Sayıların Yazımı: Sayılar Nasıl Yazılır? Kurallar ve Örnekler

Bir sayıyı yazıyla mı yoksa rakamla mı göstermeliyiz? “Yirmi beş öğrenci” ile “25 öğrenci” arasında nasıl bir kullanım farkı vardır? Peki 5'er, % 25 veya 8.'inci biçimleri doğru mudur?

Sayıların yazımı, tek bir kuralla açıklanabilecek bir konu değildir. Sayının kullanıldığı yere göre rakam veya yazı tercih edilebilir. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar, sıra ve üleştirme sayıları, ondalık sayılar, Romen rakamları ve sayılara getirilen ekler için de dikkat edilmesi gereken farklı kurallar vardır.

Bu nedenle doğru yazımı belirlerken önce sayının hangi amaçla kullanıldığına bakmak gerekir. Sayılarla ilgili bu kurallar, Yazım Kuralları kapsamında ele alınan temel konulardan biridir.

İçindekiler

1. Sayıların Yazımı Nasıl Olmalıdır?
2. Sayılar Ne Zaman Yazıyla, Ne Zaman Rakamla Yazılır?
3. Birden Fazla Kelimeden Oluşan Sayılar Nasıl Yazılır?
4. Büyük Sayılar Nasıl Yazılır?
5. Dört ve Daha Çok Basamaklı Sayılar Nasıl Yazılır?
6. Sıra Sayıları Nasıl Yazılır?
7. Üleştirme Sayıları Nasıl Yazılır?
8. Kesirli ve Ondalık Sayılar Nasıl Yazılır?
9. Yüzde ve Binde İşaretleriyle Sayılar Nasıl Yazılır?
10. Sayılara Gelen Ekler Nasıl Yazılır?
11. Romen Rakamları Nasıl Yazılır?
12. Sayıların Yazımında En Sık Yapılan Yanlışlar
13. Sayıların Yazımı Mini Test
14. Sonuç

1. Sayıların Yazımı Nasıl Olmalıdır?

Türkçede sayılar hem yazıyla hem de rakamla gösterilebilir. Hangi biçimin kullanılacağı, sayının metindeki kullanımına göre değişir.

Örneğin:

Otuz iki öğrenci yarışmaya katıldı.

Bu cümlede sayı yazıyla gösterilmiştir.

Otobüs 16.45’te hareket edecek.

Burada ise saat rakamla belirtilmiştir.

Dolayısıyla “Sayılar daima yazıyla yazılır.” veya “Sayılar her zaman rakamla gösterilir.” biçiminde genel bir kural yoktur. Saat, para tutarı, ölçü ve istatistik gibi kesin değerlerin öne çıktığı kullanımlarda rakamlar yaygındır. Anlatım içinde ise sayılar yazıyla da kullanılabilir.

Burada önemli olan, yazı veya rakam tercihinin metnin kullanımına uygun olmasıdır.

2. Sayılar Ne Zaman Yazıyla, Ne Zaman Rakamla Yazılır?

Günlük anlatımda, edebî metinlerde veya sayının kesin bir veri olarak öne çıkarılmasının gerekmediği durumlarda sayılar yazıyla kullanılabilir:

Üç arkadaş sahilde yürüyordu.

Bu kitabı iki hafta önce bitirdim.

Yarışmaya kırk öğrenci başvurdu.

Saat, ölçü, para ve istatistik gibi kesin değerlerin önemli olduğu kullanımlarda ise rakamlar oldukça yaygındır:

Tren 11.20’de hareket edecek.

Paketin ağırlığı 12 kilogramdı.

Araştırmaya 4.600 kişi katıldı.

Ancak bu ayrım kesin bir “yazı veya rakam” karşıtlığı değildir. Örneğin saatler metnin anlatım biçimine göre yazıyla da ifade edilebilir:

Saat dokuzu on geçe evden çıktık.

Bu nedenle bir sayının doğru yazımını değerlendirirken yalnızca sayının kendisine değil, cümlede nasıl kullanıldığına da bakmak gerekir.

3. Birden Fazla Kelimeden Oluşan Sayılar Nasıl Yazılır?

Yazıyla gösterilen bir sayı birden fazla kelimeden oluşuyorsa sayı sözleri ayrı yazılır.

Örneğin:

kırk iki

iki yüz on sekiz

bin dokuz yüz seksen beş

üç bin altı yüz elli

Bu nedenle:

ikiyüzonsekiz ❌

iki yüz on sekiz ✓

biçiminde yazılmalıdır.

Cümle içinde de kural değişmez:

Kütüphaneye bu yıl iki yüz kırk yeni kitap alındı.

Buradaki “iki yüz kırk” tek bir sayısal değeri karşılamasına rağmen sayı sözleri ayrı yazılmıştır.

