Soru zarfı; fiilleri ve fiilimsileri durum, zaman, neden ya da miktar bakımından soru yoluyla belirten sözcüktür. Zarflar arasında yer alan bu sözcükler, eylemle ilgili bilinmeyen bir özelliği soru yoluyla öğrenmemizi sağlar. “Buraya nasıl geldin?”, “Beni neden aramadın?” ve “Toplantı ne zaman başlayacak?” cümlelerinde koyu yazılan sözler, eylemin nasıl, neden veya ne zaman gerçekleştiğini sorar. Bu nedenle “nasıl”, “neden” ve “ne zaman” bu cümlelerde soru zarfıdır.
Ancak cümlede soru anlamı bulunması, soru bildiren her sözcüğün zarf olduğu anlamına gelmez. Soru sözcüğünün hangi kelimeyle ilişki kurduğuna bakılmalıdır. Bir ismin yerini tutan sözcük [Soru Zamiri], bir ismi belirten sözcük Soru Sıfatı, fiili soru yoluyla tamamlayan sözcük ise soru zarfıdır. Bu ayrım, Sözcük Türleri konusunun en çok karıştırılan noktalarından biridir.

İçindekiler
- Soru Zarfı Nedir?
- Soru Zarfının Özellikleri
- Soru Zarfı Nasıl Bulunur?
3.1. Cümlenin Fiilini veya Fiilimsisini Bulma
3.2. Soru Sözcüğünün Fiille İlişkisini İnceleme
3.3. Sorunun Bildirdiği Anlamı Belirleme
3.4. Soruya Verilebilecek Cevabı Kontrol Etme - Soru Zarfları Nelerdir?
4.1. Nasıl
4.2. Neden, Niçin ve Niye
4.3. Ne Zaman
4.4. Ne Kadar
4.5. Ne, Ne Diye ve Ne Demeye - Soru Zarfı Örnekleri
- Soru Zarflarının Anlam Özellikleri
- Soru Zarfı ile Soru Zamiri Arasındaki Fark
- Soru Zarfı ile Soru Sıfatı Arasındaki Fark
- “Ne” Sözcüğünün Farklı Görevleri
- “Nasıl” Sözcüğünün Farklı Görevleri
- Soru Zarfı ile Diğer Zarf Türleri Arasındaki İlişki
- Soru Anlamı Taşıyan ve Taşımayan Cümleler
- TYT Türkçe’de Soru Zarfı Nasıl Sorulur?
- Soru Zarfında Sık Yapılan Hatalar
- Soru Zarfı Konu Özeti
- Açıklamalı Mini Test
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
1. Soru Zarfı Nedir?
Fiilleri ve fiilimsileri soru yoluyla belirten zarflara soru zarfı denir. Soru zarfları eylemin nasıl, neden, ne zaman veya ne ölçüde gerçekleştiğini öğrenmek amacıyla kullanılır.
Örnek: Bu soruyu nasıl çözdün?
Bu cümlede “nasıl” sözcüğü, “çözdün” fiilinin gerçekleşme biçimini sormaktadır. Sorunun “öğretmenin gösterdiği yöntemle” veya “dikkatlice” biçiminde cevaplanması mümkündür. Dolayısıyla “nasıl” sözcüğü soru zarfıdır.
Başka bir örnek: Dün akşam bizi neden beklemediniz?
“Neden” sözcüğü, “beklemediniz” fiilinin sebebini öğrenmeye yöneliktir. Fiili neden bakımından soru yoluyla tamamladığı için soru zarfıdır.
Soru zarfları, Zarflar başlığı altında incelenir. Diğer zarflardan temel farkları, fiil hakkında doğrudan bilgi vermek yerine bu bilgiyi soru yoluyla istemeleridir.
- Yavaş konuştu. → “Yavaş” durum zarfıdır.
- Nasıl konuştu? → “Nasıl” soru zarfıdır.
- Dün geldi. → “Dün” zaman zarfıdır.
- Ne zaman geldi? → “Ne zaman” soru zarfıdır.
- Çok çalıştı. → “Çok” miktar zarfıdır.
- Ne kadar çalıştı? → “Ne kadar” soru zarfıdır.
Görüldüğü gibi soru zarfına verilecek cevap çoğu zaman başka bir zarf olur.
