Şart Kipi Nedir? Eki, Çekimi ve Örnekleri

Bir işin gerçekleşmesini başka bir duruma bağlayan fiiller şart kipiyle kurulabilir. “Düzenli çalışırsan konuyu öğrenirsin.” cümlesinde öğrenmenin gerçekleşmesi, düzenli çalışma şartına bağlanmıştır. “Keşke biraz dinlensem.” cümlesinde ise aynı kip eki bir koşuldan çok dilek anlamı taşımaktadır.

Şart kipinin eki **“-sa/-se”**dir. Bu ek, fiil kök veya gövdesinden sonra gelir ve kişi ekleriyle çekimlenir: “gelirsem, beklesen, çalışırsak” gibi. Şart kipini doğru değerlendirmek için yalnızca eki bulmak yeterli değildir; cümlenin gerçekten bir koşul mu yoksa dilek, temenni veya varsayım mı bildirdiği de incelenmelidir.

İçindekiler

1. Şart Kipi Nedir?
2. Şart Kipinin Özellikleri
3. Şart Kipinin Eki Nedir?
4. Şart Kipi Nasıl Bulunur?
5. Şart Kipinin Kişilere Göre Çekimi
6. Şart Kipinin Olumlu Çekimi
7. Şart Kipinin Olumsuz Çekimi
8. Şart Kipinin Soru Biçimi
9. Şart Kipi Örnekleri
10. Şart Kipinin Cümleye Kattığı Anlamlar
11. Şart Kipi ile Koşul-Sonuç İlişkisi
12. Şart Kipi Her Zaman Koşul Bildirir mi?
13. Şart Kipi ile İstek Kipi Arasındaki Fark
14. Şart Kipi ile Zaman Eklerinin Birlikte Kullanımı
15. Şart Kipinin Hikâyesi
16. TYT Türkçe’de Şart Kipi
17. Sık Yapılan Hatalar
18. Şart Kipi Konu Özeti
19. Açıklamalı Mini Test
20. Sık Sorulan Sorular
21. Sonuç

1. Şart Kipi Nedir?

Şart kipi, fiilin bildirdiği işin gerçekleşmesini bir koşula bağlayan veya gerçekleşmesi arzulanan bir durumu anlatan dilek kipidir. Fiil kök ya da gövdelerine “-sa/-se” eki getirilerek kurulur.

Erken gelirsen birlikte kahvaltı yaparız.

Bu cümlede kahvaltı yapma eylemi, karşıdaki kişinin erken gelmesi şartına bağlıdır.

Keşke ben de sizinle gelebilsem.

Buradaki “gelebilsem” fiili ise gerçek bir koşul kurmaz. Konuşanın gerçekleşmesini istediği bir durumu anlatır.

Şart kipi; istek, gereklilik ve emir kipleriyle birlikte Dilek Kipleri içinde değerlendirilir. Bu kipler eylemi doğrudan geçmiş, şimdiki veya gelecek zamana yerleştirmekten çok konuşanın eyleme yönelik yaklaşımını gösterir.

2. Şart Kipinin Özellikleri

Şart kipinin başlıca özellikleri şunlardır:

• Fiil kök veya gövdelerine getirilen “-sa/-se” ekiyle kurulur.
• Büyük ünlü uyumuna uyar.
• Kişi ekleriyle çekimlenir.
• Olumlu, olumsuz ve soru biçimlerinde kullanılabilir.
• Temel işlevi bir eylemi başka bir durumun gerçekleşmesine bağlamaktır.
• “Keşke” sözcüğüyle kullanıldığında dilek ve özlem bildirebilir.
• Bağlama göre varsayım, öneri, uyarı, beklenti veya pişmanlık anlamı taşıyabilir.
• Tek başına belirli bir zamanı göstermez.
• Zaman eklerinden sonra gelerek birleşik çekim oluşturabilir.
• Bir cümlede bulunması her zaman koşul-sonuç ilişkisi kurulduğu anlamına gelmez.

Şart eki ve kişi eki alan fiil, yargı bildirdiği için [Çekimli Fiil] özelliği taşır.

3. Şart Kipinin Eki Nedir?