3.1. Ticari belgelerde sayıların yazımı

Çek, senet ve benzeri para işlemlerine ilişkin belgelerde sayıların sonradan değiştirilmesini güçleştirmek amacıyla sayı sözlerinin bitişik yazıldığı özel kullanımlar bulunabilir.

Bu durum günlük yazı dilindeki temel kuralla karıştırılmamalıdır.

Normal bir metinde:

üç yüz elli ✓

biçimi kullanılır.

Bu tür ayrıntılar, sayıların yazımında bağlama göre farklı uygulamalar bulunabileceğini gösterir.

4. Büyük Sayılar Nasıl Yazılır?

Çok basamaklı sayıların tamamı rakamlarla gösterilebilir. Bunun yanında büyük değerlerin daha kolay okunabilmesi için bin, milyon, milyar ve trilyon gibi sayı sözlerinden de yararlanılabilir.

Örneğin:

3 milyon 250 bin

8 milyar 400 milyon

12 bin 750

Bu kullanımlarda rakam ve sayı sözü birlikte bulunabilir.

Şu iki gösterime bakalım:

3 milyon 250 bin

3.250.000

İkisi de büyük bir sayıyı göstermektedir ancak yazım biçimleri farklıdır. İlkinde sayının okunmasını kolaylaştırmak için sayı sözlerinden yararlanılmış, ikincisinde ise sayının tamamı rakamlarla gösterilmiştir.

Büyük sayıları yazarken bu iki yöntemin birbirine karıştırılmaması gerekir.

5. Dört ve Daha Çok Basamaklı Sayılar Nasıl Yazılır?

Dört veya daha çok basamaklı sayılar, daha kolay okunabilmeleri için sağdan başlanarak üçlü gruplara ayrılır. Bu grupların arasına nokta konur.

Örneğin:

4.725

36.480

2.450.750

18.320.500.000

Buradaki noktanın görevi ondalık bölüm göstermek değil, sayının basamak gruplarını birbirinden ayırmaktır.

Bu noktada nokta ile virgülün görevini ayırmak önemlidir. Nokta ve virgülün sayıların dışındaki diğer kullanımları Noktalama İşaretleri konusunda ayrıntılı biçimde incelenmektedir.

6. Sıra Sayıları Nasıl Yazılır?

Sıra sayıları; varlıkların, kişilerin veya durumların bir dizideki yerini belirtir.

Yazıyla:

birinci

beşinci

on ikinci

biçiminde gösterilebilir.

Rakamla yazıldığında ise iki farklı yöntem kullanılabilir:

6.

veya

6’ncı

Her iki kullanım da sıra bildirir.

6.1. Nokta ile sıra eki birlikte kullanılır mı?

Hayır. Sıra sayısı rakamla gösterilirken nokta kullanılmışsa ayrıca sıra sayısı eki getirilmez.

Bu nedenle:

8.’inci ❌

8’inci ✓

8. ✓

Aynı durum başka sayılarda da geçerlidir:

21.’inci ❌

21’inci ✓

21. ✓

Kısacası iki yöntemden biri seçilir:

Rakam + nokta → 8.

veya

Rakam + kesme işareti + ek → 8’inci

Nokta ile sıra bildiren eki aynı anda kullanmak doğru değildir.

7. Üleştirme Sayıları Nasıl Yazılır?

Üleştirme sayıları, varlıkların kaçar kaçar dağıtıldığını veya gruplandırıldığını bildirir:

ikişer

üçer

beşer

onar

yüzer

Üleştirme sayılarının yazımındaki temel kural oldukça nettir: Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla gösterilir.

Bu nedenle:

2’şer ❌

ikişer ✓

5’er ❌

beşer ✓

10’ar ❌

onar ✓

Cümle içinde:

Çocuklara ikişer kitap dağıtıldı.

Öğrenciler salona üçer üçer alındı.

Sorular onar kişilik gruplara ayrıldı.

Burada sık yapılan hata, sayıyı rakamla yazdıktan sonra üzerine üleştirme eki getirmektir.

Akılda tutulabilecek kısa kural şudur:

Üleştirme anlamı varsa sayıyı yazıyla göster.

8. Kesirli ve Ondalık Sayılar Nasıl Yazılır?

Ondalık sayılarda tam bölüm ile kesirli bölüm birbirinden virgülle ayrılır.

Örneğin:

8,5

14,75

125,40

Cümle içinde:

Parkurun uzunluğu 12,5 kilometreydi.

Kutunun ağırlığı 3,75 kilogram olarak ölçüldü.

Bu nedenle Türkçe bir metinde:

12.5 ❌

12,5 ✓

biçimindeki ayrım önemlidir.