2. Soru Zarfının Özellikleri
Soru zarflarının temel özellikleri şunlardır:
- Fiilleri ve fiilimsileri soru yoluyla belirtir.
- Durum, zaman, neden, amaç, miktar veya derece anlamı taşıyabilir.
- “Nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, ne kadar, ne, ne diye, ne demeye” başlıca soru zarflarıdır.
- Cümlede genellikle zarf tümleci görevinde bulunur.
- Tek bir sözcükten veya birden fazla sözcükten oluşabilir.
- Her zaman cümlenin başında bulunmaz.
- İçinde bulunduğu cümlenin sonuna her zaman soru işareti getirilmez.
- Aynı soru sözcüğü, kullanıldığı cümleye göre sıfat veya zamir olabilir.
- Gerçek bir sorunun yanı sıra sitem, şaşırma, eleştiri veya yakınma anlamı da taşıyabilir.
- Çekimli fiillerin dışında fiilimsilerle de ilişki kurabilir.
Örnek: Buraya neden geldiğini kimse bilmiyordu.
Bu cümlede “neden” sözcüğü “geldiğini” fiilimsisini soru yoluyla tamamlamaktadır. Cümle soru işaretiyle bitmemesine rağmen “neden” soru zarfıdır.
Önemli: Bir sözcüğün soru zarfı olup olmadığına yalnızca taşıdığı soru anlamına bakılarak karar verilmez. Sözcüğün fiille veya fiilimsiyle kurduğu ilişki incelenmelidir.
3. Soru Zarfı Nasıl Bulunur?
Soru zarfını bulmak için önce cümlenin yüklemi, ardından soru anlamını sağlayan sözcük belirlenmelidir. Soru sözcüğü bir fiile veya fiilimsiye yöneliyorsa soru zarfı olabilir.
3.1. Cümlenin Fiilini veya Fiilimsisini Bulma
İlk adım, soru sözcüğünün hangi eylemle ilişkili olduğunu belirlemektir.
Örnek: Kardeşin eve ne zaman dönecek?
Cümlenin yüklemi “dönecek” fiilidir. “Ne zaman” söz grubu da dönme eyleminin zamanını sormaktadır.
3.2. Soru Sözcüğünün Fiille İlişkisini İnceleme
Soru sözcüğünün bir ismi mi yoksa fiili mi belirttiği kontrol edilmelidir.
- Nasıl bir araba aldınız? → “Nasıl”, “araba” ismini belirttiği için soru sıfatıdır.
- Arabayı nasıl aldınız? → “Nasıl”, “aldınız” fiilini belirttiği için soru zarfıdır.
Bu iki cümlede aynı sözcük kullanılmış ancak sözcüğün görevi değişmiştir.
3.3. Sorunun Bildirdiği Anlamı Belirleme
Soru zarfının hangi anlamı sorduğu bulunmalıdır:
- Nasıl? → Durum ve biçim
- Neden, niçin, niye? → Sebep veya amaç
- Ne zaman? → Zaman
- Ne kadar? → Miktar ve derece
Örnek: Bu kadar ağır bir çantayı nasıl taşıdın?
“Nasıl” sözcüğü, taşıma eyleminin gerçekleşme biçimini sormaktadır.
3.4. Soruya Verilebilecek Cevabı Kontrol Etme
Soruya verilen cevap fiili durum, zaman, neden veya miktar yönünden tamamlıyorsa soru sözcüğü büyük ihtimalle zarftır.
| Soru cümlesi | Muhtemel cevap | Zarf türü |
|---|---|---|
| Nasıl yürüyordu? | Yavaş yürüyordu. | Durum zarfı |
| Ne zaman gelecek? | Yarın gelecek. | Zaman zarfı |
| Neden konuşmadı? | Utandığı için konuşmadı. | Neden bildiren zarf tümleci |
| Ne kadar bekledin? | İki saat bekledim. | Miktar bildiren ifade |
Pratik yöntem: Soru sözcüğünü çıkardığınızda eksilen bilgi fiilin durumu, zamanı, nedeni veya miktarıyla ilgiliyse sözcük soru zarfıdır.
