“Yarın bizimle geliyor musun?” cümlesinde musun sözüne dikkat edildiğinde mi soru ekinin yazımıyla ilgili temel kural görülebilir. “Mu”, kendisinden önceki “geliyor” sözcüğünden ayrı; ardından gelen “-sun” kişi ekiyle ise bitişik yazılmıştır.
Türkçede mı, mi, mu, mü soru eki kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Ancak doğru yazım için yalnızca bu kuralı bilmek yeterli değildir. Hangi durumda mı, mi, mu veya mü kullanılacağı; soru ekinden sonra gelen eklerin nasıl yazılacağı ve soru anlamı bulunmayan kullanımlarda yazımın değişip değişmediği de önemlidir.
Bu konu, Türkçedeki diğer temel yazım kurallarıyla birlikte Yazım Kuralları sayfasında ele alınmaktadır. Burada ise mi soru ekinin yazımı bütün önemli kullanım biçimleriyle açıklanmaktadır.
İçindekiler
- Mi Soru Ekinin Yazımı Nasıl Olmalıdır?
- Mi Soru Eki Ayrı mı Yazılır?
- Mı, Mi, Mu, Mü Nasıl Yazılır?
- Mi Soru Ekinden Sonra Gelen Ekler Nasıl Yazılır?
- Misin, Mısın, Musun, Müsün Nasıl Yazılır?
- Mi Soru Eki Soru Anlamı Vermediğinde Nasıl Yazılır?
- Birleşik Fiillerde Mi Soru Eki Nasıl Yazılır?
- Mi Soru Ekinin Yazımına Örnekler
- Mi Soru Ekinin Yazımında En Sık Yapılan Yanlışlar
- Mi Soru Ekinin Yazımı Mini Test
- Sonuç
1. Mi Soru Ekinin Yazımı Nasıl Olmalıdır?
Mı, mi, mu, mü soru eki kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Hangi biçimin kullanılacağı ise önceki sözcüğün son ünlüsüne göre belirlenir.
Örneğin:
- Çantanı yanına aldın mı?
- Beni daha önce gördün mü?
- Bu kitabı okudun mu?
- Toplantı erken bitti mi?
- Yarın bize gelecek misin?
Burada iki farklı yazım ilişkisi vardır:
Önceki sözcük + soru eki → ayrı
geldin + mi → geldin mi
Soru eki + ardından gelen ek → bitişik
mi + sin → misin
Bu nedenle “gelecekmisin” ve “gelecek mi sin” yazımları doğru değildir. Doğru biçim “gelecek misin” şeklindedir.
Türkçede ayrı ve bitişik yazımın sık karıştırıldığı başka kullanımlar De Da Yazımı ve Ki’nin Yazımı sayfalarında incelenmektedir.
2. Mi Soru Eki Ayrı mı Yazılır?
Evet. Mı, mi, mu, mü soru eki kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
Beni bekledin mi? ✓
Beni bekledinmi? ✗
Kapıyı kapattın mı? ✓
Kapıyı kapattınmı? ✗
Kural yalnızca “mi” biçimi için geçerli değildir. Dört biçimin tamamında ayrı yazım korunur.
| Doğru | Yanlış |
|---|---|
| geldi mi | geldimi |
| kaldı mı | kaldımı |
| okudu mu | okudumu |
| gördü mü | gördümü |
| hazır mısın | hazırmısın |
| geliyor musun | geliyormusun |
Buradaki önemli ayrıntı şudur: Soru eki önceki sözcükten ayrılır; ancak kendisinden sonra başka bir ek gelirse bu ek soru ekine bitişir.
Bu yönüyle “mi”nin yazımı, De Da Yazımı konusundaki bağlaç ve ek ayrımından farklıdır. Mi soru ekinin yazımında “ayrı mı, bitişik mi?” kararını her cümlede yeniden vermeye gerek yoktur; soru eki önceki sözcükten ayrı yazılır.
3. Mı, Mi, Mu, Mü Nasıl Yazılır?
Soru eki her sözcükten sonra “mi” biçiminde kullanılmaz. Önündeki sözcüğün son ünlüsüne göre mı, mi, mu veya mü biçimlerinden uygun olanı seçilir.
| Önceki sözcüğün son ünlüsü | Soru eki | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | mı | hazır mı |
| e, i | mi | geldi mi |
| o, u | mu | oldu mu |
| ö, ü | mü | gördü mü |
Örneğin “hazır” sözcüğünün son ünlüsü “ı” olduğu için hazır mı, “geldi” sözcüğünün son ünlüsü “i” olduğu için geldi mi denir.
