Ekler: Yapım ve Çekim Ekleri, Özellikleri ve Örnekleri

Türkçede bir sözcük, aldığı eklerle hem yeni anlamlar kazanabilir hem de cümle içinde farklı görevler üstlenebilir. Örneğin “kitapçılarımızdan” sözcüğü tek parça gibi görünse de aslında kitap + çı + lar + ımız + dan biçiminde çözümlenir. Bu yapıda -çı eki “kitap” sözcüğünden yeni bir sözcük olan kitapçıyı türetirken -lar, -ımız ve -dan ekleri sözcüğe sırasıyla çokluk, aitlik ve ayrılma özelliği kazandırır.

Sözcüklerin kök veya gövdelerine gelerek yeni sözcükler türeten ya da sözcüklerin cümle içinde çeşitli ilişkiler kurmasını sağlayan dil birimlerine ek denir. Türkçe sondan eklemeli bir dil olduğu için bir sözcük art arda birden fazla ek alabilir:

göz → gözlük → gözlükçü → gözlükçüler → gözlükçülerden

Bu örnekte dikkat edilmesi gereken nokta, eklerin hepsinin aynı görevi üstlenmemesidir. -lük ve -çü yeni sözcükler türetirken -ler ve -den oluşmuş sözcüğe dil bilgisel özellikler kazandırır. İşte bu görev farkı, eklerin yapım ekleri ve çekim ekleri olmak üzere iki temel grupta incelenmesinin temelini oluşturur.

Ekleri doğru öğrenmek için yalnızca -lık, -cı, -lar, -da gibi biçimleri ezberlemek yeterli değildir. Asıl önemli olan, ekin sözcükte ne yaptığını görebilmektir. Bu nedenle yazının devamında ekleri uzun listeler hâlinde sıralamak yerine; yapım ve çekim eklerinin farkını, bir sözcüğün eklerine nasıl ayrıldığını ve birbirine benzeyen eklerin nasıl ayırt edildiğini örnekler üzerinden inceleyeceğiz.

İçindekiler

1. Ek Nedir?
2. Türkçede Eklerin Temel Özellikleri
3. Ekler Kaça Ayrılır?
4. Yapım Eki Nedir?
5. Yapım Ekleri Kaça Ayrılır?
6. Çekim Eki Nedir?
7. İsim ve Fiil Çekim Ekleri
8. Yapım Eki ile Çekim Eki Arasındaki Fark
9. Bir Sözcükteki Ekler Nasıl Bulunur?
10. Yapım ve Çekim Eklerinin Sıralanışı
11. Aynı Görünen Ekler Nasıl Ayırt Edilir?
12. Eklerde En Çok Karıştırılan Durumlar
13. Adım Adım Sözcük Çözümlemeleri
14. TYT Türkçe’de Ekler
15. Mini Test
16. Sık Sorulan Sorular

1. Ek Nedir?

Ek; tek başına kullanılmayan, sözcüklerin kök veya gövdelerine gelerek yeni sözcükler türeten ya da onlara çeşitli dil bilgisel özellikler kazandıran görevli dil birimidir.

Örneğin “ev” sözcüğünü farklı eklerle genişletelim:

ev + ci → evci
ev + ler → evler
ev + im → evim
ev + de → evde

Buradaki eklerin görevleri aynı değildir.

“Evci” sözcüğündeki -ci, “ev” sözcüğünden farklı anlamda yeni bir sözcük oluşturmuştur. “Evler” sözcüğündeki -ler ise yeni bir sözcük türetmemiş, “ev” sözcüğünü çoğul hâle getirmiştir.

Dolayısıyla ekleri incelerken yalnızca sözcüğün sonundaki sesleri ayırmak yeterli değildir. Ekin sözcükte hangi görevi üstlendiğini de belirlemek gerekir.

Daha uzun bir örnek üzerinden bakalım:

balıkçılarımızdan

Sözcük:

balık + çı + lar + ımız + dan

biçiminde çözümlenir.

balık → kök
-çı → yeni sözcük oluşturuyor
-lar → çokluk bildiriyor
-ımız → aitlik bildiriyor
-dan → ayrılma anlamı kazandırıyor

Bu örnekte -çı yapım eki; -lar, -ımız ve -dan ise çekim ekidir.

2. Türkçede Eklerin Temel Özellikleri

Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Bu nedenle ekler genel olarak sözcük kök veya gövdelerinin sonuna getirilir.

