zamir konusunun temelini oluşturur.
6. Zamir ile Sıfat Arasındaki Fark
Zamir ile sıfat en çok karıştırılan sözcük türlerindendir. Çünkü “bu, şu, o, bazı, hangi, birkaç” gibi sözcükler cümledeki görevine göre sıfat veya zamir olabilir.
Temel kural şöyledir:
Sıfat, ismin önünde kullanılır. Zamir, ismin yerine kullanılır.
| Cümle | Tür | Açıklama |
| Bu kitap çok güzel. | Sıfat | “Bu” sözcüğü “kitap” ismini belirtir. |
| Bu çok güzel. | Zamir | “Bu” sözcüğü ismin yerine geçer. |
| Bazı öğrenciler gelmedi. | Sıfat | “Bazı” sözcüğü “öğrenciler” ismini belirtir. |
| Bazıları gelmedi. | Zamir | “Bazıları” ismin yerine geçer. |
| Hangi soruyu çözdün? | Sıfat | “Hangi” sözcüğü “soru” ismini belirtir. |
| Hangisini çözdün? | Zamir | “Hangisini” ismin yerine geçer. |
Bu ayrım öğrenildiğinde hem zamir hem de Sıfatlar konusu daha kolay çözülür.
7. Zamir ile Zarf Arasındaki Fark
Zamirler isimlerin yerine geçer. Zarflar ise fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları etkiler. Bu nedenle zamir ile zarf görev bakımından farklıdır.
| Özellik | Zamir | Zarf |
| Görev | İsmin yerine geçer | Fiili, fiilimsiyi, sıfatı veya zarfı etkiler |
| Soru | Kim? Ne? Hangisi? | Nasıl? Ne zaman? Nereye? Ne kadar? |
| Örnek | Bunu aldım. | Hızlı yürüdü. |
| Etkilediği unsur | İsim yerine kullanılır | Fiili veya başka sözcükleri etkiler |
Örnek:
Bunu hemen getir.
“Bunu” sözcüğü bir nesnenin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle zamirdir.
Hemen getir.
“Hemen” sözcüğü “getir” fiilini zaman bakımından etkiler. Bu nedenle zarftır.
Bu ayrım özellikle [Zarflar] konusu ile birlikte tekrar edilmelidir.
8. Adıl Nedir?
Adıl, zamirin diğer adıdır. Türkçede “zamir” terimi daha yaygın kullanılsa da bazı kaynaklarda “adıl” ifadesi de yer alır. İki terim aynı kavramı karşılar.
Yani:
Adıl = Zamir
Örnek:
Ben geldim.
Bu cümlede “ben” sözcüğü kişi adının yerine kullanıldığı için zamirdir. Aynı zamanda adıla örnektir.
Şunu alır mısın?
Bu cümlede “şunu” sözcüğü bir nesnenin yerine kullanıldığı için zamirdir, yani adıla örnektir.
Bu nedenle “adıl nedir?” sorusunun cevabı da “isimlerin yerine kullanılan sözcük türüdür” şeklinde verilebilir.
9. Zamir Örnekleri
Zamirleri daha iyi anlamak için farklı türlerden örnekleri birlikte görmek faydalıdır.
| Zamir Türü | Örnek | Cümle |
| Kişi zamiri | ben | Ben bugün erken geldim. |
| Kişi zamiri | onlar | Onlar bahçede bekliyor. |
| İşaret zamiri | bu | Bu çok güzel. |
| İşaret zamiri | şunu | Şunu masaya bırak. |
| Belgisiz zamir | biri | Biri seni sordu. |
| Belgisiz zamir | herkes | Herkes sessizce dinledi. |
| Soru zamiri | kim | Kim geldi? |
| Soru zamiri | hangisi | Hangisi senin? |
| Dönüşlülük zamiri | kendim | Bunu kendim yaptım. |
| İlgi zamiri | benimki | Benimki daha yeni. |
Cümle içinde zamir örnekleri:
Ben bu konuyu tekrar edeceğim.
“Ben” kişi zamiridir.
O, dün bize geldi.
“O” kişi zamiri olarak kullanılmıştır.
Bunu daha önce görmüştüm.
“Bunu” işaret zamiridir.
Kimileri bu cevabı doğru buldu.
“Kimileri” belgisiz zamirdir.
Hangisini seçtin?