Aynı durum diğer biçimlerde de görülür:
Soğudu mu?
Gördü mü?
Bu nedenle aşağıdaki kullanımlar doğru değildir:
Hazır mi? ✗
Hazır mı? ✓
Onu gördü mi? ✗
Onu gördü mü? ✓
Soru ekinin biçim değiştirmesi Türkçedeki ünlü uyumuyla ilgilidir. Bu ses ilişkisi Büyük Ünlü Uyumu konusunda ayrıntılı biçimde incelenmektedir.
4. Mi Soru Ekinden Sonra Gelen Ekler Nasıl Yazılır?
Mi soru ekinin yazımında en çok karıştırılan noktalardan biri, kendisinden sonra gelen eklerin yazımıdır.
Soru eki önceki sözcükten ayrı yazılır; soru ekinden sonra gelen ekler ise soru ekine bitişik yazılır.
Örneğin:
Gelecek misin?
Yapısı:
gelecek + mi + sin → gelecek misin
şeklindedir.
Benzer biçimde:
duyuyor + mu + sunuz → duyuyor musunuz
evde + mi + yiz → evde miyiz
benim + mi + ydi → benim miydi
Buradaki “y”, ünlüyle biten soru ekinin ardından bazı ekler geldiğinde söyleyişi sağlayan yardımcı sestir.
Dolayısıyla:
Gelecekmisin? ✗
Gelecek mi sin? ✗
Gelecek misin? ✓
Evde mi yiz? ✗
Evde miyiz? ✓
Bu yapı anlaşıldığında “misin”, “mısın”, “musun”, “müsün” gibi biçimlerin yazımı da kolaylaşır.
5. Misin, Mısın, Musun, Müsün Nasıl Yazılır?
“Misin nasıl yazılır?” sorusundaki temel karışıklık, iki ayrı yazım ilişkisinin aynı yapı içinde bulunmasından kaynaklanır.
Misin, mısın, musun ve müsün kendi içinde bitişik; kendilerinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
Örneğin:
İyi misin? ✓
İyimisin? ✗
İyi mi sin? ✗
Aynı kural diğer biçimlerde de geçerlidir:
Hazır mısın?
Yorgun musun?
Üzgün müsün?
Yapıyı şöyle gösterebiliriz:
hazır + mı + sın → hazır mısın
öğrenci + mi + sin → öğrenci misin
yorgun + mu + sun → yorgun musun
üzgün + mü + sün → üzgün müsün
5.1. Misin, Mısın, Musun, Müsün Ayrı mı Yazılır?
Burada “misin ayrı mı yazılır?” sorusuna yalnızca “evet” ya da “hayır” demek yanıltıcı olabilir.
Doğru açıklama şöyledir:
“Mi” kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır; “-sin” kişi eki ise soru ekine bitişir.
Bu nedenle:
Sen yeni öğrenci misin? ✓
Sen yeni öğrencimisin? ✗
Sen yeni öğrenci mi sin? ✗
Doğru biçim “öğrenci misin” şeklindedir.
5.2. Misiniz, Mısınız, Musunuz, Müsünüz Nasıl Yazılır?
Çoğul veya saygı bildiren kişi eki geldiğinde de temel kural değişmez:
Hazır mısınız?
Bizi duyuyor musunuz?
Yeni öğretmen siz misiniz?
Kararınızdan emin misiniz?
Yapıları şöyledir:
hazır + mı + sınız → hazır mısınız
duyuyor + mu + sunuz → duyuyor musunuz
emin + mi + siniz → emin misiniz
Bu nedenle:
Hazırmısınız? ✗
Hazır mı sınız? ✗
Hazır mısınız? ✓
6. Mi Soru Eki Soru Anlamı Vermediğinde Nasıl Yazılır?
“Mı, mi, mu, mü” her zaman doğrudan soru sormak amacıyla kullanılmaz. Buna rağmen ayrı yazılma kuralı değişmez. TDK ve OGM kaynaklarında da soru ekinin soru dışındaki görevlerinde ayrı yazıldığı belirtilmektedir. Türk Dil Kurumu
Örneğin pekiştirme amacıyla kullanılabilir:
Tatlı mı tatlı bir köpekti.