4. Soru Zarfları Nelerdir?
Türkçede en sık kullanılan soru zarfları “nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, ne kadar, ne, ne diye ve ne demeye” ifadeleridir.
| Soru zarfı | Sorduğu anlam | Örnek |
|---|---|---|
| Nasıl | Durum, biçim | Buraya nasıl geldin? |
| Neden | Sebep | Bize neden kızdın? |
| Niçin | Sebep, amaç | Niçin bekliyorsunuz? |
| Niye | Sebep | Niye erkenden kalktın? |
| Ne zaman | Zaman | Sınav ne zaman başlayacak? |
| Ne kadar | Miktar, derece | Burada ne kadar kaldınız? |
| Ne | Neden, niçin | Ne susup duruyorsun? |
| Ne diye | Sebep | Ne diye ona bağırdın? |
| Ne demeye | Sebep | Ne demeye buraya geldiniz? |
4.1. Nasıl
“Nasıl”, bir fiilin gerçekleşme biçimini veya durumunu sorduğunda soru zarfıdır.
Örnek: Bu haberi ona nasıl söyleyeceksin?
Burada “nasıl”, söyleme eyleminin hangi biçimde gerçekleştirileceğini sormaktadır.
- Buraya nasıl ulaştınız?
- Yarışmayı nasıl kazandınız?
- Bütün bunları nasıl hatırlıyorsun?
- Böylesine zor bir soruyu nasıl çözdün?
4.2. Neden, Niçin ve Niye
“Neden, niçin” ve “niye” sözcükleri, fiilin gerçekleşme sebebini öğrenmek amacıyla kullanıldığında soru zarfıdır.
- Beni neden aramadın?
- Bu konuyu niçin değiştirdiniz?
- Dün okula niye gelmedin?
- Toplantıdan erken neden ayrıldılar?
Bu üç sözcük çoğu cümlede birbirinin yerine kullanılabilir:
- Buraya neden geldin?
- Buraya niçin geldin?
- Buraya niye geldin?
Ancak “niçin” sözcüğü bazı cümlelerde amaç anlamını daha belirgin hâle getirebilir.
Örnek: Bu belgeleri niçin topluyorsunuz?
Sorunun cevabı “arşiv oluşturmak için” biçiminde verilirse eylemin amacı açıklanmış olur.
4.3. Ne Zaman
“Ne zaman” söz grubu, fiilin gerçekleştiği veya gerçekleşeceği zamanı sorduğunda soru zarfıdır.
- Otobüs ne zaman hareket edecek?
- Bize ne zaman uğrayacaksınız?
- Bu bina ne zaman yapılmış?
- Çalışmaya ne zaman başladınız?
Dikkat: “Ne zaman” iki sözcükten oluşsa da cümlede birlikte değerlendirilir. Bütün olarak fiilin zamanını sorduğu için soru zarfı kabul edilir.
4.4. Ne Kadar
“Ne kadar”, fiilin miktarını, süresini veya derecesini sorduğunda soru zarfıdır.
- Burada ne kadar beklediniz?
- Bu sınava ne kadar çalıştın?
- Onu ne kadar özlediğini biliyor musun?
- Daha ne kadar yürüyeceğiz?
“Ne kadar” bir isimle ilişki kurduğunda ise soru sıfatı olabilir:
- Ne kadar para biriktirdiniz? → Soru sıfatı
- Bu parayı biriktirmek için ne kadar çalıştınız? → Soru zarfı
İlk cümlede “ne kadar”, “para” ismini miktar bakımından belirtmiştir. İkinci cümlede ise “çalıştınız” fiilinin derecesini sormuştur.
4.5. Ne, Ne Diye ve Ne Demeye
“Ne” sözcüğü “neden, niçin, niye” anlamında kullanıldığında soru zarfı olur.
- Ne ağlayıp duruyorsun?
- Ne bakıyorsun yüzüme?
- Ne söylenip duruyorsunuz?
- Ne bağırıyorsun sabah sabah?
İlk cümle “Neden ağlayıp duruyorsun?” biçiminde yeniden kurulabilir. Bu nedenle “ne” soru zarfıdır.
“Ne diye” ve “ne demeye” söz grupları da fiilin sebebini sormak için kullanılabilir:
- Ne diye sözümü kestin?
- Ne diye bütün işi yarım bıraktınız?
- Ne demeye bu kadar bekledin?
- Ne demeye tek başına yola çıktın?
