“Eyvah, anahtarımı içeride unuttum!” cümlesindeki telaş ile “Ne güzel bir manzara!” cümlesindeki hayranlık aynı duygu değildir. Buna rağmen iki cümlede de konuşanın duygusu, yalnızca bilgi vermenin ötesine geçerek güçlü biçimde anlatıma yansır. Ünlem cümlesi; sevinç, korku, şaşırma, öfke, üzüntü, heyecan, hayranlık, sitem veya seslenme gibi duygu ve seslenişleri güçlü biçimde ifade eden cümledir. Bu yapılarda … Devamını oku
Birine “Yarın bizimle gelecek misin?” dediğimizde gerçekten bir cevap bekleriz. Peki “Seni böyle bir günde yalnız bırakır mıyım?” cümlesinde de durum aynı mıdır? İki cümle de soru biçimindedir; ancak ikincisinde amaç yeni bir bilgi öğrenmekten çok “Seni yalnız bırakmam.” düşüncesini güçlü biçimde anlatmaktır. Üstelik bir cümlede kim, ne, neden, nasıl gibi soru sözcüklerinin veya mı/mi/mu/mü … Devamını oku
“Otobüs gelmedi.” cümlesinin olumsuz olduğunu anlamak kolaydır. Yüklemdeki -me olumsuzluk eki açıkça görülür. Peki “Ne otobüs geldi ne taksi geçti.” cümlesinde neden olumsuz bir anlam vardır? Sonuçta “geldi” ve “geçti” yüklemlerinin ikisi de biçim bakımından olumludur. Olumsuz cümleyi doğru belirlemek için yalnızca -ma/-me ekini aramak yeterli değildir. “Değil” ve “yok” gibi sözcükler, olumsuzluk bildiren başka … Devamını oku
“Takım final maçını kaybetti.” cümlesi olumlu mu, olumsuz mu? “Kaybetmek” istenmeyen bir durumu anlattığı için bu cümle ilk bakışta olumsuz görünebilir. Oysa dil bilgisinde ölçüt, olayın iyi ya da kötü olması değildir. Yüklemde bildirilen yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır. Takım gerçekten kaybettiğine göre bu cümle olumludur. Olumlu cümle, fiil cümlelerinde bildirilen işin, oluşun veya durumun gerçekleştiğini … Devamını oku
“Bugün hava soğuk.”, “Bugün hava soğuk değil.”, “Bugün hava soğuk mu?” ve “Ne kadar soğuk bir gün!” cümleleri aynı konu etrafında kurulmuştur. Buna rağmen verdikleri anlam aynı değildir. İlkinde bir durumun varlığı bildirilir, ikincisinde bu durum olumsuzlanır, üçüncüsünde soru yöneltilir, sonuncusunda ise güçlü bir duygu öne çıkar. Cümlelerin taşıdıkları bu özelliklere göre incelenmesi anlamına göre … Devamını oku