Sessiz mi sessiz bir akşamdı.
Buradaki “mi” bir soru oluşturmamakta, anlamı güçlendirmektedir.
Başka bir kullanımda bir durumun gerçekleşmesi, ardından başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanabilir:
Ders bitti mi kütüphaneye gideriz.
Güneş açtı mı çocuklar bahçeye çıkar.
Bu cümlelerin sonunda soru işareti bulunmaması, “mi”nin önceki sözcüğe bitiştirileceği anlamına gelmez.
Kısacası:
Soru anlamı var → ayrı yazılır.
Soru anlamı yok → yine ayrı yazılır.
Burada yazım ile noktalama birbirinden ayrılmalıdır. Bir cümlenin sonunda soru işareti kullanılıp kullanılmayacağı başka bir konudur; “mı, mi, mu, mü”nün ayrı yazılması ise yazım kuralıdır.
7. Birleşik Fiillerde Mi Soru Eki Nasıl Yazılır?
Bazı birleşik fiiller soru ekiyle kullanıldığında mi soru eki iki sözcüğün arasına girebilir. TDK bu durumu soru ekinin yazımıyla ilgili özel bir kullanım olarak belirtmektedir. Türk Dil Kurumu
Örneğin:
Fark mı ettin?
Burada “fark etmek” birleşik fiilinin iki unsuru arasına soru eki girmiştir.
Benzer şekilde soru ekinin cümledeki yeri, sorunun hangi ögeye yöneltildiğini de değiştirebilir:
Sen mi söyledin?
Bunu mu söyledin?
Dün mü söyledin?
İlk cümlede söyleyen kişi, ikinci cümlede söylenen şey, üçüncü cümlede ise zaman sorgulanmaktadır.
Buna rağmen üç örnekte de değişmeyen bir özellik vardır: mı, mi, mu, mü kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılmıştır.
8. Mi Soru Ekinin Yazımına Örnekler
Aşağıdaki tablo temel kuralları doğru ve yanlış kullanımlarla birlikte göstermektedir:
| Doğru kullanım | Yanlış kullanım | Neden? |
|---|---|---|
| Geldin mi? | Geldinmi? | “mi” önceki sözcükten ayrı yazılır. |
| Hazır mısın? | Hazırmısın? | “mı” ayrı, “-sın” ona bitişiktir. |
| Biliyor musun? | Biliyormusun? | “mu” önceki sözcükten ayrılır. |
| Üzgün müsün? | Üzgünmüsün? | Son ünlüye uygun olarak “mü” kullanılır. |
| Evde miyiz? | Evdemiyiz? | Soru eki önceki sözcüğe bitişmez. |
| Biliyor musunuz? | Biliyormusunuz? | “-sunuz” soru ekine bitişir. |
| Tatlı mı tatlı bir çocuktu. | Tatlımı tatlı bir çocuktu. | Pekiştirme görevinde de ayrı yazılır. |
| Ders bitti mi çıkarız. | Ders bittimi çıkarız. | Soru anlamı bulunmasa da ayrı yazılır. |
Bir yazımın doğruluğundan emin olunamadığında önce mı, mi, mu, mü’nün kendisinden önceki sözcüğe bitiştirilip bitiştirilmediğine bakılabilir.
Ancak soru ekinden sonra gelen kişi veya zaman eklerini ayırmamak gerekir:
geliyor musun ✓
geliyor mu sun ✗
gelecek miydi ✓
gelecek mi ydi ✗
Yazarken birbirine karıştırılan diğer kullanımlar [Sık Karıştırılan Yazımlar] sayfasında, daha geniş kapsamlı yazım hataları ise [Yazım Yanlışları] başlığında incelenmektedir.
9. Mi Soru Ekinin Yazımında En Sık Yapılan Yanlışlar
Mi soru ekinin temel kuralı kısa olsa da hatalar genellikle dört noktada yoğunlaşır.