“Ne demeye” sözü günlük dilde daha çok sitem veya tepki bildirir.
5. Soru Zarfı Örnekleri
Aşağıdaki cümlelerde soru zarfları koyu gösterilmiştir:
- Bütün hazırlıkları bir günde nasıl tamamladınız?
- Dün akşam bize neden uğramadınız?
- Çocuklar bahçede niçin bekliyor?
- Bana gerçeği niye söylemedin?
- Yeni dönem ne zaman başlayacak?
- Bu şehirde ne kadar kalacaksınız?
- Sabah sabah ne söylenip duruyorsun?
- Beni dinlemeden ne diye karar verdiniz?
- Bu kadar yolu ne demeye yürüdün?
- Soruları bu kadar kısa sürede nasıl çözdün?
- Kitabı bana ne zaman geri vereceksin?
- Bu konu üzerinde ne kadar çalıştınız?
- Toplantıyı neden ertelediler?
- Herkes giderken sen niçin burada kaldın?
- Arkadaşına niye yardım etmedin?
Örnek: Bu eski evde tek başına nasıl yaşıyorsun?
“Nasıl” sözcüğü “yaşıyorsun” fiilinin gerçekleşme biçimini sorduğu için soru zarfıdır.
Başka bir örnek: Burada bizi daha ne kadar bekleteceksiniz?
“Ne kadar” söz grubu, “bekleteceksiniz” fiilinin süresini sorduğu için soru zarfıdır.
Unutmayın: Soru zarfını bulurken sözcüğün anlamından önce cümlede üstlendiği göreve bakılmalıdır.
6. Soru Zarflarının Anlam Özellikleri
Soru zarfları, eylemle ilgili farklı bilgileri öğrenmek için kullanılır.
Durum Bildiren Soru Zarfları
Fiilin nasıl gerçekleştiğini sorar.
- Buraya nasıl geldiniz?
- Sorunu nasıl çözeceğiz?
- Bu makine nasıl çalışıyor?
Bu soruların cevapları genellikle Durum Zarfı oluşturur:
- Buraya yürüyerek geldik.
- Sorunu birlikte çözeceğiz.
- Makine sessiz çalışıyor.
Zaman Bildiren Soru Zarfları
Fiilin gerçekleşme zamanını sorar.
- Ders ne zaman bitecek?
- Onunla ne zaman tanıştınız?
- Sonuçlar ne zaman açıklanacak?
Bu sorulara “yarın, geçen yıl, biraz sonra” gibi Zaman Zarfı örnekleriyle cevap verilebilir.
Neden Bildiren Soru Zarfları
Fiilin sebebini veya amacını sorar.
- Bize neden haber vermediniz?
- Burada niçin bekliyorsunuz?
- Bu kadar erken niye uyandın?
Miktar Bildiren Soru Zarfları
Eylemin miktarını, süresini veya derecesini sorar.
- Bu proje için ne kadar çalıştınız?
- Daha ne kadar bekleyeceğiz?
- Onu ne kadar tanıyorsun?
Verilen cevaplar çoğu zaman Miktar Zarfı niteliğindedir:
- Çok çalıştık.
- Biraz daha bekleyeceğiz.
- Onu oldukça iyi tanıyorum.
7. Soru Zarfı ile Soru Zamiri Arasındaki Fark
Soru zarfı fiili soru yoluyla belirtir; soru zamiri ise bir ismin yerini tutar. İkisini ayırmak için soru sözcüğünün cümlede neyi karşıladığına bakılır.
| Özellik | Soru zarfı | Soru zamiri |
|---|---|---|
| İlgili olduğu unsur | Fiil veya fiilimsi | İsim |
| Temel görevi | Eylemi soru yoluyla belirtmek | Bir varlığın yerini soru yoluyla tutmak |
| Sorduğu bilgi | Durum, zaman, neden, miktar | Kişi veya varlık |
| Örnek | Buraya nasıl geldin? | Buraya kim geldi? |
| Cümledeki görevi | Genellikle zarf tümleci | Özne, nesne veya yer tamlayıcısı olabilir |
Örnek: Çantana ne koydun?
“Ne” sözcüğü, çantaya konulan varlığın yerini tutmaktadır. “Kitap koydum.” cevabındaki “kitap” isminin karşılığı olduğu için soru zamiridir.