Şart kipinin eki **“-sa/-se”**dir. Ekin hangi biçiminin kullanılacağını fiilin son hecesindeki ünlü belirler:

Kalın ünlülerden sonra “-sa”, ince ünlülerden sonra “-se” kullanılır:

• kal-sa
• yaz-sa
• oku-sa
• bil-se
• gör-se
• düşün-se

Fiil ünlüyle bitse bile şart eki doğrudan getirilir:

• başla-sa
• oku-sa
• bekle-se
• söyle-se

Bu kullanımlarda yardımcı “y” ünsüzüne ihtiyaç duyulmaz.

4. Şart Kipi Nasıl Bulunur?

Bir cümlede şart kipini bulmak için aşağıdaki sıra izlenebilir.

Çekimli Fiili Belirleyin

Önce cümlenin çekimli fiili bulunur:

Beni dikkatlice dinlersen ne demek istediğimi anlarsın.

Cümlede şart bildiren fiil “dinlersen”dir.

Fiilin Kök veya Gövdesini Bulun

“Dinlersen” sözcüğünün kökü “dinle-” fiilidir:

dinle-r-se-n

Şart Ekini Ayırın

Sözcükteki “-se” şart kipidir. Ondan önce bulunan “-r” geniş zaman, sonundaki “-n” ise ikinci tekil kişi ekidir.

Cümledeki Anlam İlişkisini İnceleyin

“Ne demek istediğimi anlamak”, konuşanı dikkatlice dinleme koşuluna bağlanmıştır. Bu nedenle cümlede açık bir koşul-sonuç ilişkisi vardır.

Şu iki yapı arasındaki fark önemlidir:

• gel-se-m
• gel-ir-se-m

“Gelsem” fiili doğrudan şart kipiyle çekimlenmiştir. “Gelirsem” biçiminde ise geniş zaman eki ile şart eki birlikte kullanılmıştır. Her iki sözcükte de “-sa/-se” bulunmasına rağmen kuruluşları aynı değildir.

5. Şart Kipinin Kişilere Göre Çekimi

“Gelmek” fiilinin şart kipine göre olumlu çekimi şöyledir:

Sözcüklerin yapısı şu şekilde gösterilebilir:

• gel-se-m
• gel-se-n
• gel-se
• gel-se-k
• gel-se-niz
• gel-se-ler

Üçüncü tekil kişide ayrıca bir kişi eki bulunmaz. “Gelse” sözcüğündeki “-se” yalnızca şart kipini gösterir.

Üçüncü çoğul kişide “-ler/-lar” eki şart ekinden sonra gelir:

gel-se-ler

6. Şart Kipinin Olumlu Çekimi

Olumlu çekimde fiilin bildirdiği işin yapılması bir koşul veya dilek olarak sunulur:

Örnekler:

• Biraz beklersen öğretmenimiz de gelir.
• Soruyu dikkatlice okusan cevabı bulabilirsin.
• Yarın hava güzel olsa sahile gideriz.
• Birlikte çalışsak bu işi daha erken bitiririz.
• Keşke hafta sonu biraz dinlenebilsem.

İlk dört örnekte bir koşul veya olasılık ilişkisi vardır. Son örnekte ise konuşanın dileği anlatılmaktadır.

7. Şart Kipinin Olumsuz Çekimi

Şart kipinin olumsuz biçimi, fiile önce “-ma/-me” olumsuzluk ekinin, ardından “-sa/-se” şart ekinin getirilmesiyle kurulur:

Fiil + olumsuzluk eki + şart kipi + kişi eki

Örnek çözümlemeler:

• gel-me-se-m
• konuş-ma-sa-n
• bekle-me-se
• çalış-ma-sa-k
• dinle-me-se-niz
• katıl-ma-sa-lar

Örnekler:

• Düzenli çalışmazsan konuları unutabilirsin.
• Otobüsü kaçırmasak zamanında yetişiriz.
• Bize haber vermese onu merak ederiz.
• Bu kadar acele etmesen daha az hata yaparsın.
• Keşke o sözleri söylemeseydim.

“Çalışmazsan” sözcüğünde geniş zamanın olumsuz biçimi ile şart eki birlikte kullanılmıştır. “Söylemeseydim” ise geçmişte yapılan bir davranıştan duyulan pişmanlığı anlatır.

8. Şart Kipinin Soru Biçimi

Şart kipinin soru biçimi “mı/mi/mu/mü” soru parçacığıyla kurulur. Soru parçacığı ayrı yazılır:

• Erken gelsem mi?
• Biraz dinlensek mi?
• Ona gerçeği söylesen mi?
• Bu konuyu yarın konuşsak mı?
• Siz de bizimle gelseniz mi?

Bu tür cümlelerde şart kipinin soru biçimi çoğunlukla öneri, kararsızlık veya karşıdaki kişinin görüşünü alma anlamı taşır:

Toplantıyı bir saat erteleysek mi?

Konuşan, toplantının ertelenmesi şartına bağlı bir sonuç kurmaktan çok bir öneriyi karşısındakinin değerlendirmesine sunmaktadır.

Günlük dilde şu biçim daha doğal olabilir:

Toplantıyı bir saat ertelesek nasıl olur?

Şart kipinin soru biçimi ile şartlı bir cümlenin soru hâli birbirinden ayrılmalıdır:

Yarın gelirsen bize haber verir misin?

Bu cümlede “gelirsen” şart bildirirken soru anlamı “verir misin” yükleminde kurulmuştur.

9. Şart Kipi Örnekleri

Aşağıdaki cümlelerde şart kipi farklı anlamlarla kullanılmıştır:

• Erken kalkarsan güne daha rahat başlarsın.
• Yağmur durursa dışarı çıkacağız.
• Biraz beklersen sorun kendiliğinden çözülebilir.
• Soruyu yeniden okusan hatanı fark edersin.
• Yeterince dinlenmezsen kendini yorgun hissedersin.
• Beni çağırırlarsa toplantıya katılırım.
• Keşke yarın hava güzel olsa.
• Ah, bir de çocukluğuma dönebilsem!
• Birlikte gitsek daha iyi olmaz mı?
• Onunla konuşsan belki seni anlar.
• Vaktimiz kalırsa müzeyi de gezeriz.
• Siz de bizimle gelseniz çok seviniriz.

Bu örneklerin tamamında “-sa/-se” bulunur; ancak hepsinin anlamı aynı değildir. Bazıları gerçek bir koşul, bazıları dilek, bazıları ise öneri veya olasılık bildirir.

10. Şart Kipinin Cümleye Kattığı Anlamlar

Şart kipinin cümleye kattığı anlam, kullanım bağlamına göre değişebilir.

Koşul

Düzenli çalışırsan başarılı olursun.

Başarılı olma, düzenli çalışma şartına bağlanmıştır.

Dilek ve Özlem

Keşke ailemi daha sık görebilsem.

Konuşan, gerçekleşmesini istediği bir durumu anlatmaktadır.

Öneri

Bu soruyu bir de farklı yöntemle çözsen.

Karşıdaki kişiye doğrudan emir vermeden öneride bulunulmuştur.

Varsayım

Diyelim ki bu teklifi kabul etse, sonra ne olacak?

Gerçekleştiği kesin olmayan bir durum geçici olarak gerçek kabul edilmiştir.

Olasılık

Biraz daha hızlansak otobüse yetişebiliriz.

Sonucun gerçekleşme ihtimali belirli bir koşula bağlanmıştır.

Uyarı

Acele edersen önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırabilirsin.

Cümlede olumsuz bir sonuç hatırlatılarak uyarı yapılmıştır.

Pişmanlık

Keşke karar vermeden önce sana danışsaydım.

Geçmişte gerçekleşmemiş bir davranıştan duyulan üzüntü anlatılmıştır.

Bu anlamlar belirlenirken yalnızca şart ekine değil; “keşke, belki, diyelim ki” gibi ifadelere ve cümlenin tamamına bakılmalıdır.

11. Şart Kipi ile Koşul-Sonuç İlişkisi

Şart kipi, Koşul-Sonuç Cümleleri oluşturmanın en yaygın yollarından biridir:

Kitabı bitirirsen düşüncelerini konuşuruz.

• Koşul: Kitabı bitirmen
• Sonuç: Düşüncelerini konuşmamız

Koşul-sonuç cümlelerinde şart bildiren bölüm genellikle yan yargı, koşula bağlı bölüm ise temel yargıdır:

Hava düzelirse / yürüyüşe çıkacağız.

Koşul bildiren bölüm cümlenin başında bulunmak zorunda değildir:

Birlikte çalışabiliriz, sen de istersen.

Bu cümlede koşul, temel yargıdan sonra verilmiştir.

Ayrıca koşul-sonuç ilişkisi her zaman “-sa/-se” ekiyle kurulmaz. “Üzere, yeter ki, takdirde” gibi farklı yapılar da koşul anlamı oluşturabilir:

• Beni araman koşuluyla sana yardım ederim.
• Yeter ki düzenli çalış.
• Gerekli belgeleri getirmeniz hâlinde başvurunuz alınır.

