Akşamüstü nasıl yazılır? Türk Dil Kurumunun (TDK) yazım kurallarına göre kelimenin doğru yazılışı akşamüstü şeklindedir. Günün akşama yaklaşan bölümünü anlatan bu söz bitişik yazılır. “Akşam üstü” biçiminde ayrı yazılması yanlıştır.
Doğru yazım: Akşamüstü ✓
Yanlış yazım: Akşam üstü ✗
Örnek: Akşamüstü sahilde yürüyüş yapmayı düşünüyoruz.
İçindekiler
- Akşamüstü Neden Bitişik Yazılır?
- Akşamüstü Ne Demek, Saat Kaçta Başlar?
- Akşamüstü Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
1. Akşamüstü Neden Bitişik Yazılır?
Akşamüstü, “akşam” ve “üstü” sözcüklerinden oluşan bir birleşik kelimedir. Buradaki “üstü” sözü, bir nesnenin yukarısındaki fiziksel konumu değil, günün belirli bir zamanını anlatır.
TDK’nin yazım kurallarına göre somut olarak yer bildirmeyen “alt”, “üst” ve “üzeri” sözleriyle oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Akşamüstü de bu kuralın örnekleri arasında açıkça yer alır.
Aynı kurala göre yazılan bazı kelimeler şunlardır:
- Akşamüzeri
- İkindiüstü
- Öğleüstü
- Öğleüzeri
Dolayısıyla “akşam üstü” yazımı, kelimenin zaman bildiren anlamında doğru değildir.
Bu kullanım, Birleşik Kelimelerin Yazımı konusunda açıklanan bitişik yazım kurallarının bir örneğidir.
2. Akşamüstü Ne Demek, Saat Kaçta Başlar?
Akşamüstü, günün öğleden sonraki son bölümünü, akşamın yaklaşmaya başladığı zamanı ifade eder. Genellikle güneşin batmasına yakın saatlerden söz ederken kullanılır.
Peki, akşamüstü saat kaçta başlar?
Bu kelimenin herkes için geçerli, kesin bir başlangıç saati yoktur. Günlük kullanımda çoğunlukla 16.00–18.00 civarındaki saatler akşamüstü olarak düşünülebilir. Ancak mevsime, güneşin batış saatine ve konuşmanın bağlamına göre bu aralık değişebilir.
Örneğin “Akşamüstü görüşelim.” diyen biri, kesin bir saat belirtmekten çok günün akşama yakın bölümünde buluşmayı önerir.
“Akşamüstü” ve “akşamüzeri” kelimeleri de bu anlamda birbirine yakındır. Her ikisi TDK’nin bitişik yazılan birleşik kelimeler arasında yer alır.
3. Akşamüstü Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Akşamüstü kelimesi, cümlede bir olayın veya eylemin gerçekleştiği zamanı belirtmek için kullanılabilir.
- Akşamüstü başlayan yağmur, sokakları kısa sürede ıslattı.
- Dedem her akşamüstü bahçedeki çiçekleri sulardı.
- Yolculuğumuzun sonunda köye akşamüstü vardık.
- Akşamüstü güneşi, eski evlerin pencerelerine vuruyordu.
- Toplantıyı akşamüstüne ertelemeye karar verdik.
Son örnekte kelimeye yönelme hâli eki getirilmiştir. Akşamüstüne biçiminde ek, birleşik kelimeye bitişik yazılır.
Kelimenin doğru yazımını hatırlamak için “üstü” sözünün burada fiziksel bir yer değil, zaman bildirdiğini düşünmek yeterlidir. Diğer kelimelerin yazılışlarını Nasıl Yazılır? bölümünde bulabilirsiniz.
Kaynaklar
Türk Dil Kurumu – Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler (9. madde)
Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük