De/da bağlacı, cümleye çoğunlukla “dahi, bile” anlamı katan ve kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılan bir bağlaçtır. “Ben de sizinle geliyorum.” cümlesindeki “de”, gelme eylemine başka bir kişinin daha katıldığını belirtir. Buradaki “de” çıkarıldığında cümle tamamen bozulmaz ancak ekleme ve birliktelik anlamı kaybolur. De da yazımı konusunda yaşanan karışıklığın temel nedeni, bağlaç olan “de/da” ile bulunma … Devamını oku
Veya bağlacı ile ya da bağlacı Türkçede seçenek, tercih ve olasılık bildiren sözcükleri, söz gruplarını veya yargıları birbirine bağlar. “Hafta sonu sinemaya gidebilir veya evde kalabiliriz.” cümlesinde iki seçenek “veya” ile bağlanmıştır. Aynı cümle, anlam büyük ölçüde korunarak “Hafta sonu sinemaya gidebilir ya da evde kalabiliriz.” biçiminde de kurulabilir. Türkçedeki bağlaçlar arasında yer alan bu … Devamını oku
Çünkü bağlacı, bir yargının nedenini veya gerekçesini açıklamak için kullanılır. “Bugün dışarı çıkmadık çünkü hava çok soğuktu.” cümlesinde dışarı çıkmama sebebini ikinci yargı açıklar. Bu iki yargı arasındaki bağlantıyı ise “çünkü” kurar. Türkçede gerekçe bildiren bağlaçlar arasında yer alan bu sözcük, günlük konuşmalarda olduğu kadar yazılı anlatımda da sıkça karşımıza çıkar. “Çünkü”nün görevini doğru belirlemek … Devamını oku
Soru zarfı; fiilleri ve fiilimsileri durum, zaman, neden ya da miktar bakımından soru yoluyla belirten sözcüktür. Zarflar arasında yer alan bu sözcükler, eylemle ilgili bilinmeyen bir özelliği soru yoluyla öğrenmemizi sağlar. “Buraya nasıl geldin?”, “Beni neden aramadın?” ve “Toplantı ne zaman başlayacak?” cümlelerinde koyu yazılan sözler, eylemin nasıl, neden veya ne zaman gerçekleştiğini sorar. Bu … Devamını oku
Miktar zarfı; fiillerin, fiilimsilerin, sıfatların veya başka zarfların anlamını miktar ve derece bakımından belirten sözcüktür. “Az, çok, biraz, pek, oldukça, fazla, daha ve en” gibi kelimeler, cümledeki kullanımına bağlı olarak miktar zarfı olabilir. Bu zarfları bulmak için ilgili sözcüğe genellikle “Ne kadar?” sorusu yöneltilir. Ancak miktar bildiren her kelime zarf değildir. Sözcüğün hangi kelimeyi belirttiğine … Devamını oku
Yer yön zarfı, fiilde bildirilen hareketin hangi yöne doğru gerçekleştiğini gösteren sözcüktür. “Çocuk içeri girdi.” cümlesindeki “içeri”, girme eyleminin yönünü belirttiği için yer-yön zarfıdır. İçeri, dışarı, ileri, geri, aşağı, yukarı, öte ve beri bu görevde kullanılabilen temel sözcüklerdir. Ancak yön bildiren her sözcük, kullanıldığı her cümlede zarf değildir. Özellikle hâl eki alan yön sözcükleriyle ek … Devamını oku
Zaman zarfı, fiilde bildirilen işin, oluşun veya hareketin gerçekleşme zamanını gösteren sözcüktür. “Dün seni aradım.” cümlesindeki “dün”, arama eyleminin ne zaman yapıldığını belirttiği için zaman zarfıdır. Ancak bir kelimenin zaman anlamı taşıması, her cümlede zarf olduğu anlamına gelmez. Sözcüğün fiili mi yoksa ismi mi etkilediği mutlaka incelenmelidir. Bu ayrım, Zarflar konusunda ele alınan görev ilişkisini … Devamını oku
Durum zarfı, bir fiilin veya fiilimsinin nasıl gerçekleştiğini; hangi biçimde, hangi tutumla ya da ne ölçüde yapıldığını bildiren sözcüktür. “Çocuk yavaşça yürüdü.” cümlesinde “yavaşça”, yürüme eyleminin gerçekleşme biçimini açıkladığı için durum zarfıdır. Zarflar içerisinde incelenen bu sözcükler çoğunlukla “nasıl?” sorusuna cevap verir. Ancak bir sözcüğün durum zarfı sayılması için yalnızca bu soruya cevap vermesi yeterli … Devamını oku
İlgi zamiri, daha önce söylenen ya da anlamdan kolayca çıkarılabilen bir ismin tekrar edilmesini önleyen “-ki” ekidir. Özellikle isim tamlamalarında tamlanan durumundaki varlığın yerini tutar. “Benimki”, “seninki”, “onunki”, “bizimki”, “sizinki” ve “onlarınki” gibi sözcüklerde bulunan “-ki”, ilgi zamiri görevindedir. Örneğin “Benim çantam siyah, seninki mavi.” cümlesindeki “seninki”, “senin çantan” anlamına gelir. İlgi zamiri, Zamirler konusu … Devamını oku
Dönüşlülük zamiri, cümlede yapılan işin yeniden özneye döndüğünü veya kişinin doğrudan kendisini anlattığını gösteren zamir türüdür. Türkçede dönüşlülük zamiri “kendi” sözcüğüyle kurulur; bu sözcük kişi ekleri aldığında “kendim”, “kendin”, “kendisi”, “kendimiz”, “kendiniz” ve “kendileri” biçimlerine dönüşür. Bu yapılar, kişiyi özellikle vurgulamak, eylemin özne tarafından bizzat yapıldığını belirtmek ya da öznenin kendi üzerinde gerçekleşen bir durumu … Devamını oku