Fiiller yalnızca bildirdikleri iş, durum veya oluş bakımından değil, kuruluşları bakımından da sınıflandırılır. “Geldi”, “başladı” ve “yardım etti” yüklemlerinin üçü de hareket bildirir; ancak yapıları aynı değildir. Geldi yapım eki almamış bir fiile, başladı isim kökünden yapım ekiyle türetilmiş bir fiile, yardım etti ise bir isimle yardımcı fiilin birleşmesiyle oluşan fiile örnektir. Bir fiilin yapısını … Devamını oku
Bazı fiiller, öznenin başka bir varlık üzerinde yaptığı işi ya da zaman içinde geçirdiği değişimi değil, içinde bulunduğu hâli veya sürdürdüğü hareketi anlatır. “Çocuk uyudu.”, “Yaşlı adam bankta oturdu.” ve “Yolcular durakta bekledi.” cümlelerinde öznenin bir nesneyi etkileyen işi yoktur. Öznenin içinde bulunduğu durum bildirilmiştir. Bu anlamı taşıyan fiillere durum fiili denir. Durum fiillerini belirlerken … Devamını oku
Bazı fiiller öznenin yaptığı bilinçli bir işi değil, bir varlığın renginde, biçiminde, yaşında, yapısında veya başka bir niteliğinde meydana gelen değişimi anlatır. “Yapraklar sarardı.” cümlesindeki sarardı fiili, yaprakların önceki renginden farklı bir renge dönüşmesini bildirir. Yapraklar bu değişimi isteyerek gerçekleştirmediği gibi değişim başka bir nesne üzerinde de yapılmamıştır. Bu tür fiillere oluş fiili denir. Oluş … Devamını oku
Fiiller; bir işin yapılmasını, bir varlığın içinde bulunduğu durumu ya da zaman içinde gerçekleşen değişimi anlatır. Ancak bütün fiiller aynı anlam özelliğine sahip değildir. “Çocuk topu attı.” cümlesindeki attı sözcüğü bir işi; “Çocuk uyudu.” cümlesindeki uyudu sözcüğü bir durumu; “Yapraklar sarardı.” cümlesindeki sarardı sözcüğü ise kendiliğinden gerçekleşen bir değişimi bildirir. Bu ayrım, fiillerin anlamlarına göre … Devamını oku
Birbiriyle aynı görevde bulunan sözcükleri, sözcük gruplarını veya cümleleri birlikte vurgulamak için kullanılan yapıya hem hem bağlacı denir. “Hem… hem…” biçiminde kullanılan bu bağlaç, sıralanan unsurların tamamının geçerli olduğunu bildirir. “Ayşe hem çalışıyor hem okuyor.” cümlesinde Ayşe’nin çalışması ve okuması birlikte vurgulanmıştır. Türkçedeki bağlaçlar, sözcükler ve cümleler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurar. “Hem… hem…” bağlacı … Devamını oku
Ki bağlacı, cümleleri veya cümle değerindeki sözleri anlam ilişkisi kurarak birbirine bağlayan bir sözcüktür. Türkçedeki Bağlaçlar arasında önemli bir yere sahip olan “ki”, genellikle önceki yargıyı açıklayan, tamamlayan ya da güçlendiren ikinci bir yargının önünde kullanılır. “Anladım ki bu iş düşündüğümüzden daha zor.” cümlesinde “ki”, iki ayrı yargı arasında bağlantı kurmuştur. Bağlaç olan “ki” her … Devamını oku
De/da bağlacı, cümleye çoğunlukla “dahi, bile” anlamı katan ve kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılan bir bağlaçtır. “Ben de sizinle geliyorum.” cümlesindeki “de”, gelme eylemine başka bir kişinin daha katıldığını belirtir. Buradaki “de” çıkarıldığında cümle tamamen bozulmaz ancak ekleme ve birliktelik anlamı kaybolur. De da yazımı konusunda yaşanan karışıklığın temel nedeni, bağlaç olan “de/da” ile bulunma … Devamını oku
Veya bağlacı ile ya da bağlacı Türkçede seçenek, tercih ve olasılık bildiren sözcükleri, söz gruplarını veya yargıları birbirine bağlar. “Hafta sonu sinemaya gidebilir veya evde kalabiliriz.” cümlesinde iki seçenek “veya” ile bağlanmıştır. Aynı cümle, anlam büyük ölçüde korunarak “Hafta sonu sinemaya gidebilir ya da evde kalabiliriz.” biçiminde de kurulabilir. Türkçedeki bağlaçlar arasında yer alan bu … Devamını oku
Çünkü bağlacı, bir yargının nedenini veya gerekçesini açıklamak için kullanılır. “Bugün dışarı çıkmadık çünkü hava çok soğuktu.” cümlesinde dışarı çıkmama sebebini ikinci yargı açıklar. Bu iki yargı arasındaki bağlantıyı ise “çünkü” kurar. Türkçede gerekçe bildiren bağlaçlar arasında yer alan bu sözcük, günlük konuşmalarda olduğu kadar yazılı anlatımda da sıkça karşımıza çıkar. “Çünkü”nün görevini doğru belirlemek … Devamını oku
Soru zarfı; fiilleri ve fiilimsileri durum, zaman, neden ya da miktar bakımından soru yoluyla belirten sözcüktür. Zarflar arasında yer alan bu sözcükler, eylemle ilgili bilinmeyen bir özelliği soru yoluyla öğrenmemizi sağlar. “Buraya nasıl geldin?”, “Beni neden aramadın?” ve “Toplantı ne zaman başlayacak?” cümlelerinde koyu yazılan sözler, eylemin nasıl, neden veya ne zaman gerçekleştiğini sorar. Bu … Devamını oku