Türkçe Konuları: Konu Anlatımları ve İçerik Dizini

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması Nedir? Örnekleri ve Nasıl Bulunur?

Bir sözcüğün doğru yazılması, cümlede doğru kullanıldığı anlamına gelmez. Sözcük sözlükte bulunabilir, yazımında hiçbir yanlış olmayabilir; buna rağmen cümlenin anlatmak istediği düşünceyi karşılamıyorsa anlatım bozukluğuna yol açabilir. Örneğin: Yanlış: Yoğun sis sayesinde birçok uçuş iptal edildi.Doğru: Yoğun sis nedeniyle birçok uçuş iptal edildi. Buradaki problem “sayesinde” sözcüğünün yazılışı değildir. Sözcük doğru yazılmıştır ancak olumsuz bir … Devamını oku

Gereksiz Sözcük Kullanımı Nedir? Örnekleri ve Nasıl Bulunur?

Bir cümlede kullanılan her sözcüğün anlatıma bir katkısı olması beklenir. Aynı anlamı ikinci kez veren, başka bir sözcüğün ya da ekin taşıdığı bilgiyi gereksiz yere tekrarlayan ifadeler ise cümleyi uzatır ve anlatımın duruluğunu bozar. Bu durum gereksiz sözcük kullanımı olarak adlandırılır. Örneğin: Yanlış: Yaklaşık iki saat kadar bekledik.Doğru: Yaklaşık iki saat bekledik. “Yaklaşık” ve “kadar” … Devamını oku

Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları: Türleri, Örnekleri ve Nasıl Bulunur?

Bir cümlede bütün sözcükler doğru yazılmış, yüklem yerinde kullanılmış ve cümlenin yapısı eksiksiz kurulmuş olabilir. Buna rağmen anlatılmak istenen düşünce açık ve doğru aktarılmayabilir. Çünkü anlatım bozukluğu yalnızca cümlenin yapısından kaynaklanmaz; sözcüklerin anlamı ve birbirleriyle kurduğu ilişki de anlatımı bozabilir. “Kesinlikle yarın gelebilir.” cümlesine bakalım. Cümlede eksik bir öge yoktur. Buna karşılık “kesinlikle” sözcüğü kesinlik, … Devamını oku

Anlatım Bozukluğu Nedir? Türleri, Örnekleri ve Nasıl Bulunur?

Bir cümle dil bilgisi bakımından ilk bakışta doğru görünebilir; buna rağmen anlatmak istediğimiz düşünceyi açık ve doğru biçimde aktaramayabilir. Gereksiz bir sözcük kullanmak, birbiriyle çelişen ifadeleri yan yana getirmek, cümlenin önemli bir ögesini eksik bırakmak ya da özne ile yüklem arasındaki uyumu bozmak anlatımı sorunlu hâle getirebilir. Anlatım bozukluğu, bir cümlenin anlam veya yapı bakımından … Devamını oku

Eksiltili Cümle Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

“Koridorun sonunda eski bir kapı, kapının ardında karanlık bir oda…” Bu sözleri okuduğumuzda anlatılmak isteneni kavrayabiliriz. Ancak cümlede “vardı”, “bulunuyordu” ya da benzeri bir yüklem açıkça kullanılmamıştır. Yargının bir bölümü söylenmeden bırakılmış, tamamlanması okuyucuya bırakılmıştır. Eksiltili cümle, yüklemi açıkça bulunmayan ve anlatılmak istenen yargının bağlamdan tamamlanabildiği cümledir. Bu yönüyle Devrik Cümle ile karıştırılmamalıdır. Devrik yapıda … Devamını oku

Devrik Cümle Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

“Çocuklar bahçede oynuyor.” cümlesini bir de “Bahçede oynuyor çocuklar.” biçiminde söyleyelim. Anlatılan olay değişmedi; değişen şey yüklemin yeridir. İlk cümlede “oynuyor” sonda, ikinci cümlede ise ortadadır. Devrik cümle nedir? En kısa tanımıyla, yüklemi cümlenin sonunda bulunmayan cümleye devrik cümle denir. Yüklem başta veya ortada yer alabilir. Bu nedenle bir cümlenin devrik olup olmadığını anlamak için … Devamını oku

Kurallı Cümle Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

“Çocuklar bahçede oynuyor.” ile “Bahçede oynuyor çocuklar.” cümlelerini karşılaştıralım. İkisinde de aynı eylem anlatılır; fakat yüklemin yeri farklıdır. İlk örnekte “oynuyor” sonda, ikinci örnekte ise ortadadır. İşte bu fark, cümlenin yüklemin yerine göre hangi gruba gireceğini belirler. Yüklemi cümlenin sonunda bulunan cümleye kurallı cümle denir. Ancak burada “kurallı” sözcüğü yanıltıcı olmamalıdır. Öznenin mutlaka başta, nesnenin … Devamını oku

Yan Anlam Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

Bir sözcük, akla ilk gelen karşılığını kaybetmeden başka bir varlığın ya da nesnenin bölümünü adlandırmak için de kullanılabilir. Örneğin “ayak” sözcüğünü düşünelim: Çocuğun ayağı incindi. Bu cümlede “ayak”, insan vücudundaki bir organı karşılamaktadır. Masanın ayağı gevşemiş. İkinci cümlede ise aynı sözcük insan organını değil, masayı taşıyan bölümü anlatır. Sözcük farklı bir varlığı karşılamasına rağmen ilk … Devamını oku

Yüklemin Yerine Göre Cümleler: Türleri ve Örnekleri

Bir cümlenin kurallı mı yoksa devrik mi olduğunu anlamak için bütün ögelerin sırasını ezberlemeye gerek yoktur. Yapılacak ilk iş yüklemi bulmak, ardından yüklemin cümlenin neresinde bulunduğuna bakmaktır. Çocuklar bahçede oynuyor. Bu cümlede yüklem oynuyor sözcüğüdür ve sondadır. Bu nedenle cümle kurallıdır. Bahçede oynuyor çocuklar. Yüklem yine oynuyor sözcüğüdür; ancak bu kez cümlenin sonunda değildir. Dolayısıyla … Devamını oku

Ünlem Cümlesi Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

“Eyvah, anahtarımı içeride unuttum!” cümlesindeki telaş ile “Ne güzel bir manzara!” cümlesindeki hayranlık aynı duygu değildir. Buna rağmen iki cümlede de konuşanın duygusu, yalnızca bilgi vermenin ötesine geçerek güçlü biçimde anlatıma yansır. Ünlem cümlesi; sevinç, korku, şaşırma, öfke, üzüntü, heyecan, hayranlık, sitem veya seslenme gibi duygu ve seslenişleri güçlü biçimde ifade eden cümledir. Bu yapılarda … Devamını oku