“Öğrenci kitabı okudu.” cümlesinde “okumak” fiili bir nesneyle kullanılabilir: Neyi okudu? Kitabı. Buna karşılık “Öğrenci uyudu.” cümlesinde “Neyi uyudu?” sorusuna anlamlı bir cevap verilemez. İlk fiil geçişli, ikinci fiil geçişsizdir. Nesnesine göre fiillerin temelinde bu ayrım vardır. Ancak konu yalnızca “nesne alır mı, almaz mı?” sorusundan ibaret değildir. Geçişsiz bir fiilin çeşitli eklerle geçişli hâle … Devamını oku
“İki arkadaş uzun süre konuştu.” ile “Öğretmen konuyu uzun süre konuştu.” cümlelerinde aynı fiil kullanılmasına rağmen özne ile eylem arasındaki ilişki aynı değildir. İlk cümlede konuşma eylemi birden fazla kişinin karşılıklı katılımıyla gerçekleşirken ikinci cümlede böyle bir anlam yoktur. İşteş fiil, eylemin birden fazla özne tarafından karşılıklı veya birlikte gerçekleştirildiğini bildiren fiildir. İşteşliği belirlerken yalnızca … Devamını oku
“Çocuk saçlarını taradı.” cümlesinde tarama işini yapan çocuk, bu işten etkilenen ise saçlardır. “Çocuk aynanın karşısında tarandı.” denildiğinde ise aynı kişi hem tarama işini yapar hem de bu işten etkilenir. İşte öznenin yaptığı eylemin yine kendisine yöneldiği bu kullanım, dönüşlü fiil özelliği gösterir. “Çocuğun saçları kuaförde tarandı.” cümlesinde ise saçlar işi yapmaz; yalnızca başkasının yaptığı … Devamını oku