Büyük sayılarda kullanılan nokta ile ondalık sayılarda kullanılan virgülün görevleri farklıdır:

12.500 → on iki bin beş yüz

12,500 → on iki tam binde beş yüz

İşaret değiştiğinde sayının değeri de değişebilir. Bu nedenle özellikle sayısal verilerde nokta ve virgül dikkatle kullanılmalıdır.

8.1. Bayağı kesirlere gelen ekler nasıl yazılır?

Kesir çizgisiyle gösterilen bayağı kesirlere ek getirildiğinde alttaki sayı, yani payda esas alınır.

Örneğin:

3/4’ü

Buradaki ek, paydadaki “dört” sayısının okunuşuna göre belirlenmiştir.

Benzer biçimde:

2/5’i

yazılır.

Bu tür kullanımlarda eki belirlemek için kesrin yalnızca son görünen rakamına değil, paydanın nasıl okunduğuna dikkat etmek gerekir.

9. Yüzde ve Binde İşaretleriyle Sayılar Nasıl Yazılır?

Yüzde (%) ve binde (‰) işaretleriyle sayı arasında boşluk bırakılmaz.

Doğru:

%25

%60

‰15

Yanlış:

% 25 ❌

% 60 ❌

‰ 15 ❌

Cümle içinde:

Sınava katılım oranı %85 olarak açıklandı.

Fiyatlarda %12 artış görüldü.

Bu kural kısa olmasına rağmen günlük yazışmalarda ve sayısal verilerin kullanıldığı metinlerde sıkça gözden kaçabilir.

10. Sayılara Gelen Ekler Nasıl Yazılır?

Sayılara gelen ekler nasıl yazılır? sorusunda iki temel noktaya dikkat edilir:

Rakamla yazılan sayıya getirilen ek kesme işaretiyle ayrılır ve ekin biçimi belirlenirken sayının okunuşu esas alınır.

Örneğin:

1985’te

2007’den

16’ya

40’ın

8’i

Burada yalnızca son rakama bakarak ek seçmek doğru değildir. Sayının nasıl okunduğunu düşünmek gerekir.

Örneğin:

40’ın

yazılır; çünkü 40 sayısı kırk diye okunur.

70’e

yazılır; çünkü 70 sayısı yetmiş diye okunur.

Rakamların yanı sıra kesme işaretinin diğer kullanım alanları [Kesme İşareti] konusunda ayrıntılı biçimde incelenmektedir.

10.1. Saatlere gelen ekler nasıl yazılır?

Saat rakamla gösterildiğinde getirilecek ek de okunuşa göre belirlenir.

Örneğin:

Toplantı 14.00’te başlayacak.

Otobüs 09.30’da hareket edecek.

Sayılara ek getirirken şu iki soruyu sormak çoğu durumda doğru biçimi bulmayı kolaylaştırır:

Sayı nasıl okunuyor?

Getirdiğim ek bu okunuşa uyuyor mu?

11. Romen Rakamları Nasıl Yazılır?

Romen rakamları Türkçe metinlerde özellikle yüzyılların, hükümdar adlarının, ciltlerin ve bazı sıralamaların gösteriminde karşımıza çıkar.

Temel Romen rakamlarından bazıları şöyledir:

Bu işaretler farklı biçimlerde bir araya getirilerek başka sayılar oluşturabilir:

II → 2

IV → 4

IX → 9

XII → 12

XX → 20

Türkçe metinlerde şu tür kullanımlarla karşılaşılabilir:

XIX. yüzyıl

III. bölüm

II. cilt

Romen rakamları bölümünü sayı sisteminin bütün ayrıntılarına doğru genişletmek gerekmez. Sayıların yazımı açısından önemli olan, Türkçe metinlerde hangi biçimde karşımıza çıktıklarını bilmektir.

12. Sayıların Yazımında En Sık Yapılan Yanlışlar

Sayıların yazımında yapılan hataların önemli bir bölümü, farklı kuralların birbirine karıştırılmasından kaynaklanır. Örneğin sıra sayılarındaki ek kullanımı üleştirme sayılarına uygulanabilir veya ondalık sayılarda nokta ile virgül karıştırılabilir.

Aşağıdaki tablo temel ayrımları bir arada gösterir:

Bu tür hataların yanında kelimelerin yazımından kaynaklanan benzer sorunlar [Sık Karıştırılan Yazımlar] sayfasında incelenmektedir.

12.1. Cümle rakamla başlar mı?

Bir zorunluluk bulunmadıkça cümleye rakamla başlanmamalıdır. Sayı cümlenin başında bulunuyorsa yazıyla gösterilmesi daha uygundur.

Bu nedenle:

25 öğrenci yarışmaya katıldı. ❌

yerine:

Yirmi beş öğrenci yarışmaya katıldı. ✓

biçimi tercih edilmelidir.