Örneğin:

göz + lük + çü + ler + den

Bir sözcük birden fazla ek alabilir ve her yeni ek yapıya başka bir özellik kazandırabilir.

Eklerin temel özellikleri şöyle özetlenebilir:

• Kök veya gövdelerin sonuna gelirler.
• Tek başlarına kullanılmazlar.
• Bir sözcük birden fazla ek alabilir.
• Yeni sözcük türetebilir veya sözcüğe dil bilgisel özellik kazandırabilirler.
• Birçok ek, ses uyumlarına bağlı olarak farklı biçimlerde kullanılabilir.
• Yapım ve çekim eklerinin görevleri birbirinden farklıdır.
• Ekler genel olarak eklendikleri sözcüğe bitişik yazılır.

Örneğin:

kitaplar
evler

sözcüklerindeki -lar/-ler, aynı çokluk ekinin büyük ünlü uyumuna göre değişen biçimleridir.

Benzer şekilde:

okulda
evde

sözcüklerindeki -da/-de de aynı görevi üstlenen ekin farklı biçimleridir.

Eklerin biçimleri yalnızca ünlüler nedeniyle değişmez. Ünsüz uyumları da etkili olabilir:

evde
sokakta

Burada bulunma hâli eki bağlama göre -de veya -ta biçiminde görülmektedir.

3. Ekler Kaça Ayrılır?

Okul dil bilgisindeki temel sınıflandırmaya göre ekler iki ana gruba ayrılır:

1. Yapım ekleri

2. Çekim ekleri

Bu iki grubun temel farkı, sözcük üzerinde gerçekleştirdikleri işlemdir.

Örneğin:

tuz → tuzluk

“Tuzluk”, “tuz” sözcüğünden türemiş yeni bir sözcüktür.

Buna karşılık:

tuz → tuzlar

“Tuzlar” yeni bir sözcük değildir; “tuz” sözcüğünün çoğul biçimidir.

Bu nedenle:

-luk → yapım eki

-lar → çekim eki

Temel ayrım budur.

4. Yapım Eki Nedir?

Sözcüklerin kök veya gövdelerine gelerek onlardan yeni sözcükler türeten eklere yapım eki denir.

Örneğin:

göz → gözlük

“Göz” ile “gözlük” anlam bakımından ilişkili olsa da aynı sözcük değildir. -lük eki yeni bir sözcük oluşturmuştur.

Başka örnekler:

kitap → kitapçı
tuz → tuzlu
su → sula-
yaz- → yazı

Bir sözcük birden fazla yapım eki de alabilir:

göz → gözlük → gözlükçü

Çözümleme:

göz → kök
-lük → yapım eki
-çü → yapım eki

Yapım eklerinin ayrıntılı kullanımları [Yapım Ekleri] yazısında ele alınacaktır.

Burada önemli bir noktaya dikkat etmek gerekir:

Yapım eki alan bir sözcüğün türü her zaman değişmek zorunda değildir.

Örneğin:

göz → gözlük

“Göz” de “gözlük” de isimdir. Buna rağmen -lük yapım ekidir; çünkü yeni bir sözcük türetmiştir.

Bu nedenle “sözcük türü değiştiyse yapım eki vardır” düşüncesi tek başına yeterli değildir.

5. Yapım Ekleri Kaça Ayrılır?

Yapım ekleri, eklendikleri sözcüğün ve ortaya çıkan yeni sözcüğün türüne göre dört temel grupta incelenir.

İsimden İsim Yapım Ekleri

İsim kök veya gövdelerinden yeni isim ya da isim soylu sözcükler türetir.

göz + lük → gözlük
kitap + çı → kitapçı
tuz + lu → tuzlu

Ayrıntılı örnekler [İsimden İsim Yapım Ekleri] konusunda yer alır.

İsimden Fiil Yapım Ekleri

İsim veya isim soylu sözcüklerden fiil türetir.

su + la- → sula-
temiz + le- → temizle-
güzel + leş- → güzelleş-

Örneğin:

su → isim

sula- → fiil

Burada sözcüğün hem anlamı hem de türü değişmiştir.

Bu yapılar [İsimden Fiil Yapım Ekleri] yazısında ayrıntılı olarak incelenir.