Başka bir örnek: Ne bağırıp duruyorsun?
Bu cümlede “ne”, herhangi bir varlığın yerini tutmaz. “Neden bağırıp duruyorsun?” anlamında kullanıldığı için soru zarfıdır.
Soru zamirleri hakkında ayrıntılı bilgi için Zamirler konusu da incelenebilir.
“Nereye” Soru Zarfı mıdır?
“Nereye” sözcüğü, fiille anlam ilişkisi kurmasına rağmen okul dil bilgisinde genellikle soru zamiri kabul edilir. Bunun nedeni, “nere” zamirinin yönelme hâl eki almasıdır.
- Tatilde nereye gideceksiniz?
“Nereye” sözcüğü bir yer adının yerine geçer:
- Tatilde Antalya’ya gideceğiz.
Bu nedenle “nereye” soru zamiridir ve cümlede yer tamlayıcısı görevindedir. “İçeri, dışarı, ileri, geri, aşağı, yukarı” gibi sözcükler ise ek almadan yön bildirdiklerinde Yer-Yön Zarfı olur.
8. Soru Zarfı ile Soru Sıfatı Arasındaki Fark
Soru sıfatı bir ismi soru yoluyla belirtir. Soru zarfı ise fiile veya fiilimsiye yönelir.
| Soru sıfatı | Soru zarfı |
|---|---|
| Nasıl bir ev arıyorsunuz? | Bu evi nasıl buldunuz? |
| Ne kadar para gerekiyor? | Burada ne kadar bekleyeceğiz? |
| Ne gün geleceksiniz? | Ne zaman geleceksiniz? |
| Kaç saatlik yolumuz kaldı? | Daha ne kadar yürüyeceğiz? |
Örnek: Nasıl bir film izlediniz?
“Nasıl” sözcüğü “film” ismini soru yoluyla belirttiği için soru sıfatıdır.
Başka bir örnek: Filmi nasıl izlediniz?
“Nasıl” sözcüğü “izlediniz” fiilinin gerçekleşme biçimini sorduğu için soru zarfıdır.
Soru sıfatını belirlemenin en kolay yolu, soru sözcüğünden sonra gelen veya anlamca ona bağlanan ismi bulmaktır. Konunun temelini görmek için Sıfatlar başlığına da bakılabilir.
9. “Ne” Sözcüğünün Farklı Görevleri
“Ne”, cümledeki kullanımına göre soru zamiri, soru sıfatı veya soru zarfı olabilir. Bu nedenle sözcük tek başına değerlendirilmemelidir.
| Cümle | Görevi | Açıklama |
|---|---|---|
| Marketten ne aldın? | Soru zamiri | Bir varlığın yerini tutar. |
| Ne kitabı okuyorsun? | Soru sıfatı | “Kitap” ismini belirtir. |
| Ne gün geleceksin? | Soru sıfatı | “Gün” ismini belirtir. |
| Ne ağlayıp duruyorsun? | Soru zarfı | “Neden” anlamında kullanılmıştır. |
| Ne güzel konuşuyor! | Miktar zarfı | Soru değil, derece ve beğeni bildirir. |
Dikkat: “Ne” sözcüğünü gördüğünüz anda soru zamiri veya soru zarfı demek doğru değildir. Sözcüğün bir ismin yerini tutup tutmadığına, bir ismi belirtip belirtmediğine ve “neden” anlamında kullanılıp kullanılmadığına bakılmalıdır.
10. “Nasıl” Sözcüğünün Farklı Görevleri
“Nasıl” sözcüğü de cümleye göre farklı görevler üstlenebilir.
- Buraya nasıl geldiniz? → Soru zarfı
- Nasıl bir ev arıyorsunuz? → Soru sıfatı
- Yeni müdür nasıl biri? → Soru sıfatı
- Hastanın durumu nasıl? → Soru anlamlı yüklem
Sınav sorularında çoğunlukla ilk iki kullanım karşılaştırılır. Güvenilir ayrım için “nasıl” sözcüğünün doğrudan fiile mi yoksa isme mi yöneldiği belirlenmelidir.