Bu nedenle şart kipi ile koşul-sonuç cümlesi birbiriyle bağlantılı, ancak bütünüyle aynı kavramlar değildir.

12. Şart Kipi Her Zaman Koşul Bildirir mi?

Hayır. Bir fiilde “-sa/-se” bulunması, cümlede mutlaka gerçek bir koşul olduğu anlamına gelmez.

Keşke biraz daha zamanımız olsa.

Bu cümlede herhangi bir sonuç, başka bir koşula bağlanmamıştır. “Olsa” fiili biçim bakımından şart kipindedir; cümlenin anlamı ise dilektir.

Biraz dinlensen.

Bu cümle bağlama göre öneri veya nazik bir uyarı bildirebilir.

Ah, onu bir kez daha görebilsem!

Burada özlem ve gerçekleşmesi istenen bir durum vardır.

Kipin biçimi ile cümlenin anlamı ayrı ayrı değerlendirilmelidir:

• Biçim: Fiilde hangi kip eki bulunuyor?
• Anlam: Bu ek cümlede koşul mu, dilek mi, öneri mi bildiriyor?

“Keşke yarın bize gelsen.” cümlesinde “gelsen” şart kipiyle çekimlenmiştir. Ancak bu cümlenin temel anlamı koşul değil, istektir.

13. Şart Kipi ile İstek Kipi Arasındaki Fark

Şart ve istek kipleri, özellikle dilek bildiren cümlelerde birbirine karıştırılabilir.

Karşılaştırmalı örnekler:

• Bu akşam erken yatsak iyi olur. → Şart kipi
• Bu akşam erken yatalım. → İstek kipi
• Keşke ben de sizinle gelsem. → Şart kipi, dilek anlamı
• Ben de sizinle geleyim. → İstek kipi
• Biraz daha beklesen. → Şart kipi, öneri anlamı
• Biraz daha bekleyelim. → İstek kipi

Şart kipinde dilek veya öneri anlamının bulunması, fiili İstek Kipi yapmaz. Kipin adı belirlenirken fiildeki eke bakılır.

14. Şart Kipi ile Zaman Eklerinin Birlikte Kullanımı

Şart eki, doğrudan fiil kök veya gövdesine gelebildiği gibi zaman eklerinden sonra da kullanılabilir:

• gel-se-m
• gel-ir-se-m
• gel-ecek-se-m
• gel-di-y-se-m
• gel-iyor-sa-m
• gel-miş-se-m

Örnekler:

• Yarın geleceksen bana önceden haber ver.
• Yanlış anladıysam özür dilerim.
• Bizi duyuyorsan elini kaldır.
• Bu kitabı daha önce okumuşsan düşüncelerini paylaşabilirsin.
• Her gün çalışıyorsan kısa sürede ilerlersin.

Bu yapılarda “-sa/-se”, zaman ekinden sonra gelerek şart anlamı oluşturur. Aradaki “y” yardımcı sestir:

geldi-y-se-m

“Geldiysem” sözcüğünde “-di” görülen geçmiş zaman, “-yse” ise şart işlevindedir.

15. Şart Kipinin Hikâyesi

Şart kipinin hikâyesi, şart kipinden sonra ek fiilin geçmiş zaman biçiminin getirilmesiyle kurulur:

• gelseydim
• gelseydin
• gelseydi
• gelseydik
• gelseydiniz
• gelselerdi

“Gelmek” fiilinin çekimi şöyledir:

Bu çekim çoğunlukla geçmişte gerçekleşmemiş bir koşulu, dileği veya pişmanlığı anlatır:

• Daha erken çıksaydık otobüsü kaçırmazdık.
• Beni arasaydın sana yardımcı olurdum.
• Keşke karar vermeden önce biraz düşünseydim.
• Hava güzel olsaydı sahile giderdik.
• Onlar da toplantıya katılsalardı konu daha ayrıntılı konuşulurdu.

“Keşke o gün sana inansaydım.” cümlesinde geçmişte gerçekleşmeyen bir davranışa yönelik pişmanlık vardır.

16. TYT Türkçe’de Şart Kipi

TYT Türkçe’de şart kipi; kip ekleri, birleşik çekimli fiiller, anlam kayması ve koşul-sonuç ilişkisi üzerinden sorulabilir.