Fiilden İsim Yapım Ekleri

Fiil kök veya gövdelerinden isim veya isim soylu sözcükler türetir.

yaz- + -ı → yazı
bil- + -gi → bilgi
sev- + -gi → sevgi

Örneğin “bilmek” bir eylem bildirirken “bilgi” bir isimdir.

Bu grup [Fiilden İsim Yapım Ekleri] başlığında ayrıntılı olarak ele alınır.

Fiilden Fiil Yapım Ekleri

Fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiil gövdeleri oluşturur.

Örneğin:

uç- → uçur-

iç- → içir-

Bu yapılarda başlangıçta da sonuçta da fiil vardır; ancak ek, fiilin anlam ve yapısında değişiklik meydana getirmiştir.

Ayrıntılı anlatım [Fiilden Fiil Yapım Ekleri] yazısında yer alacaktır.

Özet tablo:

Bu sınıflandırma, yapım ekinin sözcüğün türünü her durumda değiştirmediğini de açıkça gösterir.

6. Çekim Eki Nedir?

Sözcüklerden yeni bir sözlük birimi türetmeden; onların sayı, aitlik, durum, zaman, kişi gibi dil bilgisel özellikler kazanmasını veya cümlede diğer sözcüklerle ilişki kurmasını sağlayan eklere çekim eki denir.

Örneğin:

ev

evler

evimiz

evimizde

evimizden

Bu biçimlerin tamamında temel sözcük evdir.

Ekler sayesinde:

evler → çokluk

evimiz → aitlik

evimizde → bulunma

evimizden → ayrılma

özellikleri ortaya çıkar.

Ancak “ev”den “gözlük, kitapçı, bilgi” örneklerindeki gibi yeni bir sözlük birimi türememiştir.

Çekim eklerinin türleri [Çekim Ekleri] yazısında ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

Yapım ve çekim eki arasındaki temel ayrımı şimdilik şöyle düşünebiliriz:

Yapım eki → yeni sözcük türetir.

Çekim eki → sözcüğü cümlede kullanılabilir farklı biçimlere sokar.

7. İsim ve Fiil Çekim Ekleri

Çekim ekleri, isimlerde ve fiillerde farklı görevler üstlenir.

İsim Çekim Ekleri

İsimlerde kullanılan başlıca çekim ekleri arasında çokluk, iyelik ve hâl ekleri bulunur.

Çokluk:

kitap → kitaplar

-lar, birden fazla kitap olduğunu gösterir.

Bu yapı [Çoğul Eki] konusunda ayrıntılı olarak incelenir.

İyelik:

kitap → kitabım

-ım, kitabın kime ait olduğunu bildirir.

Bu tür ekler [İyelik Ekleri] konusunun kapsamındadır.

Hâl:

ev → eve

ev → evde

ev → evden

Bu ekler, ismin cümlede diğer ögelerle kurduğu ilişkiyi gösterir. Ayrıntılı sınıflandırma [Hâl Ekleri] yazısında yer alır.

URL mimarimizde ayrıca ayrı başlıklar hâlinde bulunan [İlgi Eki] ve [Eşitlik Eki] de isimlere gelen ekler kapsamında ayrıntılı olarak incelenmektedir.

Fiil Çekim Ekleri

Fiillerin çekiminde temel olarak kip ve kişi bilgisi önemlidir.

Örneğin:

gel-di-m

gel- → fiil kökü
-di → görülen geçmiş zaman
-m → birinci tekil kişi

Bir başka örnek:

gelecekler

gel- → fiil kökü
-ecek → gelecek zaman
-ler → üçüncü çoğul kişi

Fiilde kişi bildiren yapıların ayrıntıları Kişi Ekleri konusunda ele alınmaktadır.

Böylece fiil, yalnızca “gelmek” eylemini bildirmekle kalmaz; eylemin zamanı veya tasarlanış biçimi ile eylemi gerçekleştiren kişi de belirtilmiş olur.

8. Yapım Eki ile Çekim Eki Arasındaki Fark

Yapım ve çekim eklerini ayırmanın en kolay yollarından biri, aynı kökün farklı eklerle nasıl değiştiğini incelemektir.

Şu iki sözcüğü karşılaştıralım:

kitaplık

kitaplar

kitap + lık

“Kitaplık”, “kitap”tan türemiş yeni bir sözcüktür.

Bu nedenle:

-lık → yapım eki

kitap + lar

“Kitaplar” ise “kitap” sözcüğünün çoğul biçimidir.