Soru ekini önceki sözcüğe bitiştirmek
Geldinmi? ✗
Geldin mi? ✓
Her sözcükten sonra “mi” kullanmak
Hazır mi? ✗
Hazır mı? ✓
Gördü mi? ✗
Gördü mü? ✓
Soru ekinden sonra gelen kişi ekini ayırmak
Biliyor mu sun? ✗
Biliyor musun? ✓
Hazır mı sınız? ✗
Hazır mısınız? ✓
Soru anlamı bulunmadığında “mi”yi bitişik yazmak
Güzelmi güzel bir evdi. ✗
Güzel mi güzel bir evdi. ✓
Bu hataları önlemek için üç temel kural yeterlidir:
- Mı, mi, mu, mü kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
- Kullanılacak biçim önceki sözcüğün son ünlüsüne göre belirlenir.
- Soru ekinden sonra gelen ekler soru ekine bitişik yazılır.
Yazım kurallarının diğer önemli başlıkları olan Büyük Harflerin Kullanımı, Sayıların Yazımı ve [Kısaltmaların Yazımı] ayrı sayfalarda incelenmektedir.
10. Mi Soru Ekinin Yazımı Mini Test
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki doğru yazılmıştır?
A) Yarın bizimle gelecekmisin?
B) Yarın bizimle gelecek mi sin?
C) Yarın bizimle gelecek misin?
D) Yarın bizimle gelecekmi sin?
E) Yarın bizimle gelecekmi?
Cevap: C
Açıklama: “Mi” önceki sözcükten ayrı, kendisinden sonra gelen “-sin” kişi ekiyle bitişik yazılır: gelecek misin.
2. Aşağıdakilerden hangisinin yazımı doğrudur?
A) Hazır mi?
B) Hazır mı?
C) Hazırmı?
D) Hazır-mı?
E) Hazır mıı?
Cevap: B
Açıklama: “Hazır” sözcüğünün son ünlüsü “ı” olduğu için soru eki mı biçiminde kullanılır ve önceki sözcükten ayrı yazılır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) Beni duyuyor musun?
B) Yarın evde misiniz?
C) Onu daha önce gördün mü?
D) Hazır mı sınız?
E) Bu kalem senin mi?
Cevap: D
Açıklama: Soru ekinden sonra gelen kişi eki ayrı yazılmaz. Doğru kullanım “Hazır mısınız?” biçimindedir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “mi” soru sormadığı hâlde doğru yazılmıştır?
A) Sessizmi sessiz bir sokaktı.
B) Sessiz mi sessiz bir sokaktı.
C) Sessizmi sessizmi bir sokaktı.
D) Sessiz-mi sessiz bir sokaktı.
E) Sessiz misessiz bir sokaktı.
Cevap: B
Açıklama: Buradaki “mi” pekiştirme görevi taşımaktadır. Soru anlamı vermemesine rağmen ayrı yazılır.
5. Aşağıdakilerden hangisinde soru ekinin biçimi yanlıştır?
A) Beni gördü mü?
B) Eve geldi mi?
C) Hazır mı?
D) Onu buldu mi?
E) Bizi duydu mu?
Cevap: D
Açıklama: “Buldu” sözcüğünün son ünlüsü “u” olduğu için mi değil, mu kullanılmalıdır: Onu buldu mu?
11. Sonuç
Mi soru ekinin yazımı üç temel kuralla özetlenebilir: mı, mi, mu, mü kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır; önceki sözcüğün son ünlüsüne göre biçim değiştirir ve kendisinden sonra gelen ekleri bitişik alır.
Bu nedenle:
iyi misin ✓
hazır mısın ✓
geliyor musun ✓
üzgün müsün ✓
biçimleri doğrudur.
Buna karşılık:
iyimisin ✗
hazırmısın ✗
geliyormusun ✗
biçimleri doğru değildir.
Soru eki doğrudan soru anlamı taşımadığında da ayrı yazılır. Böylece “mi ayrı mı yazılır?”, “misin nasıl yazılır?” ve “misiniz ayrı mı yazılır?” gibi sık karşılaşılan yazım soruları aynı temel kurallarla çözülebilir.
Türkçe konularının tamamının yer aldığı ana yapı ise Türkçe Konuları sayfasında düzenli biçimde ele alınmaktadır.
Kaynaklar
Türk Dil Kurumu – Soru Eki mı / mi / mu / mü’nün Yazılışı
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü – Yazma Öğretmen Kılavuzu