Soruları çözerken şu sıra izlenebilir:

1. Cümledeki çekimli fiilleri bulun.
2. Fiilin kök veya gövdesini belirleyin.
3. Olumsuzluk ve zaman eklerini ayırın.
4. “-sa/-se” şart ekini bulun.
5. Ekten sonra gelen kişi ekini belirleyin.
6. Cümlenin koşul, dilek, öneri veya varsayım anlamını inceleyin.
7. Kipin biçimiyle cümlenin anlamını birbirine karıştırmayın.

Örnek:

Soruları dikkatlice okursanız daha az hata yaparsınız.

“Okursanız” sözcüğü şu şekilde ayrılır:

• oku-: Fiil kökü
• -r: Geniş zaman eki
• -sa: Şart eki
• -nız: İkinci çoğul kişi eki

Cümlede daha az hata yapma sonucu, soruları dikkatlice okuma koşuluna bağlanmıştır.

Şu örnekte ise durum farklıdır:

Keşke soruları biraz daha dikkatli okusaydım.

“Okusaydım” fiilinde şart yapısı bulunur; ancak cümle koşuldan çok geçmişe yönelik pişmanlık bildirmektedir.

17. Şart Kipinde Sık Yapılan Hatalar

Şart kipi konusunda sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Şart kipinin ekini yalnızca “-sa” olarak bilmek
• “-sa/-se” bulunan her cümlede koşul-sonuç ilişkisi olduğunu düşünmek
• Dilek anlamı taşıyan şart çekimlerini istek kipi saymak
• “Gelirsem” sözcüğündeki geniş zaman ekini gözden kaçırmak
• “Gelsem” ile “gelirsem” yapılarını aynı kabul etmek
• Şart kipinin tek başına belirli bir zaman bildirdiğini düşünmek
• Olumsuzluk ekini şart ekinin bir parçası saymak
• Şart kipinin hikâyesini basit çekim sanmak
• Soru parçacığını fiile bitişik yazmak
• Kipin biçimiyle cümlenin ilettiği anlamı karıştırmak

Örneğin:

Keşke yaz tatili biraz daha uzun sürse.

“Sürse” şart kipiyle çekimlenmiştir. Cümle dilek anlamı taşısa da fiil istek kipinde değildir.

Yarın gelirsen konuşuruz.

“Gelirsen” sözcüğünde yalnızca şart eki bulunmaz; fiil “gel-ir-se-n” şeklinde ayrılır.

18. Şart Kipi Konu Özeti

• Şart kipinin eki “-sa/-se”dir.
• Ek, büyük ünlü uyumuna göre iki biçimde kullanılır.
• Şart kipi fiil kök veya gövdelerine getirilir.
• Kişi ekleri şart ekinden sonra gelir.
• Olumsuzluk eki şart ekinden önce kullanılır.
• Şart kipi temel olarak bir eylemi başka bir koşula bağlar.
• “Keşke” ile kullanıldığında dilek, özlem veya pişmanlık bildirebilir.
• Bazı cümlelerde öneri, varsayım, olasılık ve uyarı anlamı taşır.
• “-Sa/-se” bulunan her cümle koşul-sonuç cümlesi değildir.
• Her koşul-sonuç cümlesi de “-sa/-se” ekiyle kurulmaz.
• Şart eki zaman eklerinden sonra kullanılabilir.
• “Gelsem” doğrudan şart kipidir; “gelirsem” geniş zamanın şartıdır.
• “Gelseydim” şart kipinin hikâyesidir.
• Şart kipi doğrudan belirli bir zaman bildirmez.
• Kip belirlenirken fiilin eki, anlam belirlenirken cümlenin bütünü incelenmelidir.

19. Açıklamalı Mini Test

Soru 1 – Aşağıdaki cümlelerin hangisinde şart kipi kullanılmıştır?

A) Bu akşam erken yatmalıyım.
B) Konuyu birlikte inceleyelim.
C) Yarın bize gelirsen konuşuruz.
D) Kitapları masaya bırakın.
E) Biraz önce dışarı çıktı.

Cevap: C

Açıklama: “Gelirsen” fiilindeki “-se” şart anlamı oluşturur. Konuşma eylemi, karşıdaki kişinin gelmesi koşuluna bağlanmıştır.

Soru 2 – Aşağıdaki cümlelerin hangisinde şart kipi dilek anlamıyla kullanılmıştır?

