Alacakaranlık nasıl yazılır? Türk Dil Kurumunun sözlük kaynaklarında bu ifade alaca karanlık şeklinde, ayrı yazılır. Gün doğumundan önce veya gün batımından sonra görülen yarı aydınlık durumu anlatır. Özellikle kitap ve film adlarında karşılaşılan alacakaranlık biçimi ise kelimenin yazımı konusunda karışıklığa neden olabilir.
- TDK kaynaklarında kullanılan yazım: alaca karanlık
- Bitişik biçim: alacakaranlık
İçindekiler
- Alacakaranlık mı, Alaca Karanlık mı?
- Alaca Karanlık Ne Demek?
- Alaca Karanlık Ne Zaman Olur?
- Alaca Karanlık Kelimesiyle Örnek Cümleler
1. Alacakaranlık mı, Alaca Karanlık mı?
TDK’nin sözlük kaynaklarında alaca karanlık ifadesi iki ayrı kelime olarak yer alır. Buradaki alaca sözcüğü, aydınlık ile karanlığın birbirine karıştığı görünümü anlatır.
Bir ifadenin tek bir kavramı karşılaması, onun mutlaka bitişik yazılacağı anlamına gelmez. Türkçede anlamca bütünleşmiş olmasına rağmen ayrı yazılan birçok kelime grubu vardır.
Bu nedenle TDK yazımını esas alan bir metinde alaca karanlık biçimi tercih edilmelidir.
Birleşik kelimelerin yazılışında hangi durumlarda ayrı veya bitişik yazımın kullanıldığını Birleşik Kelimelerin Yazımı konusunda inceleyebilirsiniz.
2. Alaca Karanlık Ne Demek?
Alaca karanlık, günün tam aydınlık olmadığı ancak henüz bütünüyle karanlığa da dönüşmediği geçiş zamanını ifade eder.
Örneğin akşam güneş battıktan sonra gökyüzünde bir süre daha aydınlık kalır. Bu sırada çevredeki nesnelerin ana hatları görülebilir fakat ayrıntıları seçmek giderek zorlaşır. İşte bu geçiş dönemi alaca karanlık olarak adlandırılır.
Kelime yalnızca doğa olaylarını anlatmak için kullanılmaz. Edebî metinlerde belirsizlik, sessizlik, bekleyiş veya gizem duygusu oluşturmak amacıyla da tercih edilebilir.
3. Alaca Karanlık Ne Zaman Olur?
Alaca karanlık hem sabah hem de akşam görülebilir. İki zaman diliminde de güneş ufkun altında bulunur ancak atmosferdeki ışık nedeniyle gökyüzü tamamen karanlık değildir.
Sabah alaca karanlığı, güneş doğmadan önce gökyüzünün yavaş yavaş aydınlanmasıyla yaşanır. Gecenin karanlığı azalır ve çevredeki nesneler görünür hâle gelmeye başlar.
Akşam alaca karanlığı ise güneş battıktan sonra ortaya çıkar. Gökyüzündeki aydınlık giderek azalır ve yerini gece karanlığına bırakır.
Alaca karanlığın başlangıç saati ve süresi mevsime ve bulunulan coğrafi konuma göre değişir. Bu nedenle her yerde geçerli olan sabit bir saatten söz edilemez.
Alaca karanlık ile akşamüstü aynı zaman dilimi değildir. Akşamüstü, günün akşama yaklaştığı bölümünü anlatırken akşam alaca karanlığı güneşin batışından sonraki geçiş dönemini ifade eder.
4. Alaca Karanlık Kelimesiyle Örnek Cümleler
- Alaca karanlık çökerken köyün dar sokakları sessizleşti.
- Balıkçılar sabahın alaca karanlığında teknelerini hazırlamaya başladı.
- Alaca karanlıkta karşı kıyıdaki evlerin ışıkları tek tek yanıyordu.
- Ormanın içindeki patika, akşamın alaca karanlığında güçlükle seçiliyordu.
- Alaca karanlık dağların arasına yayılırken son kuş sesleri duyuldu.
Bu cümlelerde alaca karanlık, aydınlık ile karanlık arasındaki geçiş zamanını anlatır. Sözcük grubu, farklı cümlelerde aynı temel anlamını korur.
Kaynaklar
Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük
https://sozluk.gov.tr/
Türk Dil Kurumu – Yazım Kuralları
https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/