11. Soru Zarfı ile Diğer Zarf Türleri Arasındaki İlişki
Soru zarfı, fiille ilgili bilinmeyen bir özelliği sorar. Verilen cevap ise durum, zaman veya miktar zarfı olabilir.
| Soru zarfı kullanılan cümle | Cevap | Cevaptaki zarf |
|---|---|---|
| Nasıl konuştu? | Yavaş konuştu. | Durum zarfı |
| Ne zaman geldi? | Dün geldi. | Zaman zarfı |
| Ne kadar çalıştı? | Çok çalıştı. | Miktar zarfı |
| Neden ayrıldı? | Hastalandığı için ayrıldı. | Neden bildiren ifade |
Bu yöntem, soru zarfını tanımayı kolaylaştırır; ancak tek başına yeterli değildir. Özellikle “ne” ve “nasıl” gibi birden fazla görev üstlenebilen sözcüklerde cümlenin tamamı incelenmelidir.
12. Soru Anlamı Taşıyan ve Taşımayan Cümleler
Soru zarfları gerçek soru cümlelerinde kullanılabileceği gibi dolaylı sorularda ve cevap beklenmeyen sözde sorularda da bulunabilir.
Gerçek Soru Cümleleri
Cevap almak amacıyla kurulan cümlelerdir.
- Toplantı ne zaman başlayacak?
- Beni neden aradınız?
- Bu işi nasıl tamamladınız?
Dolaylı Soru Cümleleri
Soru, başka bir cümlenin içinde aktarılır. Cümlenin sonunda soru işareti bulunmayabilir.
- Toplantının ne zaman başlayacağını bilmiyorum.
- Bizi neden çağırdığını açıklamadı.
- Bu işi nasıl tamamladıklarını merak ediyordu.
Buradaki soru zarfları, fiilimsileri soru yoluyla tamamlamayı sürdürür.
Sözde Soru Cümleleri
Biçimce soru olan ancak cevap beklenmeyen cümlelerdir.
- İnsan arkadaşını nasıl yarı yolda bırakır?
- Bu kadar emeği nasıl görmezden gelirsin?
- Sana yardım eden birine niçin kötülük edesin?
Bu cümlelerde soru zarfı; şaşırma, eleştiri, sitem veya karşı çıkma anlamını güçlendirir.
“Mi” Soru Edatıyla Birlikte Kullanım
- Ne zaman geleceksin? → Soru anlamı “ne zaman” soru zarfıyla sağlanmıştır.
- Yarın gelecek misin? → Soru anlamı “mi” soru edatıyla sağlanmıştır.
- Onun ne zaman geleceğini öğrendin mi? → Yan cümlede “ne zaman” soru zarfı; temel cümledeki soru anlamında ise “mi” etkilidir.
Önemli: Bir cümlede “mi” bulunması, cümledeki başka bir sözcüğün soru zarfı olamayacağı anlamına gelmez. Sözcüklerin hangi fiil veya yan cümleyle ilişki kurduğu ayrı ayrı incelenmelidir.
13. TYT Türkçe’de Soru Zarfı Nasıl Sorulur?
TYT Türkçe sorularında çoğunlukla soru zarfının tanımı doğrudan sorulmaz. Aynı soru sözcüğünün farklı görevlerde kullanıldığı cümleler karşılaştırılır.
Karşılaşılabilecek başlıca soru biçimleri şunlardır:
- Soru anlamının hangi sözcük türüyle sağlandığını bulma
- Altı çizili soru sözcüğünün türünü belirleme
- “Ne” sözcüğünün farklı görevlerini karşılaştırma
- “Nasıl” sözcüğünün soru sıfatı ve soru zarfı kullanımını ayırma
- Soru zarfı ile soru zamirini karşılaştırma
- Dolaylı soru cümlesindeki soru zarfını bulma
- Soru edatıyla soru zarfını birbirinden ayırma
Örnek soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı zarfla sağlanmıştır?
A) Bahçedeki çiçekleri kim suladı?
B) Hangi kitabı satın aldınız?
C) Çantanızda ne var?
D) Bu kadar işi nasıl bitirdiniz?
E) Toplantıya sen de katılacak mısın?
Cevap: D
Açıklama: “Nasıl” sözcüğü “bitirdiniz” fiilinin gerçekleşme biçimini sorduğu için soru zarfıdır. A ve C’de soru zamiri, B’de soru sıfatı, E’de ise soru edatı kullanılmıştır.