“Hangisini” soru zamiridir.
Kendisi bu konuda açıklama yaptı.
“Kendisi” dönüşlülük zamiridir.
Seninki masanın üzerinde duruyor.
“Seninki” ilgi zamiridir.
10. Cümlede Zamir Nasıl Ayırt Edilir?
Cümlede zamiri ayırt etmek için sözcüğün bir ismin yerini tutup tutmadığına bakılır. Eğer sözcük doğrudan bir varlığı, kişiyi veya nesneyi karşılıyorsa zamir olabilir.
Zamir ayırt etme adımları:
- Sözcüğün bir ismin önünde olup olmadığına bak.
- Bir ismin önündeyse sıfat olabileceğini düşün.
- Tek başına bir varlığın yerine kullanılıyorsa zamir olabilir.
- Sözcüğün hangi ismin yerine geçtiğini bul.
- Türünü anlamına göre belirle.
- Cümledeki görevini kontrol et.
Örnek:
Şu defteri al.
“Şu” sözcüğü “defter” isminin önünde kullanılmıştır. Bu nedenle sıfattır.
Şunu al.
“Şunu” sözcüğü defter, kitap veya başka bir nesnenin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle zamirdir.
Örnek:
Bazı öğrenciler erken çıktı.
“Bazı” sözcüğü “öğrenciler” ismini belirtmiştir. Belgisiz sıfattır.
Bazıları erken çıktı.
“Bazıları” sözcüğü öğrencilerin yerine kullanılmıştır. Belgisiz zamirdir.
Bu örneklerde görüldüğü gibi zamiri doğru bulmak için sözcüğün tek başına mı, yoksa bir ismin önünde mi kullanıldığına dikkat edilmelidir.
11. TYT Türkçe’de Zamir Nasıl Sorulur?
TYT Türkçe’de zamir konusu genellikle doğrudan tanım sorusu olarak değil, cümledeki sözcüğün türünü belirleme şeklinde karşımıza çıkar. Özellikle zamir ile sıfat ayrımı sıkça yoklanır.
TYT’de zamirle ilgili karşılaşılabilecek soru biçimleri şunlardır:
- Cümledeki zamiri bulma
- Zamirin türünü belirleme
- Kişi zamiri ile işaret zamirini ayırt etme
- Belgisiz zamir ile belgisiz sıfatı ayırma
- Soru zamiri ile soru sıfatını ayırma
- İlgi zamiri olan “-ki”yi bulma
- Dönüşlülük zamirini belirleme
- Sözcüğün cümledeki görevini yorumlama
Örnek soru mantığı:
“Bazıları bu soruyu kolayca çözdü.”
Bu cümlede “bazıları” sözcüğü belirli olmayan kişilerin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz zamirdir.
Başka bir örnek:
“Hangi kitabı aldın?”
Bu cümlede “hangi” sözcüğü “kitap” isminin önünde kullanıldığı için soru sıfatıdır.
“Hangisini aldın?”
Bu cümlede “hangisini” sözcüğü bir kitabın yerine kullanıldığı için soru zamiridir.
Bu tür ayrımları yapmak için Türkçe konuları çalışmalarında sözcük türleri birlikte tekrar edilmelidir.
12. Zamir Konusunda Sık Yapılan Hatalar
Zamir konusunda yapılan hataların çoğu, sözcüğün cümledeki görevine dikkat edilmemesinden kaynaklanır. Bir sözcüğün tek başına anlamına bakmak her zaman doğru sonuç vermez.
Sık yapılan hatalar şunlardır:
- “Bu, şu, o” sözcüklerini her zaman zamir sanmak
- Bir ismin önünde kullanılan sözcüğü zamir kabul etmek
- Belgisiz zamir ile belgisiz sıfatı karıştırmak
- Soru zamiri ile soru sıfatını ayırt edememek
- İlgi zamiri olan “-ki” ile bağlaç olan “ki”yi karıştırmak
- Dönüşlülük zamirini kişi zamiriyle karıştırmak
- Zamirleri yalnızca “ben, sen, o” sözcüklerinden ibaret sanmak
- Cümlede zamirin hangi ismin yerine geçtiğini kontrol etmemek
Mini özet:
- Zamir, ismin yerine geçer.
- Sıfat, ismin önünde kullanılır.
- Zarf, fiili veya başka bir sözcüğü etkiler.