Bu nedenle:

-lar → çekim eki

Şimdi iki tür eki aynı sözcükte kullanalım:

kitaplıklarımızdan

Aşama aşama:

kitap

↓ -lık

kitaplık

↓ -lar

kitaplıklar

↓ -ımız

kitaplıklarımız

↓ -dan

kitaplıklarımızdan

Sonuç:

kitap → kök
-lık → yapım eki
-lar → çoğul eki
-ımız → iyelik eki
-dan → ayrılma hâl eki

Yani tek bir sözcük hem yapım hem de birden fazla çekim eki alabilir.

9. Bir Sözcükteki Ekler Nasıl Bulunur?

Uzun bir sözcüğü gördüğümüzde onu tahmine dayalı biçimde parçalara ayırmak yerine sözcüğü adım adım yeniden kurmak daha güvenilir bir yöntemdir.

Örneğimiz:

balıkçılarımızdan

1. Anlamlı temel parçayı bulun

balık

2. İlk ekten sonra ne olduğuna bakın

balık + çı → balıkçı

“Balıkçı” yeni bir sözcüktür.

Dolayısıyla:

-çı → yapım eki

3. Sonraki eki ekleyin

balıkçı + lar → balıkçılar

Yeni bir sözlük birimi oluşmamıştır; birden fazla balıkçı anlatılmıştır.

-lar → çekim eki

4. Sözcüğü genişletmeye devam edin

balıkçılar + ımız → balıkçılarımız

Aitlik ilişkisi ortaya çıkmıştır.

-ımız → iyelik eki

5. Son eki değerlendirin

balıkçılarımız + dan → balıkçılarımızdan

Ayrılma ilişkisi kurulmuştur.

-dan → hâl eki

Son çözüm:

balık + çı + lar + ımız + dan

Bir sözcükteki ekleri bulurken şu üç soru oldukça kullanışlıdır:

1. Sözcüğün anlamlı temel parçası nedir?

2. Her yeni ekten sonra yeni bir sözcük mü oluşuyor?

3. Yoksa aynı sözcük yalnızca yeni bir dil bilgisel özellik mi kazanıyor?

Özellikle ikinci ve üçüncü sorular, yapım ve çekim eklerini birbirinden ayırmayı kolaylaştırır.

10. Yapım ve Çekim Eklerinin Sıralanışı

Okul dil bilgisinde temel yapı genellikle:

kök + yapım eki + çekim eki

şeklinde öğretilir.

Örneğin:

gözlüklerim

göz + lük + ler + im

göz → kök
-lük → yapım eki
-ler → çoğul eki
-im → iyelik eki

Başka bir örnek:

işçilerden

iş + çi + ler + den

iş → kök
-çi → yapım eki
-ler → çoğul eki
-den → ayrılma hâl eki

Bu temel sıra, sözcük çözümlemelerinde oldukça kullanışlıdır.

Ancak Türkçedeki bütün biçimbilimsel yapıları yalnızca bu şemaya indirgemek doğru değildir. Bazı özel ve tartışmalı yapılarda farklı değerlendirmeler bulunabilir. Bu nedenle sınav düzeyinde temel dizilişi öğrenirken ekin gerçek görevini ve sözcüğün oluşumunu da kontrol etmek gerekir.

11. Aynı Görünen Ekler Nasıl Ayırt Edilir?

Eklerle ilgili sorularda en sık yapılan hatalardan biri, aynı seslerden oluşan her yapının aynı ek olduğunu düşünmektir.

Örneğin:

Evin kapısı açık.

Senin kitabın masada.

İlk örnekte “evin” sözcüğündeki -in, iki isim arasında tamlayan ilişkisi kurar.

İkinci örnekte “kitabın” sözcüğünün sonundaki -ın, kitabın kime ait olduğunu gösterir.

Yüzeyde birbirine benzeyen biçimlerin görevleri farklıdır.

Bu nedenle:

Bir eki yalnızca yazılışına bakarak değil, sözcükte ve cümlede üstlendiği göreve bakarak belirlemek gerekir.

-ma / -me neden dikkat gerektirir?

Şu iki örneğe bakalım:

Yüzme sağlığa yararlıdır.

Burada yüzme!

İlk örnekte “yüzme” bir eylemin adıdır.

İkinci örnekte ise “yüzme!” olumsuz emir anlamındadır.

