Türkçe Konuları kategorisinde sözcükte anlam, cümlede anlam, paragraf, dil bilgisi, yazım kuralları ve noktalama işaretlerine yönelik konu anlatımları yer alır.
Fiil çekim ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek eylemin zamanını, kipini ve hangi kişi tarafından gerçekleştirildiğini gösterir. “Geleceksiniz” sözcüğündeki -ecek gelecek zaman, -siniz ise ikinci çoğul kişi anlamı taşır. Bu ekler yeni bir sözcük türetmez; fiilin cümle içinde kullanılmasını ve yüklem olmasını sağlar. Fiil çekiminin merkezinde kip ve kişi ekleri bulunur. Bunun yanında olumsuzluk eki, … Devamını oku
Vasıta eki; bir eylemin hangi araçla, kiminle veya nasıl gerçekleştirildiğini gösteren isim çekim ekidir. Günümüz Türkçesinde “ile” sözcüğünün ekleşmesiyle ortaya çıkan -la, -le, -yla, -yle biçimleriyle kullanılır. “Kapıyı anahtarla açtı.” cümlesindeki -la araç, “Arkadaşıyla yürüyüşe çıktı.” cümlesindeki -yla ise birliktelik anlamı taşır. Vasıta eki yalnızca araç ve beraberlik bildirmez. Cümleye durum, sebep ve zaman anlamı … Devamını oku
“Bence bu yol daha kısa.” cümlesindeki bence, “Kardeşim benden yaşça küçüktür.” cümlesindeki yaşça ve “Bu kararı ailece aldık.” cümlesindeki ailece sözcükleri aynı eki taşır. Ancak bu ek, üç cümlede de farklı bir anlam ilişkisi kurar. Birinde “bana göre”, diğerinde “yaş bakımından”, sonuncusunda ise “bütün aile olarak” anlamı vardır. İsimlere ve isim soylu sözcüklere gelerek görelik, … Devamını oku
“Dosyayı Ece mi gönderdi?” ile “Ece dosyayı mı gönderdi?” cümlelerinde aynı kelimeler kullanılır; ancak sorulan şey aynı değildir. İlk cümlede gönderen kişi, ikinci cümlede ise gönderilen nesne sorgulanır. Bu farkı oluşturan unsur, “mi” soru ekinin cümledeki yeridir. Soru eki; mı, mi, mu, mü biçimleriyle isimlerden, isim soylu sözcüklerden ve çekimli fiillerden sonra kullanılır. Temel görevi … Devamını oku
“Kitaplar masanın üzerinde.” cümlesindeki -lar eki, birden fazla kitaptan söz edildiğini gösterir. Peki “On yaşlarında bir çocuk kapıda bekliyordu.” cümlesindeki -lar da aynı şekilde birden fazla varlığı mı anlatır? Hayır. Bu kez ek, kesin bir sayı değil yaklaşık bir yaş aralığı bildirir. Türkçede çoğul eki, diğer adıyla çokluk eki, temel olarak isimlere getirilen -lar/-ler ekidir. … Devamını oku
“Evin kapısı” dediğimizde ev ile kapı arasında bir ilişki kurarız. Bu ilişkide “ev” sözcüğüne gelen -in eki, evin tamlayan olduğunu gösterir: ev + in → evin kapısı Peki “Ceketin düğmesi koptu.” ve “Ceketin burada kalmış.” cümlelerindeki -in aynı ek midir? Görünüşleri aynı olsa da değildir. İlk cümledeki -in ilgi (tamlayan) eki, ikinci cümledeki -in ise … Devamını oku
“Defter” dediğimizde bir varlığın adını söyleriz. “Defterim” dediğimizde ise yalnızca defterden söz etmeyiz; onun kime ait olduğunu da belirtiriz. Sözcüğün sonundaki -im eki, defterin konuşana ait olduğunu gösterir. Türkçede bu görevi üstlenen eklere iyelik ekleri denir. İyelik ekleri; bir varlığın benim, senin, onun, bizim, sizin veya onların olduğunu gösterebilir. Bu nedenle aitlik ekleri ya da … Devamını oku
Bir ismin cümlede neyi karşıladığını bazen yalnızca kelimenin kendisinden değil, sonuna aldığı küçük bir ekten anlarız. “Ev”, “evi”, “eve”, “evde” ve “evden” kelimelerinin hepsinde aynı isim vardır; ancak bu kelimeler cümle içinde aynı ilişkiyi kurmaz. Buradaki değişimi sağlayan yapı hâl ekleri, diğer adıyla durum ekleridir. İsimlere gelen bu ekler; varlığın eylem karşısındaki durumunu, yöneldiği yeri, … Devamını oku
Ev, evler, evim, eve, evde, evden… Bu sözcüklerin hepsinin temelinde aynı isim vardır: “ev”. Ancak sözcüğe getirilen ekler; çokluk, aitlik veya durum gibi farklı dil bilgisel özellikler kazandırır. İsimlere ve isim soylu sözcüklere gelerek yeni bir sözcük türetmeden onların cümle içinde farklı görev ve ilişkiler kurmasını sağlayan bu ekler isim çekim ekleri olarak adlandırılır. İsim … Devamını oku
Kitap, kitaplar, kitaplarım, kitaplarımdan… Bu sözcüklerin hepsinde temel kavram aynıdır: “kitap”. Ancak sözcüğe getirilen ekler; çokluk, aitlik ve ayrılma gibi farklı dil bilgisel özellikler kazandırır. Yeni bir sözcük türetmeden sözcüğe sayı, durum, aitlik, kip, zaman veya kişi gibi dil bilgisel özellikler kazandıran ekler çekim ekleri olarak adlandırılır. Türkçedeki Ekler temel olarak yapım ve çekim ekleri … Devamını oku