- İsim, varlığın adıdır.
- İlgi zamiri olan “-ki”, ismin yerine kullanılır.
13. Açıklamalı Mini Test
1. “Ben bugün derse erken geldim.” cümlesinde zamir olan sözcük hangisidir?
A) bugün
B) derse
C) erken
D) ben
E) geldim
Cevap: D
Açıklama: “Ben” sözcüğü konuşan kişinin adının yerine kullanılmıştır. Bu nedenle kişi zamiridir.
2. “Bu kitabı dün aldım.” cümlesinde “bu” sözcüğünün türü nedir?
A) İşaret zamiri
B) İşaret sıfatı
C) Kişi zamiri
D) Belgisiz zamir
E) Zarf
Cevap: B
Açıklama: “Bu” sözcüğü “kitap” isminin önünde kullanılmıştır. İsmin yerine geçmediği için zamir değil, işaret sıfatıdır.
3. “Bunu dün aldım.” cümlesinde “bunu” sözcüğünün türü nedir?
A) İşaret zamiri
B) İşaret sıfatı
C) Soru zamiri
D) Belgisiz sıfat
E) Zarf
Cevap: A
Açıklama: “Bunu” sözcüğü bir nesnenin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle işaret zamiridir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir vardır?
A) Bazı öğrenciler erken geldi.
B) Bu kalem çok güzel.
C) Herkes sessizce bekledi.
D) Hangi kitabı aldın?
E) Güzel bir gün başladı.
Cevap: C
Açıklama: “Herkes” sözcüğü belirli olmayan kişilerin yerine kullanılmıştır. Bu nedenle belgisiz zamirdir. A seçeneğinde “bazı” sözcüğü “öğrenciler” ismini belirttiği için belgisiz sıfattır.
5. “Benim kalemim kırmızı, seninki mavi.” cümlesinde “seninki” sözcüğü hangi zamir türüdür?
A) Kişi zamiri
B) İşaret zamiri
C) Belgisiz zamir
D) İlgi zamiri
E) Soru zamiri
Cevap: D
Açıklama: “Seninki” sözcüğü “senin kalemin” anlamındadır. “Kalem” isminin yerine kullanıldığı için ilgi zamiridir.
14. Sık Sorulan Sorular
Zamir nedir?
Zamir, isimlerin yerine kullanılan sözcük türüdür. “Ben, sen, o, bu, şu, biri, kim, kendi, benimki” gibi sözcükler cümlede ismin yerine kullanıldığında zamir olur.
Zamir nasıl bulunur?
Zamiri bulmak için sözcüğün bir ismin yerine kullanılıp kullanılmadığına bakılır. Eğer sözcük bir ismin önünde değil de doğrudan o ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
Zamir türleri nelerdir?
Zamir türleri kişi zamiri, işaret zamiri, belgisiz zamir, soru zamiri, dönüşlülük zamiri ve ilgi zamiri olarak incelenir.
Zamir ile sıfat arasındaki fark nedir?
Sıfat, ismin önünde kullanılır ve onu niteler ya da belirtir. Zamir ise ismin yerine geçer. “Bu kitap güzel.” cümlesinde “bu” sıfat; “Bu güzel.” cümlesinde “bu” zamirdir.
Adıl nedir?
Adıl, zamirin diğer adıdır. İsimlerin yerine kullanılan sözcüklere adıl ya da zamir denir.
15. Sonuç
Zamir, isimlerin yerini tutan sözcük türüdür ve Türkçede anlatımı daha kısa, akıcı ve anlaşılır hâle getirir. Zamirler; kişi, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük ve ilgi zamiri gibi türlere ayrılır. Bu türlerin doğru öğrenilmesi, cümlede sözcük türlerini ayırt etmeyi kolaylaştırır.
Zamir konusunu öğrenirken en önemli nokta, sözcüğün bir ismin yerine mi yoksa bir ismin önünde mi kullanıldığını belirlemektir. Bir sözcük ismin önünde kullanılıyorsa çoğu zaman sıfat; ismin yerine kullanılıyorsa zamirdir. Bu nedenle zamir konusu İsimler, Sıfatlar, [Zarflar], [Sözcük Türleri], [Cümlenin Ögeleri], [Ki Yazımı], Yazım Kuralları ve Dil Bilgisi konularıyla birlikte düşünülmelidir.