Cümle başlangıçlarında sayıların yanı sıra hangi sözcüklerin büyük harfle başlaması gerektiği Büyük Harflerin Kullanımı sayfasında ayrıntılı biçimde incelenmektedir.

12.2. Sayıların yazımını kontrol etmek için pratik yöntem

Bir sayının doğru yazılışından emin değilseniz şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Sayı normal anlatımda mı yoksa saat, ölçü, para veya istatistik gibi bir kullanımda mı?
2. Yazıyla gösterilmişse birden fazla kelimeden mi oluşuyor?
3. Sıra bildiriyorsa nokta mı yoksa ek mi kullanılacak?
4. Üleştirme bildiriyorsa sayı yazıyla mı gösterilmiş?
5. Rakamdan sonra ek varsa ek sayının okunuşuna uygun mu?
6. Yüzde veya binde işaretiyle sayı arasında boşluk bırakılmış mı?
7. Ondalık bölüm varsa virgül kullanılmış mı?

Bu kontrol, birbirine benzeyen sayı yazım kurallarını daha kolay ayırmayı sağlar.

Bir metinde doğru yazımı kontrol ederken yalnızca sayılara değil, kelime ve eklerin kullanımına da dikkat etmek gerekir. Bu konuda karşılaşılan daha genel sorunlar [Yazım Yanlışları] sayfasında incelenmektedir.

13. Sayıların Yazımı Mini Test

1. Aşağıdakilerin hangisinde sayı doğru yazılmıştır?

A) ikiyüz elli
B) iki yüzelli
C) iki yüz elli
D) ikiyüzelli
E) iki yüz-elli

Cevap: C

Açıklama: Birden fazla kelimeden oluşan sayılar normal metinlerde ayrı yazılır. Bu nedenle doğru biçim iki yüz ellidir.

2. Aşağıdakilerden hangisi sıra sayısının doğru yazımlarından biridir?

A) 12.’nci
B) 12’nci
C) 12nci
D) 12.-nci
E) 12-‘nci

Cevap: B

Açıklama: Sıra sayısı ekle gösterildiğinde rakamdan sonra kesme işareti ve ek kullanılır; ayrıca nokta konmaz. 12. biçimi de sıra sayısını göstermenin doğru bir yoludur.

3. Aşağıdakilerden hangisinde üleştirme sayısı doğru yazılmıştır?

A) 5’er
B) 5-er
C) beş’er
D) beşer
E) 5 er

Cevap: D

Açıklama: Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla gösterilir. Bu nedenle doğru kullanım beşerdir.

4. Aşağıdakilerden hangisinde ondalık sayı doğru gösterilmiştir?

A) 14.75
B) 14,75
C) 14-75
D) 14:75
E) 14/75

Cevap: B

Açıklama: Ondalık sayılarda tam bölüm ile kesirli bölüm virgülle ayrılır. Bu nedenle doğru gösterim 14,75tir.

5. Aşağıdakilerden hangisinde sayıya getirilen ek doğru yazılmıştır?

A) 40ın
B) 40-in
C) 40’ın
D) 40 ın
E) 40’ınn

Cevap: C

Açıklama: Rakamla gösterilen sayıya getirilen ek kesme işaretiyle ayrılır. Ek sayının okunuşuna göre belirlenir. 40 “kırk” diye okunduğu için doğru biçim 40’ındır.

14. Sonuç

Sayıların yazımı konusunda doğru biçimi bulmanın en kolay yolu, sayının metinde nasıl kullanıldığını belirlemektir. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır; büyük sayılarda basamak grupları noktayla ayrılır; ondalık bölümün gösteriminde virgül kullanılır. Sıra sayılarında nokta ile sıra eki aynı anda kullanılmaz, üleştirme sayıları ise rakamla değil yazıyla gösterilir. Rakamla yazılan sayılara ek getirildiğinde de sayının okunuşu dikkate alınır.

Sayıların yazımıyla birlikte de/da, ki ve mı/mi/mu/mü gibi yapıların doğru yazılışını bilmek de yazım kurallarının bütününü kavramayı kolaylaştırır. De Da Yazımı, Ki’nin Yazımı ve Mi Soru Ekinin Yazımı sayfalarında bu yapılar kendi kuralları ve örnekleriyle ayrı ayrı incelenmektedir.

Sınavlarda sayıların yazımıyla birlikte karşılaşılabilecek diğer yazım kuralları ve soru biçimleri [TYT Yazım Kuralları Soru Tipleri] sayfasında incelenmektedir.

Türkçe konularının tamamının yer aldığı ana yapı ise Türkçe Konuları sayfasında düzenli biçimde ele

Millî Eğitim Bakanlığı – Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Ortaokul Türkçe Dersi

Türk Dil Kurumu – Sayıların Yazılışı