Üstelik fiillerde kullanılan olumsuzluk -mA ekinin yapım mı yoksa çekim eki mi olduğu konusunda dil bilgisi çalışmalarında farklı görüşler vardır. TDK da bazı araştırmacıların eki yapım, bazılarının ise çekim eki olarak değerlendirdiğini açıkça belirtmektedir.

Bu nedenle tartışmalı sınıflandırmalarda tek bir yaklaşımı mutlak doğru gibi sunmak yerine kullanılan yapıyı ve bağlamı doğru tanımak daha sağlıklıdır.

12. Eklerde En Çok Karıştırılan Durumlar

Ekler konusunda güçlü olmak için yalnızca ekleri bilmek değil, birbirine benzeyen kullanımları da ayırabilmek gerekir.

Belirtme hâl eki ile iyelik eki

Şu iki cümleyi karşılaştıralım:

Kitabı dün bitirdim.

Onun kitabı masada.

İlk cümlede:

Neyi bitirdim? → kitabı

Buradaki ek belirtme hâliyle ilgilidir.

İkinci cümlede:

Kimin kitabı? → onun kitabı

Buradaki ek aitlik bildirir.

Aynı görünen biçimin görevini belirlemek için cümle içindeki ilişkiyi incelemek gerekir. Konunun ayrıntıları [Hâl Ekleri] ve [İyelik Ekleri] yazılarında ele alınır.

-de / -da: ek mi, ayrı sözcük mü?

Evde kimse yoktu.

Buradaki -de sözcüğe bitişiktir ve bulunma hâl ekidir.

Ali de bizimle geldi.

Buradaki “de” ise ayrı yazılır ve ek değildir.

Dolayısıyla yalnızca ses benzerliği yeterli değildir; yazılış ve görev birlikte değerlendirilmelidir.

-ki her kullanımda aynı mıdır?

Hayır.

Örneğin -ki bazı kullanımlarda sözcüğe bitişirken bazı yapılarda ayrı yazılan “ki” ile karşılaşırız.

Bu nedenle “ki gördüm, demek ki aynı yapıdır” biçiminde düşünmek doğru değildir.

-lar / -ler yalnızca çokluk mu bildirir?

-lar/-ler denildiğinde ilk akla gelen görev çokluktur:

öğrenci → öğrenciler

Ancak bu ek bağlama göre farklı anlam ve işlevler de kazanabilir. Bu nedenle ayrıntılı değerlendirme [Çoğul Eki] konusunda yapılmalıdır.

13. Adım Adım Sözcük Çözümlemeleri

Ekleri öğrenmenin en etkili yollarından biri, kısa sözcüklerden başlayıp daha karmaşık yapılara ilerlemektir.

Gözlük

göz + lük

göz → kök
-lük → yapım eki

Sonuç: Bir yapım eki vardır.

Evlerimiz

ev + ler + imiz

ev → kök
-ler → çoğul eki
-imiz → iyelik eki

Sonuç: İki çekim eki vardır.

Kitapçılar

kitap + çı + lar

kitap → kök
-çı → yapım eki
-lar → çoğul eki

Sonuç: Bir yapım, bir çekim eki vardır.

Tuzluklardan

tuz + luk + lar + dan

tuz → kök
-luk → yapım eki
-lar → çoğul eki
-dan → ayrılma hâl eki

Sonuç: Bir yapım, iki çekim eki vardır.

Gözlükçülerimizden

göz + lük + çü + ler + imiz + den

göz → kök
-lük → yapım eki
-çü → yapım eki
-ler → çoğul eki
-imiz → iyelik eki
-den → ayrılma hâl eki

Sonuç: İki yapım ve üç çekim eki vardır.

Uzun sözcükleri tek hamlede çözmeye çalışmak yerine şöyle ilerlemek daha kolaydır:

göz

→ gözlük

→ gözlükçü

→ gözlükçüler

→ gözlükçülerimiz

→ gözlükçülerimizden

Her basamakta şu soruyu sorun:

“Bu ek yeni bir sözcük mü oluşturdu, yoksa mevcut sözcüğe yeni bir dil bilgisel özellik mi kazandırdı?”

14. TYT Türkçe’de Ekler

Ekler konusu sınavlarda yalnızca “Bu sözcük hangi eki almıştır?” biçiminde düşünülmemelidir.

Ek bilgisi;

• sözcüğün yapısını çözümleme,
• türemiş sözcükleri belirleme,
• yapım ve çekim eklerini ayırma,
• isim çekimlerini çözümleme,
• fiil çekimlerini değerlendirme,
• aynı görünen eklerin görevlerini ayırma

gibi işlemlerin temelinde kullanılabilir.