A) Beni ararsa durumu açıklarım.
B) Yağmur yağmazsa dışarı çıkarız.
C) Keşke ben de sizinle gelebilsem.
D) Düzenli çalışırsan başarırsın.
E) Erken gelirsen kahvaltı yaparız.

Cevap: C

Açıklama: “Gelebilsem” şart kipiyle çekimlenmiştir; ancak cümlede gerçek bir koşul değil, gerçekleşmesi arzulanan bir durum vardır.

Soru 3 – “Konuyu anlamadıysan yeniden açıklayabilirim.” cümlesindeki “anlamadıysan” fiilinin yapısı hangisidir?

A) anla-ma-dı-y-sa-n
B) anla-ma-sa-dı-n
C) anla-dı-ma-sa-n
D) anla-ma-y-sa-dı-n
E) anla-sa-ma-dı-n

Cevap: A

Açıklama: Sözcük; fiil kökü, olumsuzluk eki, geçmiş zaman eki, yardımcı ses, şart eki ve kişi ekinden oluşmuştur.

Soru 4 – Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-sa/-se” gerçek bir koşul bildirmemektedir?

A) Erken çıkarsak trafiğe kalmayız.
B) Keşke biraz daha zamanımız olsa.
C) Beni dinlersen sorunu anlarsın.
D) Hava düzelirse yürüyüşe çıkarız.
E) Vaktin kalırsa beni ararsın.

Cevap: B

Açıklama: “Olsa” şart kipiyle çekimlenmiş olsa da cümlede koşul değil, dilek anlamı vardır.

Soru 5 – Şart kipiyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Eki “-sa/-se”dir.
B) Olumsuz biçimde kullanılabilir.
C) Kişi ekleriyle çekimlenir.
D) Bulunduğu her cümlede koşul-sonuç ilişkisi kurar.
E) Zaman eklerinden sonra kullanılabilir.

Cevap: D

Açıklama: Şart kipi dilek, öneri, varsayım veya pişmanlık da bildirebilir. Bu nedenle bulunduğu her cümlede koşul-sonuç ilişkisi kurulmaz.

20. Sık Sorulan Sorular

Şart kipinin eki nedir?

Şart kipinin eki “-sa/-se”dir. Ekin biçimi, fiilin son hecesindeki ünlüye göre belirlenir: “baksam, gelsem, okusak, dinleseniz” gibi.

“Gelsem” hangi kiptir?

“Gelsem” fiili şart kipinin birinci tekil kişisiyle çekimlenmiştir. Sözcük “gel-se-m” şeklinde ayrılır.

“Gelirsem” sözcüğünün kip eki nedir?

“Gelirsem” sözcüğünde “-r” geniş zaman, “-se” şart, “-m” ise birinci tekil kişi ekidir. Yapısı “gel-ir-se-m” şeklindedir.

Şart kipi zaman bildirir mi?

Şart kipi tek başına doğrudan belirli bir zaman bildirmez. Eylemin zamanı cümledeki başka ifadelerden veya şart ekinden önce kullanılan zaman ekinden anlaşılabilir.

“Keşke gelsem” istek kipi midir?

Hayır. Cümle istek veya dilek anlamı taşısa da “gelsem” sözcüğü biçim bakımından şart kipindedir. İstek kipinin temel eki “-a/-e”dir.

Şart kipi her zaman koşul bildirir mi?

Hayır. Şart kipi bağlama göre dilek, özlem, öneri, varsayım, olasılık veya pişmanlık da bildirebilir.

21. Sonuç

Şart kipi, fiilin bildirdiği eylemi bir koşula bağlayan ve “-sa/-se” ekiyle kurulan dilek kipidir. “Düzenli çalışırsan başarılı olursun.” cümlesinde açık bir koşul-sonuç ilişkisi bulunurken “Keşke biraz dinlensem.” cümlesinde aynı kip dilek anlamı taşır.

Şart kipini doğru belirlemek için fiilin kökünü, zaman ve olumsuzluk eklerini, şart ekini ve kişi ekini ayrı ayrı incelemek gerekir. “Gelsem”, “gelirsem” ve “gelseydim” biçimleri aynı şart anlamıyla ilişkili olsa da kuruluş bakımından birbirinden farklıdır. Bu ayrımlar anlaşıldığında şart kipini diğer Fiiller ve dilek kiplerinden ayırmak kolaylaşır.