14. Soru Zarfında Sık Yapılan Hatalar
Her Soru Sözcüğünü Zarf Sanmak
“Kim, ne, hangisi, nereye” gibi sözcükler çoğu kullanımda soru zamiridir. Soru anlamı taşımaları onları kendiliğinden zarf yapmaz.
“Nasıl” Sözcüğünü Her Zaman Zarf Kabul Etmek
- Nasıl geldin? → Soru zarfı
- Nasıl bir kitap aldın? → Soru sıfatı
Sözcüğün fiille mi yoksa isimle mi ilişki kurduğu kontrol edilmelidir.
“Ne” Sözcüğünün Görevini Ezberden Belirlemek
“Ne” farklı cümlelerde zamir, sıfat veya zarf olabilir. Cümle içindeki anlamı ve görevi bulunmadan karar verilmemelidir.
“Nereye” Sözcüğünü Soru Zarfı Sanmak
“Nereye”, “nere” soru zamirinin yönelme hâl eki almış biçimidir. Bir yer adının yerine geçtiği için soru zamiri kabul edilir.
Soru İşareti Yoksa Soru Zarfı da Yok Sanmak
Dolaylı soru cümlelerinde soru işareti bulunmayabilir:
- Onun neden gelmediğini bilmiyorum.
“Neden” yine soru zarfıdır.
“Ne Kadar” İfadesini Her Zaman Soru Zarfı Saymak
- Ne kadar bekledin? → Soru zarfı
- Ne kadar ekmek aldın? → Soru sıfatı
İlk cümlede fiilin süresi, ikinci cümlede ise ismin miktarı sorulmuştur.
Sözcük Türü ile Cümlenin Ögesini Karıştırmak
“Soru zarfı” bir sözcük türüdür. “Zarf tümleci” ise cümlenin ögesidir. Soru zarfları çoğunlukla zarf tümleci görevinde bulunsa da bu iki terim aynı inceleme düzeyine ait değildir.
15. Soru Zarfı Konu Özeti
| Başlık | Kısa açıklama |
|---|---|
| Soru zarfı nedir? | Fiil ve fiilimsileri soru yoluyla belirten zarftır. |
| Neyi belirtir? | Fiili veya fiilimsiyi |
| Hangi anlamları sorar? | Durum, zaman, neden, amaç, miktar |
| Başlıca soru zarfları | Nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, ne kadar, ne |
| Nasıl bulunur? | Soru sözcüğünün fiille ilişkisi incelenir. |
| Cümledeki görevi | Genellikle zarf tümleci |
| En çok neyle karışır? | Soru sıfatı ve soru zamiri |
| “Ne” ne zaman soru zarfıdır? | “Neden, niçin” anlamındaysa |
| “Nereye” soru zarfı mıdır? | Hayır; genellikle soru zamiridir. |
| Soru işareti şart mıdır? | Hayır; dolaylı sorularda kullanılmayabilir. |
16. Açıklamalı Mini Test
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru zarfı kullanılmıştır?
A) Bu kitabı sana kim verdi?
B) Hangi yoldan gideceğiz?
C) Çantanın içinde ne var?
D) Beni neden beklemediniz?
E) Hangisini daha çok beğendin?
Cevap: D
Açıklama: “Neden” sözcüğü “beklemediniz” fiilinin sebebini sorduğu için soru zarfıdır.
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “nasıl” sözcüğü diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Buraya nasıl geldiniz?
B) Soruyu nasıl çözdün?
C) Nasıl bir ev arıyorsunuz?
D) Bütün bunları nasıl öğrendin?
E) Bu kadar yükü nasıl taşıdınız?
Cevap: C
Açıklama: C seçeneğinde “nasıl”, “ev” ismini soru yoluyla belirttiği için soru sıfatıdır. Diğer seçeneklerde fiilleri belirten soru zarfıdır.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ne” sözcüğü soru zarfıdır?
A) Bana ne getirdin?
B) Ne gün geleceksiniz?
C) Çantanın içinde ne vardı?
D) Ne söylenip duruyorsun?
E) Bu işten ne anlıyorsun?
Cevap: D
Açıklama: “Ne söylenip duruyorsun?” cümlesindeki “ne”, “neden” anlamında kullanılmış ve fiilin sebebini sormuştur. Diğer seçeneklerde isimlerin yerini tutmakta veya bir ismi belirtmektedir.
