Fiiller; bir işin yapılmasını, bir varlığın içinde bulunduğu durumu ya da zaman içinde gerçekleşen değişimi anlatır. Ancak bütün fiiller aynı anlam özelliğine sahip değildir. “Çocuk topu attı.” cümlesindeki attı sözcüğü bir işi; “Çocuk uyudu.” cümlesindeki uyudu sözcüğü bir durumu; “Yapraklar sarardı.” cümlesindeki sarardı sözcüğü ise kendiliğinden gerçekleşen bir değişimi bildirir. Bu ayrım, fiillerin anlamlarına göre … Devamını oku
Fiil; bir varlığın yaptığı işi, içinde bulunduğu durumu veya zaman içinde geçirdiği oluşu bildiren sözcük türüdür. “Yazmak, beklemek, büyümek, düşünmek, sararmak” gibi sözcükler farklı eylemleri karşılar. Cümle içinde kip ve kişi anlamı kazanan fiiller ise yargıyı oluşturur: “yazdı”, “bekliyoruz”, “büyüyecek” gibi. Fiilleri doğru öğrenmek; fiil türlerini ayırmayı, çekimli fiilleri bulmayı ve cümlenin yüklemini değerlendirmeyi kolaylaştırır. … Devamını oku
Şaşkınlık bildiren ünlemler; beklenmeyen bir olay, söz ya da durum karşısında duyulan şaşırmayı kısa ve etkili biçimde anlatan sözcüklerdir. “Aa!”, “Vay!”, “Hayret!”, “Aman!” ve “Oha!” gibi ifadeler, konuşanın karşılaştığı durumun olağan beklentisinin dışında olduğunu gösterir. Ancak bu sözcükler her kullanıldıklarında şaşkınlık bildirmez. Bir ünlemin hangi duyguyu yansıttığını anlayabilmek için sözcüğün söylendiği bağlama, ses tonuna ve … Devamını oku
Üzüntü bildiren ünlemler; acı, keder, pişmanlık, hayal kırıklığı, çaresizlik veya özlem gibi duyguları kısa ve etkili biçimde anlatan sözcüklerdir. “Ah, vah, eyvah, of, tüh, heyhat” gibi sözler, kullanıldıkları cümlenin anlamına göre üzüntü bildirebilir. Ancak bu sözcüklerin taşıdığı duygu yalnızca sözlük anlamlarına bakılarak belirlenemez. Konuşma bağlamı, ses tonu ve cümlenin bütünü birlikte değerlendirilmelidir. Bu yönüyle üzüntü … Devamını oku
Sevinç bildiren ünlemler; güzel bir haber, başarı, kavuşma veya beklenen bir sonucun gerçekleşmesi karşısında duyulan mutluluğu ve coşkuyu doğrudan yansıtan sözlerdir. “Yaşasın!”, “Oley!” ve “Ne güzel!” gibi ifadeler bu amaçla kullanılabilir. Ancak olumlu bir duygu taşıyan her söz, doğrudan sevinç ünlemi değildir. Örneğin “Bravo!” çoğu zaman takdir, “Oh!” ise rahatlama bildirir. Bu nedenle ünlemin anlamı … Devamını oku
Ünlem nedir? Ünlem; sevinç, korku, şaşırma, üzüntü ve öfke gibi duyguları anlatan veya seslenme, uyarma ve çağırma amacıyla kullanılan sözlerdir. “Ah!”, “Eyvah!”, “Hey!” ve “Tüh!” en bilinen ünlem örnekleridir. Ancak bir sözcüğü ünlem yapan yalnızca biçimi değildir. Sözcüğün hangi durumda, hangi tonlamayla ve ne amaçla söylendiği de önemlidir. Örneğin “aman” sözcüğü “Aman, bardak düşecek!” cümlesinde … Devamını oku
Birbiriyle aynı görevde bulunan sözcükleri, sözcük gruplarını veya cümleleri birlikte vurgulamak için kullanılan yapıya hem hem bağlacı denir. “Hem… hem…” biçiminde kullanılan bu bağlaç, sıralanan unsurların tamamının geçerli olduğunu bildirir. “Ayşe hem çalışıyor hem okuyor.” cümlesinde Ayşe’nin çalışması ve okuması birlikte vurgulanmıştır. Türkçedeki bağlaçlar, sözcükler ve cümleler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurar. “Hem… hem…” bağlacı … Devamını oku
Ki bağlacı, cümleleri veya cümle değerindeki sözleri anlam ilişkisi kurarak birbirine bağlayan bir sözcüktür. Türkçedeki Bağlaçlar arasında önemli bir yere sahip olan “ki”, genellikle önceki yargıyı açıklayan, tamamlayan ya da güçlendiren ikinci bir yargının önünde kullanılır. “Anladım ki bu iş düşündüğümüzden daha zor.” cümlesinde “ki”, iki ayrı yargı arasında bağlantı kurmuştur. Bağlaç olan “ki” her … Devamını oku
De/da bağlacı, cümleye çoğunlukla “dahi, bile” anlamı katan ve kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılan bir bağlaçtır. “Ben de sizinle geliyorum.” cümlesindeki “de”, gelme eylemine başka bir kişinin daha katıldığını belirtir. Buradaki “de” çıkarıldığında cümle tamamen bozulmaz ancak ekleme ve birliktelik anlamı kaybolur. De da yazımı konusunda yaşanan karışıklığın temel nedeni, bağlaç olan “de/da” ile bulunma … Devamını oku
Veya bağlacı ile ya da bağlacı Türkçede seçenek, tercih ve olasılık bildiren sözcükleri, söz gruplarını veya yargıları birbirine bağlar. “Hafta sonu sinemaya gidebilir veya evde kalabiliriz.” cümlesinde iki seçenek “veya” ile bağlanmıştır. Aynı cümle, anlam büyük ölçüde korunarak “Hafta sonu sinemaya gidebilir ya da evde kalabiliriz.” biçiminde de kurulabilir. Türkçedeki bağlaçlar arasında yer alan bu … Devamını oku