Örneğin:

Bahçelerimizden topladığımız meyveleri komşularımıza dağıttık.

“Bahçelerimizden” sözcüğünü çözümleyelim:

bahçe + ler + imiz + den

bahçe → kök
-ler → çoğul eki
-imiz → iyelik eki
-den → ayrılma hâl eki

Bu sözcükte yapım eki yoktur; üç çekim eki vardır.

Burada önemli olan yalnızca eklerin adlarını ezberlemek değil, sözcüğü doğru köke kadar çözümleyebilmektir.

Örneğin bir sözcüğün içinde -cı, -lık veya başka tanıdık bir ses dizisinin bulunması, o bölümün mutlaka yapım eki olduğu anlamına gelmez. Sözcüğün kökü ile türemiş biçimi arasında gerçek bir yapı ve anlam ilişkisi bulunmalıdır.

Bu yaklaşım, özellikle yanıltıcı seçeneklerde işinizi kolaylaştırır.

15. Mini Test

1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almıştır?

A) Evler
B) Kitabım
C) Tuzluk
D) Okulda
E) Masadan

Cevap: C

Açıklama: “Tuz + luk → tuzluk” yapısında -luk yeni bir sözcük türettiği için yapım ekidir. Diğer seçeneklerdeki ekler sözcüğe çokluk, aitlik veya durum özelliği kazandırmaktadır.

2. “Kitapçılar” sözcüğünün doğru çözümlemesi hangisidir?

A) kitap + çı + lar
B) kitap + çıl + ar
C) kita + pçı + lar
D) kitapçı + lar (iki yapım eki)
E) kitap + çılar

Cevap: A

Açıklama: Sözcük kitap + çı + lar biçiminde çözümlenir. -çı yapım, -lar ise çekim ekidir.

3. “Evlerimizden” sözcüğünde kaç çekim eki vardır?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5

Cevap: C

Açıklama: Sözcük ev + ler + imiz + den biçiminde ayrılır. -ler, -imiz ve -den çekim ekidir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kitabı” sözcüğündeki ek belirtme hâl ekidir?

A) Onun kitabı çok eskiydi.
B) Kitabı dün akşam bitirdim.
C) Öğrencinin kitabı kaybolmuş.
D) Ali’nin kitabı masadaydı.
E) Çocuğun kitabı yırtılmış.

Cevap: B

Açıklama: “Neyi bitirdim? → kitabı” sorusunun cevabı olduğu için B seçeneğindeki -ı belirtme hâl ekidir. Diğer seçeneklerde “kitabı” aitlik ilişkisi içindedir.

5. “Gözlükçülerimizden” sözcüğünde kaç yapım ve kaç çekim eki vardır?

A) 1 yapım – 4 çekim
B) 2 yapım – 3 çekim
C) 3 yapım – 2 çekim
D) 2 yapım – 2 çekim
E) 3 yapım – 3 çekim

Cevap: B

Açıklama:

göz + lük + çü + ler + imiz + den

-lük → yapım eki
-çü → yapım eki
-ler → çekim eki
-imiz → çekim eki
-den → çekim eki

Dolayısıyla sözcükte iki yapım ve üç çekim eki vardır.

16. Sık Sorulan Sorular

Ekleri doğru çözümleyebilmenin yolu uzun ek listelerini ezberlemekten çok sözcüğün nasıl oluştuğunu anlamaktır.

Örneğin “gözlükçülerimizden” sözcüğü ilk bakışta karmaşık görünebilir. Ancak:

göz → gözlük → gözlükçü → gözlükçüler → gözlükçülerimiz → gözlükçülerimizden

biçiminde ilerlediğimizde her ekin görevi görünür hâle gelir.

Bu nedenle bir sözcükte ek ararken önce anlamlı temel parçayı belirleyin; ardından her ekten sonra “Yeni bir sözcük mü oluştu, yoksa mevcut sözcük yalnızca yeni bir dil bilgisel özellik mi kazandı?” sorusunu sorun.

Yararlanılan Kaynaklar

Türk Dil Kurumu – Olumsuzluk Eki -mA- Yapım Eki midir, Çekim Eki midir?

Millî Eğitim Bakanlığı – Türkçe / Yapım ve Çekim Ekleri