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ne kadar” soru sıfatıdır?
A) Burada ne kadar kalacaksınız?
B) Bu konuya ne kadar çalıştın?
C) Ne kadar ekmek almalıyız?
D) Onu ne kadar özlediğimi anlatamam.
E) Daha ne kadar bekleyeceğiz?
Cevap: C
Açıklama: “Ne kadar”, C seçeneğinde “ekmek” isminin miktarını sorduğu için soru sıfatıdır. Diğer cümlelerde fiilleri miktar veya derece bakımından belirtmektedir.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru zarfı bulunduğu hâlde cümle soru işaretiyle bitmez?
A) Bizi neden çağırdınız?
B) Buraya nasıl geldiniz?
C) Toplantının ne zaman başlayacağını bilmiyorum.
D) Bu şehirde ne kadar kalacaksınız?
E) Dün okula niçin gelmedin?
Cevap: C
Açıklama: “Ne zaman”, “başlayacağını” fiilimsisinin zamanını soru yoluyla belirtmektedir. Ancak soru başka bir cümle içinde aktarıldığı için cümlenin sonuna soru işareti konmaz.
17. Sık Sorulan Sorular
Soru zarfı hangi soruları sorar?
Soru zarfı fiile veya fiilimsiye “nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, ne kadar, ne diye?” sorularını yöneltir.
“Nasıl” her zaman soru zarfı mıdır?
Hayır. “Nasıl geldin?” cümlesinde soru zarfı; “Nasıl bir çanta aldın?” cümlesinde ise soru sıfatıdır.
“Neden” soru zarfı mıdır?
“Neden” sözcüğü bir fiilin gerçekleşme sebebini sorduğunda soru zarfıdır: “Beni neden aramadın?” Ancak “Bu sorunun nedeni nedir?” cümlesinde “neden” isim görevindedir.
“Ne zaman” soru zarfı mıdır?
“Ne zaman” fiilin gerçekleşme zamanını sorduğunda soru zarfıdır: “Ders ne zaman başlayacak?”
“Ne kadar” soru zarfı mı, soru sıfatı mı?
Kullanıldığı yere göre değişir. “Ne kadar bekledin?” cümlesinde fiili belirttiği için soru zarfı; “Ne kadar para harcadın?” cümlesinde ismi belirttiği için soru sıfatıdır.
Soru zarfı ile soru zamiri nasıl ayırt edilir?
Soru zarfı fiili veya fiilimsiyi belirtir. Soru zamiri ise bir varlığın ya da kişinin yerini tutar. “Neden geldin?” cümlesinde “neden” soru zarfı; “Ne getirdin?” cümlesinde “ne” soru zamiridir.
“Nereye” neden soru zarfı değildir?
“Nereye”, “nere” soru zamirinin yönelme hâl eki almış biçimidir ve bir yer adının yerine geçer. “Nereye gittin?” sorusuna “Ankara’ya gittim.” cevabı verilebilir. Bu nedenle soru zamiri olarak değerlendirilir.
Soru zarfının bulunduğu her cümle soru mudur?
Hayır. Dolaylı soru cümlelerinde soru zarfı bulunduğu hâlde cümle soru işaretiyle bitmeyebilir: “Onun neden gelmediğini bilmiyorum.”
18. Sonuç
Soru zarfı; fiilleri ve fiilimsileri durum, zaman, neden veya miktar bakımından soru yoluyla belirtir. “Nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, ne kadar” en sık kullanılan soru zarflarıdır. “Ne, nasıl ve ne kadar” gibi ifadeler ise cümledeki kullanımlarına bağlı olarak soru sıfatı veya soru zamiri de olabilir.
Doğru sınıflandırma yapmak için soru sözcüğünü tek başına değerlendirmek yerine hangi kelimeyle ilişki kurduğuna bakılmalıdır. Sözcük bir ismi belirtiyorsa soru sıfatı, bir ismin yerini tutuyorsa soru zamiri, fiili veya fiilimsiyi soru yoluyla tamamlıyorsa soru zarfıdır. Soru zarflarının Dil Bilgisi içindeki yerini ve diğer çeşitlerle ilişkisini bütün olarak görmek için Zarflar konusu incelenebilir.